ایجاد چاه غیرمجاز، با به رسمیت نشناختن حق مالکیت مردم
استاد دانشگاه فردوسی مشهد گفت: در ایجاد چاههای غیرمجاز مقصر تصمیمسازان هستند. وقتی مالکیت مردم را به رسمیت نمیشناسیم، چنین بلایی سر منابع طبیعی مشترک آمده و اضافه برداشت از منابع آب رقم میخورد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، کامران داوری در سومین نشست از سلسله نشستهای تخصصی آب، فرهنگ و جامعه با عنوان حکمرانی آب که در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد، گفت: در بسیاری از دشتهای کشور بیش از 100 درصد توان آنها آب برداشت میشود، تا آنجا که در مشهد میزان برداشت به 130 درصد رسیده است.
وی با اشاره به اینکه اطلاعات دقیقی از میزان آب تجدیدپذیر نداریم تا برداشت از منابع بر اساس آن انجام شود، افزود: در فضای کنونی همه کشاورزان را مقصر میدانند، اما 15 سال است که این قشر نتوانسته آب اضافی برداشت کند.
این استاد دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: بندهای متعدد در قانون مدنی و توزیع عادلانه آب وجود دارد که اگر آب کشاورزی کم شود، باید به کشاورزان خسارت دهیم، اما به این مسئله توجهی نمیشود.
داوری با اشاره به اینکه افکار عمومی کشاورزان را مقصر اصلی مشکلات آب کشور میدانند، ادامه داد: شاید کشاورز کمترین تقصیر را داشته باشد. کشاورز قدرت بیان ندارد و نمیتواند از خود دفاع و حفاظت کند. متأسفانه به خاطر این رفتارهای غیرمعقول، تعارضات آب در کشور تشدید میشود.
وی تصریح کرد: در مسئله توزیع آب باید به این نکته توجه داشت که نمیتوان حقی را به کسی داد، بعد بهراحتی این حق را از وی سلب کرد.
داوری یادآور شد: در مشهد با یک روند کاهشی در آب تجدیدپذیر روبهرو هستیم، زیرا میزان بارش برف در کشور کاهش یافته و میزان تبخیر و تعرق نیز رو به افزایش است. پدیده تغییر اقلیم هم واقعیتی است که مشکلات بخش آب را تشدید میکند.
وی با اشاره به پیشبینیهای ناسا برای بروز خشکسالی 30 ساله در ایران، تأکید کرد: ناسا با مدلهای مختلف، پیشبینی کرده طی 30 سال آینده دمای ایران بین سه تا هشت درجه افزایش مییابد و در نتیجه تبخیر و تعرق به شدت در کشور ما زیاد خواهد شد.
این استاد دانشگاه مشهد اظهار داشت: در خراسان رضوی طی 20 سال اخیر 10 درصد به میزان تبخیر و تعرق آب اضافه شده است.
داوری میزان آب مورد نیاز مشهد در افق 1420 را یک میلیارد و 750 میلیون مترمکعب اعلام کرد و گفت: در این افق میزان تجدیدپذیری آب در این منطقه از 750 میلیمتر فعلی به حدود 600 تا 700 میلیمتر خواهد رسید؛ بنابراین برای کاهش فشار بر منابع باید مصرف را کم کنیم. ضمن آنکه برای کاهش تعارضات و پایداری آب، باید برنامه مدونی داشته باشیم.
به اعتقاد وی، توانمندسازی جوامع محلی باید به تدریج انجام شود و بهطور همزمان قوانین مرتبط با آب نیز اصلاح شود.
داوری در بخش دیگری از سخنان خود افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی را عاملی برای افزایش درآمد کشاورزان معرفی کرد و افزود: این مسئله به مفهوم تعادل بخشی منابع آب نیست. افزایش بهرهوری و تعادلبخشی منابع آب دو مقوله جدا از هم هستند.
وی خاطرنشان کرد: با شرایط خشکی حاکم بر ایران، نگران هستیم که تمدن کشور از بین برود. در حال حاضر هم روستاهای زیادی در حال از بین رفتن هستند.
این استاد دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: در ایران دچار کمیابی آب هستیم، زیرا کمبود به مفهوم آن است که یک سال دچار خشکسالی شده و منابع آبی با مشکل روبهرو میشود پس از آن با بهبود بارشها وضعیت منابع آب به روال عادی بازمیگردد. اما در ایران از این مرحله گذشته و به کمیابی آب رسیدهایم.
داوری بیان کرد: متأسفانه در مدیریت آب کمیت و کیفیت را به دقت مورد توجه قرار نمیدهیم.
وی تصریح کرد: باورها و رفتارها در برخورد با منابع آب باید تغییر کند، در غیر این صورت دچار مشکلات عدیدهای میشویم.
داوری با ابراز خرسندی از تغییر در سیاستگذاریهای بخش آب، یادآور شد: در گذشته میزان برداشت از منابع آب به موجودی آن وابسته نبود، اما خوشبختانه با وضع قوانین جدید، فقط مجازیم 75 درصد از حجم آب موجود را برداشت کنیم.
گفتنی است، این سلسله نشستها به همت اندیشکده تدبیر آب ایران، انجمن جامعهشناسی ایران، انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات ومرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری برگزار میشود./
خبرنگار: لیلا مرگن
A-931020-01
دیدگاه تان را بنویسید