ضرورت خروج از انحصار تولید ماشینهای کشاورزی، در استفاده از تسهیلات بانکی
گزارش - خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) - فرحناز هاشمی: عبور از کشاورزی سنتی و توسعه کشاورزی درآمدزا و صنعتی، نسخهای است که سالهاست مسئولان حوزه کشاورزی و دولتمردان برای رسیدن به تولید پایدار و تأمین امنیت غذایی کشور پیچیدهاند و تلاش میکنند با انواع سیاستها و برنامهها، مسیر حصول به آن را به زعم خود هموار سازند و در عین حال بازار فروش و تولید ماشینهای کشاورزی را که از رمق افتاده، رونق بخشند. ارائه تسهیلات بانکی به بهرهبرداران برای خرید ماشینهای کشاورزی - ظرف یک سال و نیم اخیر به یکهزار میلیارد تومان رسیده - اجازه واردات ماشینهای جدید و پیشرفته بهمنظور ایجاد فضای رقابتی، ارتقای کیفیت ماشینهای کشاورزی و تأکید بر تقویت خدمات پس از فروش ازجمله این تلاشها بهشمار میرود. با این حال، تولیدکنندگان ماشینهای کشاورزی در کشورمان با مشکلاتی دست و پنجه نرم میکنند که این مشکلات اقدام به تولید، افزایش کیفیت ماشینهای کشاورزی و نوآوری در این عرصه را تحت تأثیر قرار میدهد. از سوی دیگر، هزینههای تولید نیز قیمت بعضی از این کالاها را تا آنجا بالا میبرد که مکانیزه کردن عملیات کشاورزی به رؤیایی برای بعضی بهره برداران تبدیل می شود که سرانجام نتیجه آن، گذشتن از خیر ماشین و ماشینآلات و مکانیزاسیون است. در این گزارش، با تعدادی از تولیدکنندگان و دستاندرکاران در حوزه ماشینهای کشاورزی گفتگو کردهایم و مشکلات را از زبان آنها جویا شدیم.
تولیدکننده نمونه کشوری در سال 92: ما نمیتوانیم خیلی منتظر کشاورز بمانیم
تولیدکننده نمونه کشوری در سال 92 که سابقه 32 ساله در زمینه تولید ماشینهای کشاورزی در مرحله کاشت، داشت و برداشت سیبزمینی دارد، معتقد است که اولویت کشاورزی در حال حاضر آب است و کشاورزان برای صرفهجویی در آب هزینه میکنند تا خرید ماشینآلات و اگر پولی برایشان باقی بماند برای خرید ماشینهای کشاورزی خرج میکنند. این در حالی است که ما تولیدکنندگان نمیتوانیم خیلی منتظر بمانیم تا کشاورز پولی برایش باقی بماند تا صرف خرید ماشینآلات کند.
محمدحسین روضاتی میگوید: تولیدکنندگان نیازی ندارند که دولت حمایتشان کنند، بلکه کشاورزان باید مورد حمایت قرار گیرند و توان آنها برای تولید بالا برود و در این صورت ما هم بهتر میتوانیم برای تولید و فروش ماشینهای کشاورزی برنامهریزی کنیم.
وی میافزاید: اکنون دولت تسهیلات خوبی برای تأمین ماشینهای کشاورزی در اختیار کشاورزان قرار میدهد، اما این تسهیلات باید هدفمند و جهتدار باشد، چرا که در غیر این صورت منابع مالی کشور هدر میرود.
این تولیدکننده اصفهانی خاطرنشان میکند: گاهی نظارت کافی بر استفاده از ماشینآلاتی که از طریق تسهیلات بانکی خریداری میشود از سوی مسئولان دولتی صورت نمیگیرد در صورتی که این تسهیلات زمانی کارایی دارد که نیاز واقعی کشاورزان محاسبه و برآورد شود، ضمن آنکه این احتمال وجود دارد ماشینهای کشاورزی با تسهیلات بانکی خریداری شود و سپس برای کسب سود بیشتر در بازار به فروش برسد. در این صورت، بعد از مدتی متوجه میشویم بازار از ماشینهایی اشباع شده که باید در عرصه کشاورزی استفاده میشده است.
روضاتی تأمین مواد اولیه را یکی از مشکلات تولیدکنندگان میداند و ادامه میدهد: ما بخشی از مواد اولیه را از داخل و 15 درصد از قطعات را از خارج و با ارز آزاد وارد میکنیم. هر چند قطعات داخلی از کیفیت خوبی برخوردارند، اما قیمت آنها پایین نیست و در مقایسه با قطعاتی که از چین و ترکیه وارد میشود در حد متوسط است که در نهایت مانع از تولید و ساخت ماشینهای کشاورزی با قیمت مناسب میشود.
