انتقال آب بین حوضه‌ای، روشی منسوخ‌شده در دنیا

معاون وزیر جهاد کشاورزی گفت: انتقال آب بین حوضه‌ای روشی منسوخ شده در دنیا است، اما هنوز از ارتفاعات دوهزار و 400 متری برای تأمین آب تهران، انتقال انجام می‌شود.

کدخبر: 20665

به گزارش خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، عباس کشاورز در میزگرد "ضرورت گفتگو درباره عوامل و پیامدهای اقتصادی بحران آب" که امروز در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد، افزود: در نشستی خصوصی با کارشناسان آمریکایی که سال‌ها پیش به دعوت فرهنگستان علوم به ایران آمده بودند، این مسئله از سوی آنها مطرح شد.

وی خاطرنشان کرد: آنها در این نشست اعلام کردند که انتقال آب بین حوضه‌ای را به‌دلیل اینکه شیوه‌ای اشتباه است و هزینه‌های زیادی دارد، کنار گذاشته‌اند. آنها فقط برای تأمین نیازهای شرب با شرایط خاص آب خارج از حوضه را منتقل می‌کنند.

به اعتقاد معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی، دانش متخصصان ایرانی در بخش آب مبتنی بر هیدرولوژی منابع آب است، در حالی که تنها با اتکا به این دانش نمی‌توان برای آب تصمیم گرفت و اقدام کرد.

کشاورز ادامه داد: تعداد کارشناسانی که خود را به دانش روز مجهز کرده‌اند، بسیار کم است. حدود دو دهه است که در دنیا نظریه‌های مدیریت یکپارچه منابع آب IWRM به کار گرفته می‌شود، اما در هیچ یک از دانشکده‌های ایران تدریس این نظریه‌ها مرسوم نیست.

وی تصریح کرد: آب در تمام جهان یک مقوله اقتصادی، سیاسی و اجتماعی است که در ایران مسئله سیاسی نیز به آن اضافه شده است. بخش زیادی از مشکلات حوزه آب نیز ناشی از اضافه شدن سیاست به تصمیم‌سازی‌های این بخش است.

روشن نبودن جایگاه ارزش آب در سیاست‌های اقتصاد کلان و هزینه‌های عمومی

معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت با طرح این پرسش که در سیاست‌های اقتصاد کلان و هزینه‌های عمومی چقدر برای مسئله آب ارزش قائل هستیم، یادآور شد: برآوردی انجام نشده تا بدانیم به ازای آباد شدن دو تا سه میلیون هکتار زمین در ترکیه چقدر درآمد ایجاد شده است یا میزان خسارت‌های ناشی از ریزگردهایی که به دلیل خشک شدن تالاب‌های جنوب عراق به سمت ایران سرازیر می‌شود، چقدر است؟

کشاورزی تأکید کرد: در بهترین شرایط کمتر از یک میلیارد دلار در حوضه آبریز ارومیه ارزش افزوده ایجاد می‌شود، اما بحث آب در کجای محاسبات قرار دارد؟ گاهی مسائل و مشکلات ناشی از برداشت بیش از حد از منابع آب را با پرداخت پول نیز نمی‌توان حل کرد.

وی با اشاره به اینکه 55 درصد تولید و 85 درصد آب شرب کشور به منابع آب زیرزمینی وابسته است، اظهار داشت: اگر به عدم تعادل بخشی چاه‌ها ادامه دهیم، آب چاه‌ها اول شور و سپس غیرقابل استفاده می‌شود. در نتیجه به تدریج سیستم کشاورزی تغییر کرده و مجبور به کوچ می‌شویم.

تشدید بحران آب با ایجاد پتروشیمی در همدان

معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به اینکه ایجاد پتروشیمی در همدان بحران آب را تشدید کرده‌ است، گفت: اگر ابعاد بحران آب به درستی ترسیم شود، برای حل بسیاری از مشکلات راهکار مناسب وجود دارد.

کشاورز افزود: حل مشکل آب در کشور عملی است، زیرا بسیاری از کشورها با سرانه آب کمتری نسبت به ایران زندگی می‌کنند. اما باید راه حل منطقی برای مسائل پیشنهاد کرد.

