وجه حقوق بشری ابعاد انرژی در ایران بررسی شد
برای نخستینبار در کشور، نشست علمی نگاه به ابعاد تخصصی انرژی و حقوق بشر (از تئوری تا عمل) به همت کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران در محل این کمیسیون در تهران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) در این نشست علمی، عضو هیئت علمی مرکز مطالعات و تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و پژوهشگر ارشد مطالعات راهبردی حقوق بشر به تبیین رابطه انرژی و تحقق حقوق بشر پرداخت و گفت: تحلیل این رابطه، هم به توسعه مفهوم حقوق بشر و تحقق حقوق بشری در ابعاد فردی و جمعی کمک میکند و هم از طرفی به موضوعهای مربوط به انرژی، وجه انسانیتر و ارزشیتر میدهد.
فردین خرازی با اشاره به سابقه رابطه میان انرژی و حقوق بشر در یک دهه اخیر افزود: نخستین جرقه مربوط به انرژی و حقوق بشر در سال 2005 در سند نهایی سومین مجمع جهانی در مورد منابع انرژی تجدیدپذیر عبارتی مطرح شد که به حق بشر برای برخورداری از انرژیهای تجدیدپذیر اشاره میکرد.
وی با بیان اینکه موضوع حقوق بشر و انرژی در سه سطح حق حاکمیت بر منابع و ثروتهای تجدیدپذیر، حق توسعه و حق برخورداری از محیط زیست تماس دارد، خاطرنشان کرد: در اسناد حقوق بشر، مستندات فراوانی درباره حق حاکمیت دولتها و ملتها بر منابع ملی، ازجمله ماده (1) میثاق بینالمللی حقوق، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و ماده 18 معهده منشور انرژی وجود دارد و در دومین سطح تماس یعنی حق توسعه، به اعلامیه "حق توسعه" میتوان اشاره کرد که توسط مجمع عمومی سازمان ملل به تصویب رسیده که بر اساس آن، ضرورت حق محور بودن توسعه، ضرورت انسانمحور بودن توسعه، عدالتمحور بودن توسعه و توسعه پایدار و همهجانبه مطرح شده است.
خرازی ادامه داد: انرژی، نیاز کشورها برای توسعه است، بهویژه در کشورهایی که انرژی، محور توسعه قرار گرفته است. در ایران نیز سالها صحبت بر سر آن بوده که محور توسعه در کشور کشاورزی است یا صنعت که هرگز این بحث به نتیجه نرسید، زیرا محور توسعه در ایران انرژی است، مشروط بر آنکه بهرهبرداری صحیح و صیانتی از آن صورت گیرد.
وی تصریح کرد: اگر انرژی بهدرستی مورد توجه قرار نگیرد و برنامههای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت در راستای حفاظت از ثروتهای ملی نباشد، نقض حقوق بشر اتفاق افتاده است.
این پژوهشگر با اشاره به پیشبینیهای مربوط به افزایش مصرف انرژی در آینده یادآور شد: با توجه به افزایش جمعیت جهان، افزایش مصرف انرژی قطعی است؛ بنابراین تولید و مصرف انرژی تأثیر قابل توجهی بر توسعه پایدار کشورها خواهد داشت.
خرازی تأکید کرد: با توجه به سناریوی افزایش مصرف انرژی در آینده، امروزه در دنیا بر تعیین الگوهای تولید، توزیع و مصرف انرژیها تأکید میشود، بهطوری که در اسناد حقوق بشری در کنفرانس ملل متحد که مورد محیط زیست و توسعه در سال 1992 مطرح شد از کشورها خواستند روشهای مؤثری برای تولید، توزیع و مصرف انرژی پیدا و نیاز خود را به انرژی از طریق منابع سازگار با محیط زیست تأمین کنند.
وی درباره پایبندی ایران به الگوی توسعه، اظهار داشت: ایران در مرحله تولید، توزیع و مصرف انرژی مبنی بر حق توسعه عمل نکرده است و بحران آب در کشور، هدررفت روزانه 4.5 میلیون مترمکعب گاز بر سر چاهها و نفله شدن ثروتهای ملی حاکی، از این مسئله است.
حق برخورداری از محیط زیست سالم
خرازی با اشاره به اینکه سوء مدیریت و تدبیر، نقص حقوق ملی محسوب میشود، گفت: یکی از وجوه برجسته حقوق بشر نسل سوم یعنی حقوق همبستگی، حق برخورداری از محیط زیست سالم است و طبق ماده (3) اعلامی "ریو" در برزیل، حق دستیابی به توسعه باید در عمل بهگونهای اجرا شود که بهطور منصفانه نیازهای توسعه و محیط زیستی نسل حال و آینده تأمین شود.
وی حرکت به سمت انرژیهای پاک مانند انرژی خورشیدی، باد و انرژی ناشی از جذر و مد در پروژههای عمرانی توسط دولتها را از مهمترین راهکارهای کاهش مصرف منابع انرژی فسیلی و رفتن به سوی انرژی پاک عنوان کرد.
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات و تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به تشکیل آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر افزود: یکی از حقوقی که کشورهای در حال توسعه میتوانند از این آژانس مطالبه کنند، بهرهگیری و انتقال تکنولوژی انرژیهای پاک و تجدیدپذیر است.
خرازی خاطرنشان کرد: اگر مدیریت در حوزه انرژی در کشور ما مبتنی بر تفکر بلندمدت و منافع ملی و نه منافع گروهی انجام گیرد، بخشی از مشکلات حل خواهند شد.
وی در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایانا که آیا در بحث توسعه مفهوم حقوق بشری در استفاده از انرژیها، مخاطبان شما مردم هستند یا مدیران کشور، تصریح کرد: در ایران اصلاحات باید از بالا صورت گیرد، در حالی که از نظر منطقی اصلاحات از لایههای پایین جامعه شروع میشود. در واقع مخاطبان ما برای اصلاح تولید، توزیع و مصرف انرژی در وهله نخست، دولت و کارگزاران دولت هستند و در این زمینه انجمنها و کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران نقش مهمی میتوانند ایفا کنند.
خرازی یادآور شد: اگر انجمنها، بخشی از توانشان را صرف این موضوع کنند که سوءمدیریت در بخش انرژی نقض حقوق بشر تلقی شود، آن گاه در حوزه آب کشاورزی، نفت و سایر انرژیها که حقوق جمعی مردم است، اتفاقات مبارکی در کشور میافتد.
در ادامه، سیدولیا... حسینی، رئیس جلسه و رئیس مجتمع قضایی شهید محلاتی نیز این نشست را فتح بابی برای پرداختن به رابطه ابعاد انرژی و حقوق بشر در کشور دانست و گفت: موضوع انرژی و رابطه آن با حقوق بشر، موضوع جدیدی است و تاکنون درباره ابعاد آن در کشور کار نشده است.
وی تأکید کرد: موضوع انرژیهای فسیلی، هستهای و انرژیهای پاک و نسبت آن با حقوق بشر و میزان تعهد دولتها در برابر انرژی، قابل بحث و بررسی بیشتری است.
حسینی اظهار داشت: وجود قوانین و یا خلاء قانونی درباره ابعاد انرژی و وجه حقوق بشری آن و همچنین قابلیتهای اجرایی قوانین از جمله مسائلی است که مورد توجه کمیسیون حقوق بشر اسلامی کشور قرار گرفته است.
گفتنی است، در این نشست نمایندگانی از وزارت نفت، نیرو و خانه کشاورز نیز دعوت شده بودند./
خبرنگار: فرحناز هاشمی
A-931009-06
دیدگاه تان را بنویسید