صادرات 60 درصد کیوی تولیدی ایران به بازار جهانی/ زنگ هشدار بازار مرکبات به صدا درآمد
ایران هفتمین کشور بزرگ تولیدکننده مرکبات دنیا بهشمار میرود که با وجود تولید 4.5 میلیون تنی مرکبات، بازار صادراتی، نصیبی از این حجم بالای محصول ندارد و همواره کشاورزان بهخاطر اشباع بازار و عرضه بیش از تقاضا ناگزیرند محصولات خود را به کمتر از قیمت تمامشده به فروش برسانند.
روایتهای تأسفآوری از نچیدن مرکبات و باقی ماندن آن روی درخت یا ارسال محمولههای مرکبات برای مصرفهای دامی نشاندهنده عدم استفاده از سرمایهها و مزیتهای نسبی کشور است.
مدیرعامل اتحادیه مرکبات معتقد است: پیشبینیها از حجم تولید امسال برآوردی بیشتر از سالهای گذشته نشان داده و بیش از 4.5 میلیون تن مرکبات خواهیم داشت، بهطوری که اگر از هماکنون برای شرایط بازرگانی آن چارهای اندیشیده نشود، بازار مرکبات داخلی بهشدت بحرانی خواهد بود.
صادرات مرکبات به کشورهای دریای خزر و همچنین تنظیم بازار بهمنظور شبهای پایانی سال و ذخیرهسازی، مهمترین راهکارهایی است که باید سناریوی آن از اکنون در دست دولتیها باشد.
در این باره با عنایتالله بیابانی، مدیرعامل اتحادیه تولیدکنندگان مرکبات کشور به گفتگو نشستهایم.
وضعیت تولید مرکبات داخلی را چگونه ارزیابی میکنید؟
شرایط مرکبات و باغهای پرتقال و نارنگی شمال کشور در وضعیت بسیار مطلوبی قرار دارد و پیشبینیها حاکی از برداشت 4.5 میلیون تنی تولید مرکبات طی یکی دو ماه آینده خواهد بود.
با وجود خشکسالی، چگونه حجم تولید مرکبات کاهش پیدا نکرده و شرایط ایدهآلی برقرار است؟
از یک سو درختان مرکبات در شرایط سالآوری قرار داشتند و از سوی دیگر بارانهای فصلی همزمان با نیاز باغ به آبیاری صورت گرفته که باعث شده بارآوری امسال درختان مرکبات شمال کشور در شرایط بینظیری قرار گیرد که حجم تولید و کیفیت آن را به شکل رضایتبخش و مطلوبی افزایش داده است.
موضع انفعال اتاق بازرگانی در صادرات مرکبات
با توجه به میزان مصرف برای کنترل بازار، چه راهکارهایی پیشنهاد میکنید؟
بهنظر میرسد معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی باید از هماکنون برای بازرگانی مرکبات کشور برنامهریزی کند. در حالی که روسیه بهعنوان بزرگترین واردکنندگان مرکبات دنیا شناخته شده است، واردات این کشور از مرکبات ایران صفر یا عددی نزدیک به صفر گزارش شده است، در حالی که حداقل 500 هزار تن از مرکبات کشور میتواند به کشورهای حاشیه دریای خزر صادر شود.
اتاق بازرگانی چقدر میتواند در توسعه صادرات مرکبات نقش ایفا کند؟
اتاق بازرگانی طی سالهای گذشته هیچگاه برای صادرات مرکبات ورود پیدا نکرده است. اتاق بازرگانی مازندران و گیلان همنوا با اتاق بازرگانی تهران و کشور و کمیسیونهای کشاورزی تشکیلشده در این اتاق همواره به فکر حمایت از واردات و کنترل بیزینسهای خود بودند و هیچگاه برای صادرات مرکبات ایرانی اعلام آمادگی نکردند.
کشاورزان تولیدکننده نیز که بهشکل طبیعی آشنایی قابل توجهی با بازار نداشتند که بخواهند برای صادرات محصولات خود وارد بازارهای بینالمللی شوند، نتیجه آن ارزانی بیش از اندازه مرکبات و همچنین اشباع بازار داخلی بوده است؛ لذا از هماکنون که فاصله حدود یک ماه تا برداشت مرکبات باقی است، از معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی خواسته میشود برای کنترل بازار و تنظیم بازار مرکبات داخلی به میدان بیاید.
