داده‌های ماهواره‌ای حاکی از تلف شدن هیرکان است

سر انجام پس از تایید و تکذیب‌های فراوان اداره کل محیط زیست استان گلستان درباره مرگ پلنگ ماده گلستانی که هیرکان نامیده می‌شد، مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان گفت: نتایج حاصل از پایش ماهواره‌ای حاکی از تلف شدن هیرکان ماده پلنگ گلستان است.

به گزارش خبرنگار ایانا، پلنگ ماده گلستانی که هیرکان نامیده می‌شد، سال 1395 با نصب ردیاب در پارک ملی گلستان رها شد. طی دو ماه گذشته، اخباری در زمینه مرگ این پلنگ جوان در فضای مجازی منتشر شد. هر بار با انتشار این شبهه‌ها، مسئولان اداره کل محیط زیست استان گلستان بر زنده بودن هیرکان تاکید کردند. تا اینکه هفته گذشته تصویری از قلاده ردیاب هیرکان در رسانه‌ها منتشر شد. حتی یک روز قبل از انتشار این خبر نیز مدیر کل محیط زیست استان گلستان، مرگ هیرکان را تکذیب کرده‌ بود اما با رسانه‌ای شدن این تصاویر و مواضع روشن سازمان حفاظت محیط زیست درباره شفاف شدن وضعیت هیرکان، در نهایت روز چهارشنبه مدیر کل محیط زیست استان گلستان در نشستی خبری، مرگ این پلنگ جوان را تایید کرد.

بر اساس گزارش روابط عمومی استان گلستان، اسماعیل مهاجر مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان در نشست خبری با خبرنگاران در آغاز هفته محیط زیست گفت : با توجه به کسب اطلاعات ماهواره‌ای و میدانی مشخص شد که متاسفانه هیرکان ماده پلنگی که در تاریخ 2 شهریور سال 95 در پارک ملی گلستان رهاسازی شده بود، از بین رفته است .

او با اشاره به شایعات موجود در فضای مجازی و بعضی سایت‌ها مبنی بر تلف شدن این حیوان و جابه‌جایی قلاده توسط محیط‌بانان گفت : اینکه هیرکان مرده قطعی است؛ ولی شایعه جابه‌جایی قلاده توسط محیط بانان واقعیت ندارد.

وی افزود: لاشه هیرکان پیدا نشده است. در حالی محیط زیست گلستان را متهم به پنهان کاری می‌کنند که ما برای شفاف بودن روند کار و ثبت اطلاعات حیوان رهاسازی شده، قلاده ردیاب ماهواره‌ای خریداری کرده و به گردن او نصب کردیم. در صورتی که اگر به دنبال پنهان کاری و عدم اطلاع رسانی شفاف بودیم، ردیاب نصب نمی‌کردیم. همچنان‌که نصب ردیاب، در بسیاری از رهاسازی‌های حیات وحش عموما انجام نمی‌گیرد.

مدیر کل محیط زیست استان گلستان البته توضیح نداد که چرا قلاده سالم هیرکان پیدا شده اما لاشه‌ای در کار نیست؟ پیشتر رسانه‌ها اعلام کرده بودند که این پلنگ جوان 35 روز پس از رهاسازی، تلف شده است. لاشه حیوان که دریده شده بود، توسط محیط‌بانان شناسایی و به دستور مهاجر در فریزر نگهداری می‌شود و پس از سه ماه بدون کالبد گشایی، دفن می‌شود. در حال حاضر نیز برخی رسانه‌ها مدعی هستند محل دفن لاشه را می‌دانند اما چون لاشه کاملا متلاشی شده، دلیل مرگ حیوان را نمی‌توان از بقایای لاشه تشخیص داد. صحبت‌های اخیر مدیر کل محیط زیست استان گلستان هیچ یک از ابهامات مرگ هیرکان را برطرف نکرده است. چگونه قلاده سالم هیرکان پیدا شده و داده‌های ماهواره‌ای مرگ حیوان را تایید می‌کند اما لاشه پیدا نشده است؟ آیا قلاده توسط فرد یا افرادی از گردن هیرکان باز شده است؟ زیرا اگر حیوان خود اقدام به گشودن قلاده می‌کرد، قطعا قلاده سالم باقی نمی‌ماند و آسیب می‌دید. پیدا نشدن لاشه موضوعی است که حتما اداره بازرسی سازمان محیط زیست باید در بررسی‌های خود به آن توجه کند زیرا لاشه بی‌جان هیرکان به درد هیچ کس نمی‌خورد و نمی‌توان پذیرفت که یک قلاده سالم، بدون هیچ اثری از لاشه هیرکان در طبیعت رها شده است؟ به اعتقاد برخی کارشناسان حیات وحش که با نحوه کار ردیاب هیرکان آشنایی دارند، از آنجا که قلاده سیگنال‌های حیاتی حیوان را به مرکز ارسال می‌کند، اگر این قلاده توسط انسان یا حیوان دیگری از گردن هیرکان باز شده باشد، قطعا از روی سیگنال‌ها این وضعیت قابل تشخیص است. همچنین ردیابی حیوان با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای به راحتی امکان‌پذیر است و به هیچ وجه نمی‌توان پیدا نشدن مکان لاشه حیوان را توجیه کرد.