وی به شرایط تحریم اشاره میکند و بر این باور است که تحریمهای اقتصادی بر ساخت، تولید و بازار ماشینهای کشاورزی تأثیر زیادی گذاشته است و اگر تحریمها لغو شود به طور قطع سطح کیفی ماشینهای کشاورزی ساخت داخل ارتقا و شرایط رقابتپذیری افزایش مییابد.
فروش دو درصدی پیشفاکتور ماشینها
از سعید افقری نیز که تولیدکننده ادوات خاکورزی است، درباره چالشهای تولید میپرسیم، بیپرده صحبت میکند و میگوید: تولیدکنندگان ماشینهای کشاورزی در ایران صورتشان را با سیلی سرخ میکنند، زیرا با این وضع اقتصادی و گرانی، هر روز تهیه مواد اولیه سختتر و دشوارتر میشود و هزینههای تولید بالا میرود.
وی تأکید میکند: برای ساخت هر دستگاه، مواد اولیه متنوعی نیاز است و باید هر کدام از این مواد اولیه را با تناژ بالا خریداری کنیم تا قیمت آن به صرفه باشد که این امر هم نیاز به سرمایه در گردش دارد.
افقری نبود نقدینگی کافی را از مشکلات اصلی تولیدکنندگان ماشینآلات کشاورزی ارزیابی میکند و اظهار میدارد: اگر تولیدکنندگان ماشینهای کشاورزی از سوی دولت حمایت نشوند، تولیدکنندگان نمیتوانند به سمت نوآوری بروند. اکنون اغلب تولیدکنندگان داخلی، از ماشینهای خارجی کپی میکنند و در نهایت ایرادات این ماشینها را برطرف کرده، بومیسازی میکنند و میفروشند.
وی با بیان اینکه بازار ماشینهای کشاورزی در داخل کشش لازم را برای تولید دارد، میافزاید: به علت ضعف مالی کشاورزان، جذب و خرید ماشینها کمتر از حد نیاز صورت میگیرد بهطوریکه ما امسال 100 عدد پیش فاکتور صادر کردهایم، اما تاکنون دو عدد پیشفاکتور منجر به خرید دستگاه شده است.
این تولیدکننده، ضعف در خدمات پس از فروش را از عواملی برمیشمارد که مانع از ایجاد انگیزه و اعتماد کافی برای خرید ماشینهای کشاورزی میشود.
به گفته افقری، بعضی از تولیدکنندگان که کیفیت محصولاتشان پایین است خدمات پس از فروش ارائه نمیدهند و همین مسأله کشاورزان در خرید ماشینهای کشاورزی مردد یا منصرف میکند.
وی از مسئولان دولتی میخواهد که از تولیدکنندگان حمایت معنوی کنند و معتقد است حمایت معنوی دولت از تولیدکنندگان از پرداخت هزاران وام مؤثرتر و شیرینتر است.
افقری نقش تحریمهای اقتصادی در کاهش تولید و کیفیت ماشینهای کشاورزی را مؤثر میداند و خاطرنشان میکند: تحریمها و به تبع آن نوسانات قیمت مواد اولیه، فروش ما را به یک سوم کاهش داده است و توان کشاورزان را برای مکانیزه کردن عملیات کشاورزی در حد زیادی پایین آورده است.
افزایش قدرت خرید کشاورز به جای بخشودگی تولیدکنندگان
حمیدرضا محمدی، کارشناس تست و ارزیابی ماشینهای کشاورزی در بخش خصوصی است که خود در امر فروش ماشینهای کشاورزی نیز تجربه دارد. نظر او را در مورد وضعیت تولید و ماشینهای کشاورزی جویا میشویم.
وی میگوید: کیفیت ماشینهای کشاورزی تولیدشده در داخل کشور طی چند سال اخیر بهتر شده، اما گرانی مواد اولیه و انرژی و افزایش هزینههای کارگری، قیمت تمام شده ساخت ماشینهای کشاروزی را بالا برده و این گرانی قیمت باعث شده کشاورزان کمتر به سمت مکانیزه کردن عملیات کشاورزی بروند.
این کارشناس در عین حال بر این باور است که کارمزد 17 درصدی تسهیلات بانکی خرید ماشینهای کشاورزی برای بهرهبرداران این حوزه بالا است و از آن جایی که عمده کشاورزان به بانکها بدهکاران، نمیتوانند این تسهیلات را برای خرید ماشینهای کشاورزی جذب کنند.
محمدی با اشاره به اینکه هرچقدر سود کارمزد تسهیلات بانکی خرید ماشینهای کشاورزی کمتر باشد رغبت کشاورزان برای خرید این ماشینها بیشتر میشود، ادامه میدهد: دو سالی است که وزارت جهاد کشاورزی مبالغی را بهعنوان سرمایه در گردش در اختیار تولیدکنندگان ماشینهای کشاوزری با سود 17 درصدی قرار داده که هفت درصد هم بخشودگی شامل آن شده است. در واقع تولیدکنندگان، تسهیلات 10 درصدی بهمنظور کاهش هزینه تولید دریافت میکنند؛ در حالی که در عمل به علت سایر هزینههای تولید، قیمت دستگاهها پایین نیامده است. دولت میتواند این بخشودگی را شامل حال کشاورزان کند تا قدرت خرید آنها نیز افزایش یابد.
