خسارت 56 میلیارد دلاری فرسایش سالانه خاک در ایران

رئیس انجمن علوم خاک ایران در نامه‌ای به رئیس جمهوری با اشاره به اینکه این انجمن به‌رغم تلاش فراوان و پیگیری‌های مکرر طی 12 سال گذشته تا این لحظه حتی موفق به یک ملاقات کوتاه با وزیران جهاد کشاورزی نشده است، آمادگی این انجمن را برای هرگونه همکاری در زمینه حفاظت  از خاک اعلام کرد.

کدخبر: 21522

به گزارش خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، منوچهر گرجی در این نامه برنامه‌های پیشنهادی انجمن یادشده جهت تحقق دیدگاه‌ها و نظرات رئیس جمهوری را تعیین متولی جدی و تشکیلات اجرایی مناسب برای حفاظت و مدیریت منابع خاک، به‌ویژه در اراضی کشاورزی، تصویب و اجرای قوانین متقن و پایدار در زمینه جلوگیری اکید از تبدیل و تخریب زمین‌های کشاورزی و مدیریت جامع و علمی خاک در اراضی تحت کشت، جنگلی، مرتعی، صنعتی و شهری ازجمله قانون جامع خاک و...، شناسایی دقیق منابع خاک کشور به‌ویژه در اراضی کشاورزی و تهیه نقشه‌های کاربردی و ایجاد بانک‌های اطلاعاتی مربوطه جهت دست‌یابی به اهداف مذکور و تأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران مختلف، تدوین برنامه‌های کلان ملی در راستای حفاظت و مدیریت منابع خاک با استفاده از توانایی متخصصان ذی‌ربط در بخش­های دولتی و خصوصی و تشکل‌های مردم‌نهاد ازجمله انجمن علوم خاک ایران، تخصیص بودجه‌های مناسب و کافی برای اجرای برنامه‌های فوری، میان‌مدت، و درازمدت عنوان کرده است.

وی در ادامه نامه بذل توجه به موارد ذکرشده را متضمن ایجاد اشتغال مولد، تولید پایدار کشاورزی، تأمین امنیت غذایی جامعه، خودکفایی در محصولات اساسی و راهبردی، افزایش صادرات غیرنفتی، ارتقاء استانداردهای بهداشت و سلامت در کشور، حفاظت محیط زیست، و تحقق اقتصاد مقاومتی دانسته و با اشاره به اینکه منابع خاک کشور در اثر اقدامات نامناسب عمرانی، صنعتی، کشاورزی و توسعه نامتوازن اقتصادی - اجتماعی، از نظرکیفی و کمی سیر قهقرایی در پیش گرفته است، نسبت به پیامدهای آن ازجمله کاهش راندمان مصرف آب، کاهش تولید و کیفیت محصولات هشدار داده است.

متن کامل نامه رئیس انجمن علوم خاک ایران به رئیس جمهوری در ذیل این خبر منتشر شده است.

بسمه تعالی

جناب آقای دکتر روحانی

ریاست­ محترم جمهوری اسلامی ایران

با سلام و احترام، فرمایشات جنابعالی در مراسم تقدیر از کشاورزان نمونه در مورد اهمیت منابع خاک و اراضی کشاورزی، موجب خرسندی همه دلسوزان و علاقمندان به کشاورزی و خاک گردید. قبل از هر سخنی، بدین‌وسیله مراتب تشکر بیش از700 نفر از اعضای انجمن علوم خاک ایران را خدمت شما تقدیم می‌دارم.

همان‌گونه که استحضار دارید، منابع خاک هر کشور، به‌عنوان یکی از نعمت‌های بزرگ خداوند، سرمایه عظیم و میراث بزرگ ملت‌ها هستند که در طول تاریخ، نقش عمده‌ای در ظهور و بروز تمدن‌ها داشته و همچنین نابودی آنها موجب از بین رفتن تمدن های بزرگ ازجمله در بین النهرین، فلسطین و... گردیده است.

خاک در تولید غذا، پوشاک، چوب، مواد اولیه صنایع و تولید انرژی، ذخیره و تصفیه آب، فعالیت‌های عمرانی، شهرسازی، داروسازی، دفن و پالایش پسماندها و پساب‌ها، ذخیره­ کربن آتمسفر، کاهش گازهای گلخانه‌ای، تأمین نیازهای روحی - روانی و زیبایی شناختی انسان و... مورد استفاده قرار می‌گیرد و خدمات گسترده‌ای را در اقتصاد، سلامت انسان و زیست‌بوم و حفاظت محیط زیست ارائه می‌نماید.

تغییر کاربری­های نامناسب و مدیریت غیرپایدار منابع خاک موجب کاهش اراضی حاصل‌خیز و تخریب و فرسایش گردیده و تولید رسوب در رودخانه‌ها و پر شدن مخازن سدها، مخدوش نمودن فعالیت‌های آبزی‌پروری، افزایش ریزگردها، طوفان‌های شن، سیل‌های مخرب، گسترش خشکسالی‌ها، آلودگی خاک، آب، و هوا، بیماری‌های روزافزون، تغییراقلیم کره زمین و سایر ناهنجاری‌های طبیعی را به‌عنوان بخشی از عوارض خسارت‌بار به‌دنبال دارد، که متأسفانه بروز آنها در کشورهای جهان سوم بیشتر به چشم می‌خورد. بر اساس برآوردهای دقیق توسط وزارت کشاورزی آمریکا، هر تن فرسایش خاک حدود 28 دلار خسارت را در زمینه‌های مختلف به آن کشور تحمیل می‌نماید و این در حالی است که میزان فرسایش خاک در ایران حدود دو میلیارد تن در سال است. منابع خاک کشور ما در اثر اقدامات نامناسب عمرانی، صنعتی، کشاورزی، و توسعه نامتوازن اقتصادی - اجتماعی، از نظر کیفی و کمی سیر قهقرایی را در پیش گرفته است که کاهش راندمان مصرف آب، کاهش تولید و کیفیت محصولات، و سایر عوارض ذکرشده ازجمله پیامدهای آن می‌باشند.

