تامین کننده بیشتر آثارموزه تازهتأسیس و تاریخی کشاورزی ایران:
حاضرم برای تجهیز موزه، شهر به شهر انبارهای جهادکشاورزی را بگردم!
* لازم باشد شبانه تراکتور با چرخهای آهنی را از علیآباد کتول برمیدارم و میآورم!
* از تمام تعاونیها تقاضا شده تا آثار فرهنگی بخش کشاورزی را به موزه کشاورزی فروخته و یا اهدا کنند
علیرضا صفاخو: دو سال از روی که برای تهیه گزارشی از آنچه به عنوان موزه کشاورزی ایران افتتاح شد و برای گفت وگو با بانی آن به قزوین رفتم می گذرد. کسی که با گردآوری آثاری تاریخی از بخش کشاورزی به عنوان میراث فرهنگی بخش کشاورزی با شور و حرارت جالبی از تکتک تجهیزات کشاورزی و عکسهای نصب شده بر دیوارهای اتاقهای موزه کشاورزی ایران صحبت میکرد، گویی همه دارایی او در این موزه خلاصه میشود.
امروز اگرچه در جمع همکارانم در ماهنامه "دام، کشت و صنعت" نیستم، اما با همکاری آن ها و درخواستم فایل این گفت وگو دوباره در اختیارم قرار گرفت تا آن را برای خوانندگان ایانا و به بهانه روز جهانی موزه بازنشر نمایم. به ویژه که وقتی همین امروز یکی از همکارانم با تدین گفت وگویی دوباره داشت شواهد امر گویای این امر بود که نه تنها کشاورزی مظلوم ترین بخش اقتصاد کشور است که میراث فرهنگی آن هم مظلوم ترین بخش فرهنگ کشورمان است! لذا جهت مرور برخی گفته های او در آن مصاحبه و یا برای کسانی که این گفت وگو را نخوانده اند ضمن گرامیداشت روز جهانی موزه آن را عینا باز نشر می نماییم و البته در همین جا از آن ها که دغدغه میراث فرهنگی کشاورزی را دارند و پیشنهاداتی دارند که می تواند به حل این مساله راهگشا باشد،استقبال می کنیم:
********************
مرتضی تدیّن، کشاورز قزوینی که از کودکی با عیدیهایش، مجموعهدار تمبر، قفل، کبریت وبه ویژه درو پنجره های اوراسی وقدیمی و قطعات خوشنویسی شده، نشان داده؛ نمیخواهد یک کشاورز ساده باشد که فقط با درخت و کشاورزی سروکار دارد. او سالهاست دلباخته آثار خوشنویسی اساتید بنام کشور است و حتی افتخار میکند میزبانی برخی از آنها را در گوشهای از باغ به یادگار مانده پدرش بر عهده داشته است. او امروز در چند جبهه مشغول خدمت به جامعه کشاورزی قزوین به طور خاص و کشور، به طور عام است. از سویی، برای تجهیز تاریخیترین بنای اختصاص یافته ایران به موزه کشاورزی حاضر میشود به دورافتادهترین شهرها، که اثری قابل استقرار در این موزه داشته باشند، برود و از سوی دیگر، با اعضای شورای شهر و شهرداری بر دفاع از میراث باغستانهای سنتی قزوین- که حرص و رانت ساخت و ساز مسکن ویژگی تاریخی این شهرستان در دنیا را در معرض نابودی قرار داده است- سرشاخ شود! شهری که به شهادت تاریخ وقتی ناصرالدینشاه در سفری به اروپا با شگفتزدگی برخی همراهان مواجه میشود که «ببینید چه قصری در وسط یک باغ ساخته شده است»، در حاضر جوابی فاخرانهای میگوید: «اینکه چیزی نیست، ما در ایران شهری داریم که وسط یک باغ بزرگ قرار داد».