وی برای رفع مشکل تسهیلات بانکی پیشنهاد میدهد که این تسهیلات در اختیار صندوق حمایت از توسعه سرمایهگذاری کشاورزی در استانها قرار بگیرد و کشاورزان اعتبارات مورد نیاز خود را برای خرید ماشینهای کشاورزی از این صندوقها با کمترین دردسر و بدون مشکل وثیقه دریافت کنند.
مشکلات تولید ماشینهای کشاورزی بهویژه در بخش تولید تراکتور و کمباین ابعاد دیگر هم دارد و سالها است که بخش خصوصی از آن رنج میبرد. این مشکلات از آن جا آغاز می شود که بخش دولتی و بخش خصوصی در برابر یکدیگر قرار میگیرند و به رقابت میپردازند و کفه ترازو هنگام توزیع تسهیلات به سمت تولیدکنندگان بخش دولتی سنگینتر میشود و بحث انحصار در تولید ماشینهای کشاورزی شکل میگیرد.
تسهیلات بانکی مکانیزاسیون، تنها برای تراکتورسازی و کمباینسازی ایران
رئیس انجمن تولیدکنندگان تراکتور، کمباین، ماشینها و ادوات و تجهیزات کشاورزی که از تولیدکنندگان باسابقه در عرصه تولید تراکتور در یکی از استانهای کشورمان است، انحصار در تولید را چالش عمده در عرصه تولید ماشینهای کشاورزی قلمداد میکند.
حسین صالحی در این باره اظهار میدارد: سالهاست که در ایران شرکتهایی مانند تراکتورسازی ایران ایجاد شده و با حمایت از دولت پیش رفته و بعد از چند دهه، همچنان تراکتورهایی با تکنولوژی نیم قرن پیش تولید میکند و تحویل کشاورزان میدهد.
وی بر این باور است که انحصار تولید توسط بخش دولتی توان رقابت را از بخش خصوصی و تولیدکنندگان تراکتور و کمباین میگیرد در صورتی که دولت باید از بخش خصوصی و تولیدکنندگان فنآوریهای جدید حمایت کند.
رئیس انجمن ماشینهای کشاورزی با اشاره به اینکه با روی کار آمدن دولت یازدهم، فضای مناسبی برای ارایه تسهیلات و خرید ماشینهای کشاورزی ایجاد شده است، تصریح میکند: در سال گذشته 750 میلیارد تومان و امسال 800 میلیارد تومان برای توسعه مکانیزاسیون در بخش کشاورزی اختصاص یافته و اخیراً نیز قرار است 900 میلیارد تومان برای خرید ماشینهای کشاورزی به بخش تزریق شود. اما مشکل این جاست که تنها با تراکتوری سازی ایران و کمباینسازی ایران تفاهمنامه در زمینه پرداخت تسهیلات بانکی منعقد شده است و سایر واحدهای تولیدی از این فضا و امکانات برای توزیع تراکتورهای سبک، متوسط و تراکتورهای مخصوص شالی و ادوات کشاورزی بهرهمند نیستند.
صالحی یادآور میشود: فضای سالم و نبود انحصار، تولیدکنندگان را قادر میسازد دستگاههای با کیفیت عالی بسازند و 95 نیاز کشور را تأمین و حتی محصولات خود را به بسیاری از کشورهای جهان صادر کنند.
وی عدم نیازسنجی کشاورزان و نبود برنامهریزی برای انواع تولید ماشینهای کشاورزی مناسب با شرایط کشاورزی را از مشکلات تولید عنوان میکند و میگوید: بیش از 90 درصد تراکتورهای کشور ما در حد متوسط با 60 تا 80 قوه اسب بخار است و در دو سال گذشته بیش از 15 هزار دستگاه به طور مجدد به این درصد توانی، اضافهشده است که باید برای اصلاح ترکیب توانی تراکتورهای موجود کشور چارهای اندیشه شود.
صالحی، اجرای طرح تعویض تراکتور و کمباینهای فرسوده که در سال 88 تصویب شده را برای نوسازی ناوگان ماشینهای بخش کشاورزی ضروری میداند و تأکید میکند: در حال حاضر بیش از 300 هزار تراکتور و کمباین فرسوده در اراضی کشاورزی بهکار گرفته میشوند که مصرف سوخت بالایی دارند و برای کشاورزان توجیه اقتصادی ندارند و باید با اجرای این طرح، ماشینآلات جدید جایگزین شود./
G-930915-01
دیدگاه تان را بنویسید