ورکان را هم رها می‌کنیم!

هیرکان پلنگ ماده‌ای که سال گذشته در پارک ملی گلستان رهاسازی شد، برادری به نام ورکان داشت. این دو توله در شهرستان کردکوی شناسایی و به محیط زیست تحویل داده شدند. آزادسازی هیرکان در محیط طبیعی با مخالفت‌های کارشناسی زیادی روبرو بود اما مسئولان اداره کل محیط زیست استان گلستان، همواره تاکید داشتند با نظر کارشناسان حیات وحش این پلنگ دست‌آموز را در طبیعت وحشی رها کرده‌اند. یکی از اساتیدی که نام آن از سوی مهاجر به عنوان مشاور پروژه رهاسازی هیرکان مطرح شده بود، بهرام حسن زاده کیابی استاد علوم زیستی دانشگاه شهید بهشتی بود. البته وی در گفتگو با مهر، به طور کلی اظهارات مدیر کل محیط زیست استان گلستان را رد کرد. کیابی به این ادعای مدیر کل محیط زیست گلستان که گفته بود برای رهاسازی هیرکان از متخصصان داخلی و خارجی و استادان بزرگ محیط‌زیست طبیعی و حیات‌وحش مانند دکتر کیابی مشورت گرفتیم و رهاسازی هیرکان کاملاً علمی بود، این گونه پاسخ داد: من زمانی با خبر شدم که رهاسازی انجام شده بود. بعد از رهاسازی دیگر با من چه مشورتی می‌خواستند بکنند؟

به گفته این استاد دانشگاه، "در حقیقت خانم لنی هارت که برای کارهای مربوط به فوک خزری به ایران می‌آید از پارک ملی گلستان آمده و خانم ابتکار را هم دیده بود و موقع رهاسازی هم از پلنگ عکس گرفته بود و من ایشان را در دانشگاه شهید بهشتی دیدم و آنجا از موضوع مطلع شدم".

اگرچه بحث و جدل‌ها همچنان در زمینه اینکه آیا رهاسازی هیرکان کار درستی بوده است یا خیر ادامه دارد اما مدیر کل محیط زیست استان گلستان با وجود شکست پروژه رهاسازی هیرکان، همچنان بر رهاسازی برادر این پلنگ قربانی شده، تاکید دارد.

مهاجر در نشست رسانه‌ای خود در گرگان اعلام کرد: بسیاری از کارشناسان اعتقاد داشتند که یک روز زندگی در طبیعت برای این حیوان از سال‌ها زندگی در اسارت، آن هم در باغ وحش بهتر است. کارشناسان خود ما هم همین نظر را داشتند و برای همین، هیرکان را رها کردیم. بر این اساس، در برنامه داریم که ورکان ( پلنگ نر ) را هم در روزهای آتی با حضور کارشناسان ملی و بین‌المللی رهاسازی کنیم.