تدین 55 ساله، با انرژی جوانی 18 ساله، آرام و قرار ندارد و این را میشد از کلام او و پیگیریهایش در سفر یک روزه گروه خبری ماهنامه احساس کرد. زبان صریحی دارد و بدون لکنت کلام و محافظه کاریهای مرسوم از نقد شهرداری در تخریب باغستانهای سنتی و حتی اداره میراث فرهنگی در برخی سهلانگاریها ابایی ندارد. اگرچه دلسوزی مدیری غیربومی نظیر صفری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین را مایه فخر و مباهات کشاورزان استان میداند. به اتفاق چکیدهای از گفتگوی خبرنگار ماهنامه «دام، کشت و صنعت» و مرتضی تدین- که با نوشیدنی سنتی و گوارای «سرکه شیره» به پذیرایی پرداخت- را میخوانیم:
***
تدّین در پاسخ این پرسش که ایده بنیانگذاری موزه کشاورزی ایران در قزوین چگونه شکل گرفت» گفت: ایده اصلی و اولیه موزه ای که می بینید به دکتر صفری رییس سازمان جهادکشاورزی استان قزوین برمیگردد. البته در یک هم فکری مشترک زمانی که دکتر صفری از وجود آثار فراوان کشاورزی قدیمی در منزل اینجانب مطلع شد ودر جریان علاقه فراوانم قرار گرفت دستور تأسیس موزه کشاورزی را در قزوین با پیگیری های من داد و ساختمان سپهسالار قزوین- که بزرگترین ساختمان کوشکی ستوندار ایرانی است- را به موزه کشاورزی اختصاص داد. ساختمانی که روزگاری قصر محمدولیخان تنکابنی بود؛ همان که پیش از صدارت رضاخان، تهران را فتح کرد.
تدین در ارتباط با تجهیز مقدماتی موزه کشاورزی به آثار فرهنگی مرتبط با کشاورزی و یا زندگی روستایی میافزاید: پس از تعمیر ساختمان، با بودجه میراث فرهنگی، 5 دستگاه تراکتور قدیمی خریداری شد تا به همراه صدها فقره عکس و اصل سندهای 200 ساله، موزه شکل و هویت بیشتری پیدا کند.
وی با بیان اینکه در ارتباط با موزه مسئولیت رسمی ندارد، اما از روی علاقه هر کاری که برای تجهیز موزه لازم باشد انجام میدهد، اظهار داشت فارغ از ابزارآلات کشاورزی که از منزل یا باغ خودم به اینجا آوردهام، از هر گونه ارتباط یا مذاکره برای انتقال یا حتی خرید تجهیزات تاریخی کشاورزی دریغ نکرده و نخواهم کرد. کما اینکه با همکاری مدیر کل اداره تعاون روستایی استان قزوین (ناطق معینالدین)، طی نامهای به تمام ادارات استان، از آنها خواسته شد تا با اهدای ابزارآلات کشاورزی به موزه کشاورزی قزوین، به تجهیز این موزه کمک کنند و نام خود را نیز به عنوان اهداءکننده در آلبوم موزه به یادگار گذارند.
این کشاورز علاقهمند به هنر، وقتی با پرسش خبرنگار ماهنامه مواجه میشود «که این ذوقدوستی در او از کجا نشأت گرفته است»؟ میافزاید: من در 10 سالگی وقتی عیدیهایم را گرفتم، به اداره پست رفتم و با آن یک آلبوم و تمبر خریدم. براساس گفته تدین، ذوق جمعآوری مجموعه، به تمبر محدود و محصور نمانده و کلکسیونی از انواع جاسوئیچی، فندک، کبریت و قفل را در برمیگیرد تا اینکه طی سالهای اخیر مجموعه اوراسیا و آثار خوشنویسی نیز به علایق تدین افزوده شد. در همین لحظه، احساسات رقیق تدین نسبت به مجموعه اوراسیا شدت مییابد و میگوید: از آنجا که مجموعه اوراسیا در خانههای در شرف تخریب، در حال از بین رفتن است و گرههای 2 سانت به 2 سانت چوبهای این نوع پنجره سنتی در حال نابودی است، پیشنهاد دادم تا با موافقت میراث فرهنگی درهای این ساختمان برداشته شود و «اسلیم» جایگزین آنها شود.
آرزویی که البته تا امروز برای موزه کشاورزی محقق نشده است. تدین همچنین میافزاید: اداره میراث با استناد به وجود عکس تاریخی از سپهسالار در جلوی پنجرههای ساختمان، مخالف نصب اسلیم به جای در و پنجرههای کنونی است، وگرنه به گفته وی این موزه از نظر جاذبههای ظاهری از موزه چهل ستون هم زیباتر میشد.
تدین با اشاره به اینکه موزه قزوین هم بهرغم چوبی بودن پایهها، هماکنون آجری شدهاند، میگوید: خوشبختانه پس از سالهای طولانی بیتوجهی به تصویر این ساختمان در رسانهای مثل تلویزیون، اخیرا به همت نصیری، معاون فنی سازمان میراث استان، عکس این ساختمان هم برای اولین بار طی هفته موزه در پیش زمینه استودیوی پخش اخبار شبکه استانی قرار گرفته است.
