کردستان، ساقی لبتشنه همسایگان/ گزارش خبری - تحلیلی ایانا از وضعیت مدیریت منابع آبی
خبرگزاری کشاورزی ایران(ایانا): استان کردستان با داشتن هفت سد به بهرهبرداری رسیده، 11 سد در دست اجرا، 28 سد در دست مطالعه، 12 شبکه پایاب آبیاری و زهکشی و نیز چشمهها و رودخانههای متعدد یکی از استانهای برخوردار از حیث منابع آبی بوده که بخش اعظم این منابع آبی برای استانهای دیگر کشور پیشبینی شده و تنها مدیریت تعدادی انگشتشمار از سدها در دست کردستان است.
این استان 29 هزار و 137 کیلومتر مربع مساحت دارد، که حدود 50 درصد از آن را مراتع، 11.3 درصد را جنگلها و 39.1 درصد را اراضی کشاورزی تشکیل میدهد.
هفت درصد کل روانآبهای کشور در استان کردستان جاری بوده و میانگین سالانه بارش 455 میلیمتر است و اقلیم جغرافیایی کردستان دارای مناطق شرقی نیمهخشک، مرکزی نیمهخشک تا مدیترانهای و در مناطق غربی نیمهمرطوب تا مرطوب بوده و دارای سه حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان، دریای خزر و دریاچه ارومیه است.
استان کردستان 18 محدوده مطالعاتی دارد که 9 محدوده آن اصلی و 9 محدوده مشترک با آذربایجان غربی، زنجان، همدان و کرمانشاه است و نیز 54 درصد از آبهای سطحی استان جزء حوزههای آبریز مرزی و 46 درصد هم مربوط به حوزههای آبریز داخلی است.
پتانسیل آبهای زیرزمینی تجدیدپذیر استان کردستان حدود 1.49 میلیارد مترمکعب بوده که بخش عمده آن در نیمهشرقی و در آبخوان دشتهای قروه، دهگلان و چهاردولی ذخیره بوده که این دشتهای جزء دشتهای ممنوعه است.
تعداد دشتهای استان کردستان 9 دشت بوده که پنج دشت از آن در نیمه شرقی و دو دشت در غرب و دو دشت دیگر در جنوب استان واقع شده است.
ایجاد زیرساختهای تأمین آب، عامل توسعه پایدار کردستان
مدیرعامل آب منطقهای استان کردستان در گفتگو با خبرنگار ایانا ایجاد زیرساختهای تأمین آب را عامل توسعه پایدار استان دانست و گفت: هماکنون 11 سد شامل سد سیازاخ در دیواندره، آزاد و ژاوه در سنندج، چراغ ویس سقز، تلوار در بیجار، سورال در دهگلان، سد عباسآباد در بانه و سدهای زیویه امیرآباد و رمشت در کامیاران به همراه 12 شبکه پایاب آبیاری و زهکشی در استان کردستان در دست احداث است.
اقبال شانظری با اشاره به اینکه این سدها به منظور تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعتی استان و نیز تولید انرژی برق آبی ایجاد می شود، افزود: علاوه بر این سدها، 28 سد دیگر با هدف تأمین آب کشاورزی در دست مطالعه بوده و هفت سد دیگر هم شامل سدهای قشلاق، گاوشان، سنگ سیاه، بانه، زریوار، گلبلاغ و شهید کاظمی نیز به بهره برداری رسیده است.
وی خاطرنشان کرد: قبل از انقلاب اسلامی تنها دو سد در دست اجرا بوده که این میزان هماکنون به هفت سد رسیده و علاوه بر سدهای مطالعاتی، 11 سد دیگر هم در دست اجرا است.
شانظری ادامه داد: با توجه به موقعیت کوهستانی استان منابع آبی در غرب استان بوده و اراضی و دشتها در قسمت شرقی استان از قبیل چاردولی، بیجار، اوباتو، دهگلان و قروه است، که با بحران آب روبهرو هستند.
وی تصریح کرد: برنامه کاری آب منطقه ای انتقال آب از غرب استان به شرق استان و دشتهایی که با بحران و کمبود آب روبهرو هستند، بوده که با سدسازی این روانآبها مهار شوند و در اراضی مناسب و لازم به مصرف برسد.
سیراب شدن 150 هزار هکتار از اراضی کشاورزی از 11 سد جدید
مدیرعامل منطقهای کردستان 11 پروژه سدسازی در دست اجرا در استان را دارای قابلیت 900 میلیون مترمکعب ذخیره و تأمین آب در پشت سدهای استان را دانست.
شانظری یادآور شد: این میزان آب شرب، کشاورزی و صنعت استان را تأمین کرده و میتواند 150 هزار هکتار اراضی دیگر را در قالب 900 میلیون متر مکعب ذخیره آب ناشی از احداث 11 سد را تحت پوشش شبکه آبیاری مدرن قرار میدهد.
وی تأکید کرد: در حال حاضر تعداد 11 سد و 12 شبکه آبیاری زهکشی با دوهزار و 500 میلیارد تومان سرمایهگذاری وزارت نیرو در کردستان در دست اجرا است.
شانظری اظهار داشت: تبدیل اراضی دیم به آبی، ایجاد شبکههای آبیاری نوین، ایجاد زمینه برای مجموعههای کشت و صنعت، کشت گلخانهای، گسترش محصولات باغی، تأمین آب دشتهای شرق استان، تأمین آب بهمنظور توسعه پایدار استان و ذخیره آب برای نسلهای آینده از برنامههای آب منطقهای کردستان است.
وی با اشاره به اینکه سدهای گاران و سورال در فروردینماه سال گذشته به بهرهبرداری رسیده است، گفت: سد زیویه آبگیری شده و عملیات اجرایی بدنه سد آزاد به پایان رسید، که مجموع اعتبارات هزینه شده برای این چهار پروژه پنجهزار میلیارد ریال است.
شانظری افزود: سدهای سیازاخ، چراغ ویس، عباس آباد، امیرآباد و رمشت نیز در صورت تخصیص اعتبار آماده آبگیری هستند.
خشکسالی در راه است
مدیرعامل آب منطقهای کردستان از خشکسالی در سال جاری و کاهش بارندگی خبر داد و خاطرنشان کرد: میانگین بارش در استان کردستان در سال جاری 40 درصد نسبت به سال گذشته کاهش داشته و نسبت به متوسط بلندمدت 74 درصد کاهش یافته است.
شانظری متوسط بارندگی در سال آبی یعنی از مهرماه تا مهر سال بعد برای سال 91 و 92 در استان 368 میلیمتر عنوان کرد و ادامه داد: در سال آبی 92 تا 93 میزان بارندگی 364 میلیمتر بوده که قطعاً این میزان باتوجه به کاهش بارندگیها کمتر میشود.
وی تصریح کرد: پر بودن حجم مخازن سدهای در دست بهره برداری استان کردستان 64 درصد بوده که سال گذشته این میزان 70 درصد بود و با کاهش حجم مخازن سدها روبهرو هستیم.
مدیریت منابع آبی کردستان یک ضرورت است
رئیس نظام صنفی کشاورزی کردستان با اشاره به اینکه بارندگی امسال 200 میلیمتر کمتر شده است، اظهار داشت: وضعیت بحرانی و خشکسالی برای استان وجود داشته و اگر آب مدیریت نشود، وضعیت از این هم بدتر میشود.
فرجی پیشبینی کرد که در تابستان آب رودخانهها، چشمهها و چاهها به حداقل خود میرسد و اگر این بحران از سوی مردم و دولت کنترل و مدیریت نشود، ضررهای فراوانی را متوجه مردم و کشاورزان میکند.
وی با اشاره به اینکه دولت شاید نتواند کاری اساسی انجام دهد، یادآور شد: باید با فرهنگسازی، تولید برنامههای تلویزیونی آموزشی در مصرف آب، تبلیغ و اطلاعرسانی در استفاده بهینه از آب و صرفهجویی میتوان از بسیاری از تبعات خشکسالی پیشگیری کرد.