وی با انتقاد از وجود سیستم مدیریت استانی بر منابع آب، خاطرنشان کرد: این مسئله سبب ایجاد مناقشه‌های محلی بر سر منابع آب می‌شود.

کشاورز ادامه داد: نظریه‌های مدیریت یکپارچه منابع آب می‌گوید که تصمیم‌سازی در حوزه آب باید با حضور همه ذی‌نفعان باشد.

وی کاهش تقاضا برای آب را یک مسئله جدی برای مدیریت منابع آب دانست و تصریح کرد: اعمال سیاست‌های اقتصادی بر مدیریت منابع آب به مفهوم گران شدن آب نیست. بلکه باید مفاهیمی مثل آب مجازی، افزایش بهره‌وری و... به تصمیم‌سازی‌ها وارد شود.

کشاورز بر ایجاد تغییر نگرش در متخصصان آب و عرصه قانونگذاری کشور تأکید کرد.

خشن شدن طبیعت، با افزایش برداشت بیش از 40 درصدی آب

معاون وزیر جهاد کشاورزی یادآور شد: وقتی میزان برداشت انسان از منابع آب، از 40 درصد حد مجاز خود افزایش می‌یابد، طبیعت خشن می‌شود. در نتیجه اکولوژی آب به هم می‌خورد و همه ذی‌نفعان دچار مشکل می‌شود.

وی تأکید کرد: در زاینده‌رود میزان بارندگی از متوسط سه سال گذشته کمتر نبود، اما سد زاینده‌رود در این مدت هیچ‌گاه بیشتر از 50 درصد ظرفیت خود آب نداشته است.

کشاورز اظهار داشت: سد کرخه را با ظرفیت مهار 5.5 میلیارد متر مکعب آب ایجاد کرده‌ایم، اما با وجود آنکه در شش سال گذشته خشکسالی نداشتیم، اما سال گذشته برای آبرسانی به دشت عباس و سد سیمره حتی دو میلیارد مترمکعب آب نیز در این سد جمع نشد.

وی با تأکید بر اینکه برنامه‌های توسعه منابع آب بر ظرفیت آمایشی سرزمین منطبق نیست، بخش‌های کشاورزی و صنعت را مقصران اصلی خشکی زاینده‌رود اعلام کرد.

معاون وزیر جهاد کشاورزی گفت: صنایع اصفهان برای تأمین شاخص‌های زیست محیطی در منطقه‌ای که فقط 140 میلیمتر بارندگی دارد، 25 هزار هکتار فضای سبز ایجاد کرده‌اند. ایجاد صنایع آب‌بر در این منطقه به صلاح کشور نیست.

کشاورز در پاسخ به این پرسش که آیا بحث خودکفایی در ایران با توجه به وضعیت منابع آبی منطقی است، افزود: از سال 68 تا 92 ضریب تامین انرژی در کشور بین 64 تا 83 درصد بوده و هیچ‌گاه به اعداد 90 و 95 پیش‌بینی شده در برنامه نرسیده‌ایم.

وی خاطرنشان کرد: بنابراین امکان خودکفایی در بسیاری از محصولات کشاورزی وجود ندارد. بنابراین در روند جدید فقط ضریب خوداتکایی برای بخش کشاورزی تعریف کرده‌ایم.

به اعتقاد کشاورز امکان خودکفایی در برنج، گوشت قرمز، شکر و ذرت برای ایران وجود ندارد، اما می‌توانیم ضریب قابل اتکایی در تولید گندم، جو، حبوبات و دانه‌های روغنی را داشته باشیم.

وی تصریح کرد: در تولید پنبه مشکلی نداریم و به راحتی می‌توانیم نیازهای کشور را تأمین کنیم.

این نشست سومین میزگرد از مجموعه نشست‌های آب، فرهنگ و جامعه بود که به همت اندیشکده تدبیر آب، انجمن جامعه‌شناسی، انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات و مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری برگزار شد./

خبرنگار: لیلا مرگن

A-930919-03

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید