پدر علم ترویج کشاورزی: ترویج باید وارد مسائل کلی تر زندگی کشاورزان شود

بعد از تغییرات اعمال شده در معاونت های وزارت جهاد کشاورزی، یکی از دغدغه های فعالان بخش، حل مشکلات و دشواری های کار در حوزه های مختلف صنعت کشاورزی بود که اساسا برای رفع مشکلات و دغدغه ها، ابتدا باید در آموزش های فناوری های جدید دگرگونی ایجاد شود.

برای ایجاد دگرگونی بی شک یکی از راه های مطمئن استفاده از آموزش و ترویج و البته پژوهش و تحقیق در مراحل مختلف کار کشاورزی است، از کاشت تا برداشت. از نوع کشت، نوع آبیاری و نوع محصول و اساسا اینکه چه چیز و به چه صورت کاشته شود تا برای کشاورز سودآور باشد و نه زیان بار!

از نگاه نگارنده، استفاده از مو سفیدان و خاک خوردگان هر بخش می تواند کمک شایانی به توسعه بخش و رفع مشکلات آن بکند.

با ورود معاون جدید وزیر کشاورزی در مجموعه معاونت تحقیقات، آموزش و ترویج یکی از انتظارات، استفاده ایشان از فکر متخصصان و اندیشمندان بخش ترویج در یک اتاق فکر بود که به گفته دکتر زند این مهم اتفاق افتاده است.

بی شک یکی از اندیشمندانی که می تواند در عرصه آموزش و ترویج کمکی شایان به بخش کشاورزی کند، دکتر اسماعیل شهبازی است که عنوان پدر علم ترویج کشاورزی بی شک برازنده اوست.

برای پی بردن به اتفاقات جدید حوزه ترویج با پدر علم ترویج کشاورزی به گفتگو نشسته ایم که ما حصل آن را در ذیل می خوانید:

آقای دکتر شهبازی؛ معاونت جدید ترویج در بخش کشاورزی از شورای سیاستگذاری نام برده اند که حضرتعالی نیز از اعضای آن هستید. آیا شما این مطلب را تائید می فرمائید؟

بنده عضو این شورا هستم و در جلسه اول آن نیز شرکت داشته ام اما متاسفانه به علت دوری راه، با اینکه با بنده تماس گرفته بودند، نتوانستم در شورا حضور پیدا کنم اما از اتفاقات درون آن با خبر هستم.

این شورا را چگونه دیده اید؟

بحث هائی که در شورا شد، در مورد فعالیت های ترویجی بود و نحوه دسترسی به مرد و کشاورزان و نظرات و عقاید آنها نیز مورد بررسی قرار گرفت.

به هر حال مشکلاتی در بخش وجود دارد که باید با برقراری ارتباط بیشتر و بهتر با فعالان بخش کشاورزی؛ آنها را رفع کرد.

معاونت جدید تحقیقات، آموزش و ترویج را چگونه دیدید؟

برخورد دکتر زند مناسب بود. البته ایشان هم از معاونین قبلی تجربه بیشتری دارند و هم در این زمینه کار کرده اند و بی شک اینکه ایشان برای رفع مشکلات با دیگران مشورت می کنند بسیار خوب است. امیدوارم با تعامل ایجاد شده و استفاده منطقی از این تعاملات، در وضع فعلی تغییرات بنیادینی ایجاد شود.

حضرتعالی چه توصیه ای برای ترمیم معاونت ترویج وزارت جهاد کشاورزی دارید؟

قبل از هر چیز باید روی روش ها و برخوردها با کار ترویج، کار شود.

باید به این پرسش پاسخ دهیم که آیا ما به عنوان عوامل ترویجی مسئول هستیم که ببینیم اشکال و ایراد کار مروجان و روشهای ترویجی در کشاورزی چیست؟

ما باید با فعالیت خود، یک نتیجه علمی را به آنها منتقل کنیم و بگوئیم که حال با انجام این کارها، مشکلات شما پایان خواهد یافت.

آیا برای انجام تغییرات زمان داریم؟

متاسفانه در سال های گذشته، زمان را از دست دادیم و الان بسیار دیر است که بخواهیم تغییر مثبتی در بخش ایجاد کنیم.

مردم خودشان به علت اینکه مشکل داشته و در این سال ها حلالی به آنها ارائه نشد، خودشان راه حل های شخصی به دست آورده اند و حتی برای این مهم به منابع نیز دسترسی پیدا کرده اند.

و خوشبختانه در برخی از این راه حل ها از دولت نیز بهتر عمل کرده و راه حرکت به جلو را خود یاد گرفته اند.

به هر حال همه از یک تفکر و دانش به میزان برابر سهم نداشته و به کمک نیاز دارند.

صد در صد.

برای بکار بردن همین راه حل های خود ساخته نیز امکاناتی لازم است که باید آنها را فراهم کرد.متاسفانه برنامه های ترویجی این سال ها از این حیث ضعف داشته و باید ترمیم صورت گیرد. ما در برنامه های ترویجی خود، فقط به جنبه های تولیدی کار کشاورزی نگاه می کنیم، در حالی که جنبه های تولیدی جزو کارهای قدیمی ما بوده اند و در حال حاضر باید به مشکلات پس از تولید در جریان تولید و در جریان زندگی کشاورز و روستائی نگاه کرد. مشکلات روستائیان ما در این زمینه ها بیشتر است تا در زمینه کاشت!

کمی بیشتر توضیح دهید

ملاحظه کنید: کشاورزان و روستائیان از همین جامعه و ایرانی هستند و باید زندگی مناسبی داشته باشند.

به طور مثال از جهت دسترسی به اعتبارات کشاورزی، استفاده از امکانات بیمه درمانی، رفاه اجتماعی بسیار محدودیت دارند و حتی برای توجیح این افراد نیز کمتر کار شده است.

یعنی حتی اگر امکاناتی وجود دارد راه و چگونگی دسترسی کشاورزان به این امکانات به آنها گفته نمی شود.

من مثالی می زنم تا بیشتر متوجه شوید: در سرمائی که در شمال کشور آمد، کسی بلائی که بر سر کشاورزان و محصولاتشان آمد را منعکس نکرد.کسی از ضرر و زیان ها

چیزی نگفت. کسی برای کشاورزان آسیب دیده راه حلی ارائه نداد.این کشاورزان باید در انتظار بمانند شاید یک وزیر یا نماینده مجلس راهش آن طرف ها خورده و باغ ایشان را

ببیند.هیچ حامی برای هدایت ضرر دیده ها وجود ندارد.

دکتر شهبازی در آخر عنوان کرد که ترویج چاره ای جز ورود به مسائل کلی تر زندگی کشاورزان و روستائیان ندارد.

گفتگو از محمد علی رفیعی