فرجی با بیان اینکه چون قانون مدون و مشخصی برای کنترل چاههای غیرقانونی وجود ندارد، تأکید کرد: هر کس برای یکهزار متر آب یک چاه عمیق حفر میکند، در نتیجه تهدیدی برای سفرههای زیرزمینی آب میشود.
عدم استفاده و مدیریت آبهای سرگردان از سوی مسئولان و کمبود آب
رئیس نظام صنفی کشاورزی کردستان در ادامه گفت: در برخی از جاها آبهای سرگردان داریم و این آبها بدون استفاده وارد فاضلابها شده و یا بر روی زمین روان بوده و به هدر میرود.
وی از وجود یک چاه آب در زیرزمین پاساژ آزادی شهر بانه خبر داد و افزود: آب این چاه که منبع آبی فوقالعادهای است بودن هیچ استفادهای به درون فاضلاب میرود.
فرجی با تصریح بر اینکه آب سد گاوشان هم که به کرمانشاه میرود، خاطرنشان کرد: مردم کردستان از آن محروم هستند و باید تدبیری اندیشیده شود تا مردم استان هم از آب سدی که در خاک آنها قرار دارد، استفاده کنند.
وی با عنوان اینکه تمام آب شهر بانه در یک محدوده دوهزار متری و تنها با 500 میلیون تومان قابل تجمیع و استفاده است، ادامه داد: از این آبهای سرگردان شهر بانه میتوان برای تأمین آب این شهر استفاده کرد.
فرجی تصریح کرد: با یک مدیریت صحیح و اصولی میتوان نقاطی که آبهای سرگردان وجود دارد، شناسایی شده و جهت مصرف به کانالها و مجاری آبهای کشاورزی کردستان هدایت شود.
احیای حقالنظاره آب، کشاورزان را در تنگنا قرار داده است
رئیس خانه کشاورز کردستان نیز اظهار داشت: بحث حقالنظاره آب کشاورزی دوباره احیا شده و این امر کشاورزان را در تنگنا قرار میدهد.
محمدی یادآور شد: حقالنظاره آب در کارهای کشاورزی، دامپروری، مرغداری و صنایع مرتبط با کشاورزی غیر از ایستگاههای پمپاژ آب فشار مضاعفی را بر کشاورزان ایجاد میکند.
وی با ابراز نگرانی از بیآبی و بحران آب در کشاورزی کردستان تأکید کرد: مسئولان باید برای بحران آب در روستاها و بخش کشاورزی کردستان چارهاندیشی کنند.
بروز خشکسالی، خشک شدن دریاچه شور در قروه، عدم توجه به نیازهای اکولوژیکی رودخانهها، انتقال آب از حوزه سیروان به دشتهای دزفول که موجب نابودی چشمه بل میشود، کمبود اعتبارات، عدم تشکیل شورای سیاستگذاری آب و خاک در استان کردستان، عدم وجود برنامه توسعه استراتژیکی در استان عدم توجه به مسائل زیست محیطی سد قشلاق و واژگونی تانکرهای حامل سوخت و موادشیمیایی به این سد عمده عواملی است که منابع آبی کردستان را در معرض تهدید و نابودی قرار داده است.
در این میان انفعال و سکوت نمایندههای مردم در مجلس در مقابل این عدم توازن مدیریت آبهای کردستان خود مهمترین معضلی است که میتوان به آن اشاره کرد.
جا دارد مسئولان کشوری و بهویژه وزارتخانههای نیرو و جهادکشاورزی مشکلات کشاورزان را در کمبود و بحران آب دریافته و با اختصاص آب لازم مردم استان، توزیع عادلانه مدیریت سدها و آب آنها، توسعه و اختصاص تجهیزات آبیاری نوین، تشکیل شورای سیاستگذاری آب و خاک استان، تدوین سند توسعه راهبردی در حیطه آب و خاک، توسعه خطوط انتقال آب به زمینهای کشاورزی، حفظ و حراست زیست محیطی از آبها و منابع آبی کردستان تدبیری جهادگرانه داشته باشند تا مردم به خدمات دولت در استان امیدوار شوند./
گزارش: مژگان وفایی
A-930310-03
دیدگاه تان را بنویسید