گزارش جدید مرکز پژوهش‌های مجلس از وضعیت تولید، تجارت و مصرف روغن خوراکی در ایران

به گزارش خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، در چکیده این پژوهش، روغن و چربی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأمین سلامت کالری روزانه هر فرد و علاوه بر آن، تأمین‌کننده عمده ویتامین‌های محلول در چربی معرفی شده است.

این ماده غذایی مهم یکی از ارکان تأمین امنیت غذایی کشور به‌شمار می‌آید که دارای وابستگی بالایی به واردات است.

از آنجا که ایران با توجه به پتانسیل‌های اکولوژیک، در صورت برنامه‌ریزی منطبق بر اصول توسعه پایدار می‌تواند بخش قابل توجهی از روغن و به تبع آن کنجاله مورد نیاز خود را تأمین کند، در سال 1382 طرحی با عنوان "تأمین منابع روغن نباتی کشور" توسط وزارت جهادکشاورزی تهیه و اجرا شد که با توجه به نقاط ضعفی که داشت، با شکست روبه‌رو گردید.

پس از سال 1384 و با تغییر رویکرد دولت، تنظیم بازار متکی بر واردات تولید دانه‌های روغنی در کشور تصویب شد و علاوه بر آن، با توجه به اینکه از سال 1388 به بعد واردات مستقیم روغن خام بر واردات دانه‌های روغنی ارجحیت پیدا کرد، واردات کنجاله نیز افزایش یافت و کارخانه‌های روغن‌کشی با کمبود مواد اولیه روبه‌رو شدند.

همچنین، عدم وجود یک ارتباط پایدار و ارگانیک بین زنجیره ارزش روغن همواره بازه‌ای ناپایدار برای تولیدکنندگان روغن فراهم کرد و از سال 1382 به بهانه کاهش تولید روغن پنبه‌دانه، واردکننده‌ها اقدام به وارد کردن روغن پالم که دارای آثار سوء بر مصرف سلامت انسان است، کردند تا جایی که تا سال 1392، حدود 40 درصد از مصرف روغن ایران به پالم اختصاص پیدا کرد.

این پژوهش همچنین به وضعیت تولید روغن و دانه‌های روغنی در جهان، ضرورت و پتانسیل تولید دانه‌های روغنی در کشور، بررسی تجارت دانه‌های روغنی و بازار این فرآورده در ایران پرداخته و علاوه بر آن، بازار صنایع روغن‌کشی را تحت بررسی قرار داده است.

در بخش دیگری از این پژوهش آمده است: تولید دانه‌های روغنی در کشور با مشکلاتی روبه‌رو است که عدم امکان خوداتکایی در تولید آن را باعث شده است.

همچنین، میزان نیاز ایران به روغن بر اساس سبد مطلوب غذایی، راهکارهای عملی اصول خوداتکایی در تولید روغن، راهکارهای کاهش سرانه مصرف و افزایش تولید دانه‌های روغنی تحت بررسی قرار گرفته است.

این گزارش می‌افزاید: بررسی سلامت سبد روغن مصرفی ایران و وضعیت تولید و تجارت روغن پالم در دنیا تحت بررسی قرار گرفته و بدین‌ترتیب مشخص شده که پاره‌ای از مشکلات، خوداتکایی را تحت تأثیر قرار داده، به‌گونه‌ای که پیش‌بینی‌های خوداتکایی 75 درصدی در تولید روغن در حال حاضر تنها به 13 درصد تنزل پیدا کرده که این امر نشان از عدم کارایی طرح‌های پیش‌بینی‌شده دارد. /

فایل PDF گزارش کامل مرکز پژوهش‌های مجلس در ضمیمه پیوست‌های خبر ذیل قابل دانلود است.

خبرنگار: مژگان ستار

A-930521-02