معاون پژوهشی سازمان تات:
۵۰ میلیون ایرانی و ۲۰ استان کشور درگیر پیامدهای بیابانزایی هستند
تهران- ایانا- معاون پژوهشی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) با تأکید بر تشدید پیامدهای تغییر اقلیم در ایران و جهان، مقابله با بیابانزایی را نیازمند رویکردی جامع، برنامهمحور و مبتنی بر همافزایی میان دستگاههای اجرایی، پژوهشی و مشارکت مردم دانست.
به گزارش ایانا غلامرضا صالحی جوزانی در نشست تخصصی «بیابان و بیابانزایی؛ از تهدید تا فرصت» دراینباره بیان کرد: «مدیریت بیابانزایی دیگر محدود به یک بخش یا یک سازمان نیست و باید از سطح مزرعه و آبخیز تا کل اکوسیستم را دربرگیرد.»
او با اشاره به نامگذاری ۲۷ خرداد به عنوان روز جهانی مقابله با بیابانزایی، اظهار کرد: «جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۵ به کنوانسیون مقابله با بیابانزایی پیوسته و در این حوزه اقدامات متعددی انجام شده است.»
او با بیان اینکه طی ۵۰ سال گذشته میانگین دمای کره زمین افزایش یافته، ۲۰ تا ۳۰ درصد تنوع زیستی از بین رفته و میزان بارندگیها کاهش پیدا کرده است، افزود: «ایران نیز به دلیل قرار گرفتن در کمربند خشک جهان، از این روند آسیبهای جدی دیده و با افزایش دما و کاهش بارشها روبهرو شده است.»
معاون پژوهشی سازمان تات ادامه داد: «در برنامه هفتم توسعه کاهش مصرف آب بخش کشاورزی از ۷۵ میلیارد مترمکعب به ۶۵ میلیارد مترمکعب پیشبینی شده بود، اما میزان آب در دسترس کشور در سال گذشته به کمتر از ۵۰ میلیارد مترمکعب رسید؛ هرچند بارشهای امسال بخشی از کمبودها را جبران کرده، اما همچنان فاصله زیادی با شرایط مطلوب وجود دارد.»
او با اشاره به پیشبینی افزایش حداقل دو درجهای دمای هوا و کاهش بیشتر بارندگیها در سالهای آینده، گفت: «یکی از مهمترین پیامدهای تغییر اقلیم، گسترش بیابانزایی است؛ پدیدهای که از آن به عنوان «زلزله خاموش» نیز یاد میشود و آثار گستردهای بر زندگی مردم، مهاجرت، کشاورزی و سایر بخشها دارد.»
صالحی با بیان اینکه حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر در جهان با پیامدهای بیابانزایی درگیر هستند، افزود: «در ایران نیز دستکم ۲۰ استان و حدود ۵۰ میلیون نفر تحت تأثیر این پدیده قرار دارند.»
او با اشاره به روند افزایش شوری اراضی کشاورزی کشور اظهار داشت: «بر اساس آمارهای دهه ۱۳۹۰ حدود ۶ میلیون هکتار از اراضی کشاورزی کشور شور بودند، اما طبق آخرین برآوردها این رقم به حدود ۱۰ میلیون هکتار رسیده است؛ به عبارت دیگر از حدود ۱۵ میلیون هکتار اراضی کشاورزی کشور، نزدیک به ۱۰ میلیون هکتار با درجات مختلف شوری مواجه هستند.»
معاون پژوهشی سازمان تات خشک شدن تالابها، کاهش منابع آب و گسترش کانونهای گرد و غبار را از دیگر پیامدهای بیابانزایی برشمرد و گفت: «آثار اجتماعی و اقتصادی این پدیده در مناطق مختلف کشور بهویژه در مناطق پیرامون تالاب هامون و استان خوزستان بهخوبی قابل مشاهده است.»
او با تأکید بر اینکه طی دهههای گذشته اقدامات ارزشمندی در کشور برای مقابله با بیابانزایی انجام شده است، افزود: «اجرای طرحهای جنگلکاری، مالچپاشی و سایر برنامههای تثبیت شنهای روان از جمله این اقدامات بوده است، اما گستردگی مسئله به حدی است که دولت به تنهایی قادر به حل آن نیست و مشارکت مردم و بخش خصوصی نیز ضروری است.»
صالحی با اشاره به تغییر رویکردهای جهانی در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی اظهار کرد: «جهان از اقدامات جزیرهای و پراکنده عبور کرده و به سمت مدیریت هوشمند، جامع و پایدار اقلیم، کشاورزی و منابع طبیعی حرکت میکند؛ در چنین رویکردی همه مؤسسات و بخشهای پژوهشی میتوانند بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در مقابله با بیابانزایی نقش داشته باشند.»
او توسعه ارقام متحمل به خشکی و شوری، مدیریت مصرف آب و اصلاح الگوهای کشت را از نمونههای این اقدامات دانست و گفت: «توسعه کشت پاییزه چغندرقند طی سالهای اخیر موجب صرفهجویی سالانه حدود ۱۵۰ میلیون مترمکعب آب، معادل حجم ذخیره سد کرج شده است که خود اقدامی در راستای مقابله با بیابانزایی محسوب میشود.»
معاون پژوهشی سازمان تات با تأکید بر ضرورت مدیریت جامع اکوسیستم افزود: «مقابله با بیابانزایی باید از سطح گیاه، مزرعه و آبخیز آغاز شده و تا سطح کل اکوسیستم ادامه یابد؛ از این رو حضور و مشارکت مؤسسات مختلف پژوهشی در کنار سازمان منابع طبیعی برای حل مسائل ضروری است.»
او اجرای طرحهای کلان ملی در حوزه خشکسالی و تغییر اقلیم را از برنامههای در دست اقدام سازمان تات عنوان کرد و گفت: «این طرحها با هدف همافزایی میان مؤسسات تحقیقاتی و ارائه راهکارهای جامع برای مدیریت چالشهای منابع طبیعی و کشاورزی در حال اجرا هستند.»
صالحی جوزانی همچنین به برنامههای مرتبط با الگوی کشت، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، کشاورزی هوشمند و مدیریت دادههای بخش کشاورزی اشاره کرد و افزود: «طی دو سال گذشته آبیاری هوشمند در ۱۰ هزار هکتار از مزارع کشور اجرا شده و مرکز پایش هوشمند الگوی تولیدات کشاورزی و منابع طبیعی نیز راهاندازی شده است؛ مرکزی که امکان پایش برخط کاربری اراضی و شناسایی محصولات مختلف کشاورزی را با دقت بالا فراهم کرده است.»
او توسعه گیاهان دارویی و علوفههای کمآببر را از دیگر برنامههای مورد توجه سازمان تات دانست و تأکید کرد: «مطالعات اجتماعی و اقتصادی مرتبط با توسعه پایدار مناطق بیابانی نیز باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.»
معاون پژوهشی سازمان تات در پایان، همافزایی، مسئلهمحوری و برنامهمحوری را شرط موفقیت در مقابله با بیابانزایی دانست و گفت: «پژوهشها باید بر اساس نیازهای واقعی بخش منابع طبیعی و محیطزیست تعریف شوند و از ظرفیت فناوریهای نوین و تجربیات موفق داخلی و خارجی برای اجرای برنامههای پایلوت و الگویی در مناطق بیابانی کشور استفاده شود.»
او تأکید کرد: :سازمان تات از اجرای برنامههای مشترک و منسجم در این حوزه حمایت خواهد کرد.»
دیدگاه تان را بنویسید