البته آن طور که از مطالب منتشر شده در فضای مجازی بر می‌آید، اداره کل محیط زیست گلستان برای رهاسازی هیرکان از هیچ متخصص بین‌المللی استفاده نکرده است و کارشناسان خارجی حاضر در صحنه رهاسازی هیرکان نیز تخصص حیات وحش نداشته‌اند و صرفا واسطه‌ای بوده‌اند که قلاده ردیاب هیرکان را در اختیار اداره کل محیط زیست گلستان قرار داده‌اند.

اگرچه مهاجر مدعی است که برای رهاسازی هیرکان مراحل آماده‌سازی برای این عمل طی شده اما این سخنان را هیچ یک از شاهدان عینی تایید نمی‌کنند. وی همچنین فشار و ارسال نامه توسط کمپین‌های محیط زیستی را عاملی برای تصمیم‌گیری درباره رهاسازی هیرکان اعلام کرده است، در حالی که مسئولان اگرچه باید در برابر خواست مردم ،پاسخگو باشند اما اگر این خواسته‌ها غیر علمی باشد، باید با برگزاری جلسات مداوم برای آگاه سازی افکار عمومی تلاش کنند و تسلیم خواسته‌های غیر علمی سازمان‌های مردم نهاد نشوند.

مدیر کل محیط زیست استان گلستان در نشست چهارشنبه خود از کمبود منابع مالی، تیمارداری 27 ماهه دو توله پلنگ و تلاش برای حفظ شرایط وحشی زندگی این دو توله نیز سخن گفت. اما باز هم این سخنان توسط شاهدان عینی تایید نمی‌شود زیرا کسانی که از نزدیک هیرکان و ورکان را دیده بودند، بارها اعلام کردند که زندگی در قفس تنگ و کوچک سبب شده این دو حیوان مشابه دو موجود کاملا دست آموز تربیت شوند.

وی در نشست خبری خود باز هم منتشر کنندگان خبر مرگ هیرکان را به فضاسازی علیه دولت برای حذف رئیس سازمان حفاظت محیط زیست متهم کرد اما برای سخنان خود درباره زنده بودن هیرکان بیش از 35 روز پس از رهاسازی، هیچ دلیل قانع کننده‌ای ارائه نکرد یا اینکه دلایل و مستندات ارائه شده وی درجلسه، توسط خبرنگاران استانی به خوبی و درستی پوشش داده نشده است.

مهاجر به خبرنگاران استانی وعده داد که زمان دقیق و چگونگی مرگ هیرکان پس از حضور کارشناسان بین‌المللی و موسسه سازنده ردیاب و بازگشایی فرستنده و نصب آن بر نرم افزار مربوطه در آینده نزدیک، بررسی و اعلام خواهد شد.

با کسانی که اطلاعات نادرست داده‌‎اند، برخورد می‌کنیم

از رفتارهای مسئولان اداره کل محیط زیست استان گلستان چنین بر نمی‌آید که علاقه چندانی به شفاف سازی در زمینه مرگ هیرکان داشته باشند اما علی تیموری مدیرکل حفاظت و مدیریت شکار و صید سازمان حفاظت محیط زیست روز چهارشنبه در گفتگو با صدا و سیما بیان کرد: سازمان حفاظت محیط زیست طی دو روز آینده نتیجه بررسی‌ها در خصوص مرگ هیرکان را اعلام می‌کند.

وی افزود: در چند روز اخیر خبرهای متناقض و مختلفی از اشخاص متفاوت و از مسئولان اداره کل محیط زیست استان گلستان مبنی بر تلف شدن هیرکان انتشار پیدا کرده است که این موضوع مورد بررسی دفتر بازرسی سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته است و تا دو روز آینده نتیجه بررسی‌ها در خصوص مرگ هیرکان و زمان مرگ او اعلام می‌شود.

تیموری ادامه داد: هنوز مشخص نیست که چه اتفاقی برای این پلنگ رخ داده است. در واقع اگر ما مطمئن شویم ،دستگاه‌های نظارتی و واحد داخل سازمان مدیران و افرادی که در استان هستند ،گزارش های ناقص و نادرست به جامعه مطبوعاتی و خبری داده باشند، قطعاً طبق قانون با آنان برخورد خواهد شد.

وی گفت: انتشار اطلاعات درستی موضوعی است که مورد تاکید مدیران ارشد سازمان حفاظت محیط زیست است .

L-960312-02