تدین در پاسخ به این پرسش خبرنگار ماهنامه که چرا حداکثر عمر تاریخی آثار این موزه، بهرغم تاریخ طولانی کشاورزی، از 200 سال فراتر نرفته است، میگوید: از آنجا که بیشتر این آثار از جنس چوب یا آهن بودهاند، پوسیدگی در گذر روزگار، به تخریب آنها انجامیده است.
وی با بیان اینکه برای تجهیز موزه از فرصتهایی مثل دومین نمایشگاه 8روزه «حیات وحش، امداد و نجات و عرضه محصولات کشاورزی و دامی» برای به نمایش گذاشتن چند نمونه از تجهیزات موزه اقدام کرده تا کشاورزان یا اهداءکنندگان در صورت تمایل، ابزارآلات قابل فروش یا اهدایی را تحویل دهند، میافزاید: البته در همین راستا ضمن نامه مدیر کل تعاون روستایی استان به همتایانش در سراسر کشور، بنا داریم با همکاری وزارت جهاد کشاورزی نامهای از مرکز به ادارات جهاد کشاورزی برای فراخوان اهدای آثار به موزه کشاورزی در قزوین ارسال کنیم.
تدین با بیان اینکه حتی اخیرا یک دستگاه تراکتور متعلق به تعاونی کشاورزی و روستایی علیآباد کتول یافته، که پس از نامههای میرزایی، معاون رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین و معینالدین، مدیر کل تعاون روستایی استان، عزیز شده است، اظهار میدارد: این تراکتور از نخستین تراکتورهایی است که چرخهای آن آهنی است، اما متأسفانه پس از ابراز تمایل ما به تجهیز موزه، به بهانه برگزار کردن نمایشگاه اختصاصی برای آن در شهر خودشان، از همکاری در این طرح ملی خودداری کردهاند!
این کشاورز شیفته آثار هنری و تاریخی در عین حال با تعبیری حاکی از شوخی و مزاح که گویای اهمیت قائل شدن وی برای تجهیز موزه کشاورزی ایران است، با لبخند میافزاید: «من بالاخره تراکتور را حتی اگر شده شبانه بروم و به نگهبان آنجا پول بدهم، میآورم!»
تدین این را هم اضافه میکند که براساس قول میرزایی، معاون ریاست سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین، قرار است که نامهای به او داده شود تا انبارهای جهاد کشاورزی استان را به دنبال آثار مناسب برای موزه بگردد. نکتهای که این اظهارنظر جالب از زبان تدین در آشکار شدن علاقه جدی وی برای تجهیز موزه کشاورزی را آشکار میسازد؛ آنجا که در ادامه میافزاید: «حتی اگر از وزارتخانه نامه بدهند، حاضرم برای تجهیز موزه کشاورزی، انبارهای ادارات جهاد کشاورزی کشور را شهر به شهر بگردم!»
وی با اعلام اینکه برای توسعه محوطه موزه و استقرار یک آسیاب آبی در کنار موزه پیگیر است و جهت حفظ دید ساختمان حتی آن را میتوان در یک متر پایینتر از سطح زمین مستقر کرد، گفت: برای تکمیل موزه، مطابق شأن یک مکان میراثی برای بخش کشاورزی از هیچ تلاشی فروگذار نخواهم کرد. کما اینکه اخیرا یک سری سنگ یافتهام که پایههای ستون بودهاند و از آنها میتوان به عنوان صندلی برای بازدیدکنندگان موزه کشاورزی استفاده کرد.
وی با اشاره به این باور که برای بازدیدکنندگان، جامع بودن تمام آثار فرهنگی و یا تجهیزات سنتی در بافتی با مختصات تاریخی و سنتی، احیاکننده کامل آن چیزی است که بر نیاکان ما گذشته است، میگوید: در ارتباط با این موزه، صفری، ریاست سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین بهرغم غیربومی، همه گونه دلسوزی و همکاری را داشته است و اگرچه شخص نصیری، معاون اداره میراث فرهنگی استان هم علاقهمند به موزه است، اما برخی مدیران ردهمیانی اداره میراث به طور جدی همدل و همسو با آنچه که میتواند موزه کشاورزی را تکمیل و تجهیز کند، نیستند!
تدین اظهار امیدواری میکند تا تمام مدیران بخشهای دولتی، خصوصی و تعاونی که به نحوی میتوانند به این موزه کمک کنند و نام نیکی را در تاریخ کشاورزی ایران به یادگار گذارند، همکاری نموده و این طرح را طرحی ملی بپندارند./
دیدگاه تان را بنویسید