تنظیم بازار عید به تشکلها واگذار شود
برای تنظیم بازار شبهای پایانی سال چه ایده یا طرحی دارید؟
اتحادیه باغداران با سابقهای چنددهساله در گذشته نیز عاملیت ذخیرهسازی شبهای پایانی سال را بر عهده داشته است و با در نظر گرفتن شرایط تولید وضعیت مصرف میتواند بهترین مدیریت را برای ذخیرهسازی عید داشته باشد؛ لذا به جای آنکه ذخیرهسازی میوه به سازمان تعاون روستایی واگذار شود که با تحمیل هزینه قابل توجه به بنیه اقتصادی دولت کارنامهای رفوزه تحویل دهد، باید ذخیرهسازی مرکبات به اتحادیههای توانمند و بر پایه مدیریت بخش خصوصی واگذار شود.
اتحادیه بارفروشان برای تنظیم بازار عید اعلام آمادگی کرده است، اما صدور مجوز واردات بدون ثبت سفارش را شرط این کار قرار داده است. نظر شما در این باره چیست؟
این برنامه برای ذخیرهسازی از ابتدا نادرست تعریف شده است، چرا که مگر ممکن است مجوز واردات مرکبات در فصل برداشت مرکبات داده شود، اما ثبت سفارش آن که بازهای یکساله دارد، مورد استفاده قرار نگیرد؟! بهنظر میرسد پشت پرده چنین آمادگی و پیشنهادی، منافع واردکنندگان وجود داشته باشد که دولت باید مدبرانه آن را مدیریت کند. آنچه در وضعیت بازرگانی و تجاری میوه باید مورد توجه قرار گیرد، اصلاح ساختار بازرگانی است. واقعیت آن است که حجم تولید میوه کشور در شرایط بسیار مناسبی قرار دارد، اما عدم مدیریت بازرگانی و توزیع و ساختار معیوب آن باعث شده از یک سو کشاورزان هیچگاه نتوانند بهره و انتفاع لازم از تولید خود را ببرند و نتیجه آن مقرون به صرفه نبودن بخش کشاورزی باشد و از سوی دیگر مصرفکنندگان همواره محصول مورد نیاز سبد خانوار خود را به بالاترین قیمت ممکن خریداری کنند. این چرخه معیوب، نتیجه بیتدبیری دولت برای نظاممند کردن بازار است؛ در حالی که اگر تنظیم بازار به تشکلها واگذار شود و دولت تنها نقش نظارت بر اتحادیه عامل را ایفا کند، بهعلت رقابت برای ایجاد شرایط مناسب، بخش خصوصی تمام توان خود را برای تنظیم بازار ایدهآل بهکار خواهد گرفت و هزینه جداگانهای نیز به دولت تحمیل نمیشود.
صادرات کیوی ایران به نام ترکیه
وضعیت تولید کیوی را چگونه ارزیابی میکنید؟
تولید کیوی نیز بلافاصله پس از برداشت مرکبات آغاز میشود، اما بهعلت نبود فرهنگ مصرف، بیش از 60 درصد کیوی تولیدشده به بازارهای خارجی صادر میشود.
چرا همان مجراهای صادرات کیوی برای صادرات مرکبات مورد استفاده قرار نمیگیرند؟
واقعیت آن است که کیویهای نارس از باغها توسط تجار ترکیهای خریداری و پس از بستهبندی در ترکیه به نام این کشور در بازارهای صادراتی عرضه میشود. این اقدام بدترین شکل سرمایهگذاری محسوب میشود که در واقع فرصتسوزی همیشگی است؛ لذا آن عده از تجار و صادرکنندگان که بهدنبال صادرات محصولات کشاورزی خود هستند، به جای منافع حاصل از واردات برای صادرات کیوی دست به کار شوند./
گفتگو: فاطمه مهردادیان
A-940705-02
دیدگاه تان را بنویسید