به علت جایگاه و اهمیت سرنوشت‌ساز منابع خاک در شئون مختلف انسان‌ها و کشورها، سال 2015 میلادی از طرف سازمان ملل متحد به‌عنوان سال جهانی خاک تعیین و نام‌گذاری شده است. همچنین در هر سال روز پنجم دسامبر (15 آذر)، به­ عنوان روز جهانی خاک معرفی گردیده است.

انجمن علوم خاک ایران، در سال جهانی خاک با توکل بر قادر متعال و در راستای انجام رسالت خطیر خود در آگاه‌سازی اقشار مختلف مردم و کمک به مسئولین در جهت مدیریت بهینه و حفاظت هرچه بیشتر از منابع ارزشمند خاک کشور، در نظر دارد با همکاری سایر مراکز و نهاد­های ذی‌ربط، رسانه‌های جمعی، و تلاش کلیه اساتید، محققان، و کارشناسان علوم خاک، برنامه‌های گسترده‌ای را در تهران و سایر استان‌ها به اجرا درآورد. بدون شک، انجام این مهم بدون مساعدت سایر علاقمندان و دلسوزان کشور امکان‌پذیر نخواهد بود. این انجمن علی‌رغم تلاش فراوان و پیگیری‌های مکرر در طول 12 سال گذشته تا این لحظه حتی موفق به یک ملاقات کوتاه با وزیران جهاد کشاورزی نگردیده است. بررسی‌های به‌عمل‌آمده در مورد اهمیت و جایگاه تشکیلاتی خاک و مقایسه آن در ایران و جهان بیانگر این واقعیت است که متأسفانه در کشور ما تشکیلات مناسب و منسجم، با برنامه مدون و مستمر برای مدیریت و حفاظت خاک‌های کشور به‌ویژه در اراضی کشاورزی وجود ندارد. لذا استدعا داریم ضمن سفارش اکید به مسئولین ذی‌ربط، طی برنامه‌های مشخصی در مورد سیاست‌گذاری اجرایی مربوط به ارتقاء جایگاه تشکیلاتی خاک، با استفاده از توان و امکانات موجود در سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط، اقدامات شایسته و مؤثر صورت گیرد. این اقدام باعث ترویج فرهنگ صحیح حفاظت، مدیریت، و بهره‌برداری بهینه از خاک‌های کشور، و تحول جدی در کمیت و کیفیت محصولات کشاورزی گردیده و ضمن کاهش خسارت‌های اقتصادی و عوارض زیان‌بار، منافع بی‌شماری را برای جامعه و نسل‌های آینده به ارمغان خواهد آورد.

انجمن علوم خاک ایران با توجه به درخواست‌های قبلی شما از دانشگاهیان و متخصصان، ضمن اعلام آمادگی برای هرگونه همکاری، برنامه‌های پیشنهادی جهت تحقق دیدگاه‌ها و نظرات حضرتعالی را به شرح زیر اعلام می‌نماید:

1- تعیین متولی جدی و تشکیلات اجرایی مناسب برای حفاظت و مدیریت منابع خاک، به‌ویژه در اراضی کشاورزی.

2- تصویب، و اجرای قوانین متقن و پایدار در زمینه جلوگیری اکید از تبدیل و تخریب زمین‌های کشاورزی، و مدیریت جامع و علمی خاک در اراضی تحت کشت، جنگلی، مرتعی، صنعتی، و شهری، ازجمله قانون جامع خاک و...

3- شناسایی دقیق منابع خاک کشور به‌ویژه در اراضی کشاورزی و تهیه نقشه‌های کاربردی و ایجاد بانک‌های اطلاعاتی مربوطه جهت دست‌یابی به اهداف مذکور و تأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران مختلف.

4- تدوین برنامه‌های کلان ملی در راستای حفاظت و مدیریت منابع خاک با استفاده از توانایی متخصصین ذی‌ربط در بخش‌های دولتی و خصوصی و تشکل‌های مردم‌نهاد ازجمله انجمن علوم خاک ایران.

5- تخصیص بودجه‌های مناسب و کافی برای اجرای برنامه‌های فوری، میان‌مدت، و درازمدت.

بذل توجه به موارد ذکرشده می‌تواند متضمن ایجاد اشتغال مولد، تولید پایدار کشاورزی، تأمین امنیت غذایی جامعه، خودکفایی در محصولات اساسی و راهبردی، افزایش صادرات غیرنفتی، ارتقاء استانداردهای بهداشت و سلامت در کشور، حفاظت محیط زیست، و تحقق اقتصاد مقاومتی باشد.

و من‌الله التوفیق و علیه‌التکلان

منوچهر گرجی

رئیس انجمن علوم خاک ایران

گزارش: افسانه زعیم‌زاده

A-931126-03

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید