تاکید فعالان میراث ناملموس بر پیوند اقتصاد و اصالت فرهنگی
میراث زنده میتواند به تقویت معیشت جوامع محلی کمک کند
تهران- ایانا- کارشناسان حوزه میراث فرهنگی ناملموس بر ضرورت عبور از رویکرد نمایشگاهی و موزهای و حرکت به سمت مدیریت فرآیندی و تحلیلی میراث زنده تأکید کردند؛ رویکردی که به گفته آنان، با استانداردسازی مستندنگاری، استفاده هوشمندانه از فناوری و توجه همزمان به نقش جوامع محلی، زنان و ظرفیتهای اقتصادی میراث فرهنگی همراه است.
به گزارش خبرنگار ایانا، در نشست تخصصی بررسی راهبردهای نوین در حوزه میراث فرهنگی ناملموس، کارشناسان مرکز میراث ناملموس تهران بر ضرورت تغییر رویکرد از «نمایشگاهی و موزهای» به سمت «فرآیندی و تحلیلی» تأکید کردند. در این نشست، محورهای اصلی هوشمندسازی، نقش زنان و مدلهای بهرهبرداری اقتصادی از میراث زنده مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
مشاور راهبردی مرکز میراث ناملموس تهران، در ابتدای این نشست با تبیین فلسفه تداوم دانش در طول تاریخ اظهار کرد: «جامعه ایرانی در طول ۲۰۰۰ سال گذشته همواره در حال انتخاب بوده است؛ اینکه چه دانشی حفظ شود و چه دانشی به فراموشی سپرده شود، ماهیت فرهنگ و دانش فعلی ما را شکل داده است.»
ساسان قاسمی، با تأکید بر حق مالکیت جوامع بر دانش خود گفت: «اصالت با این است که خود جامعه حق داشته باشد درباره حفظ یا حذف دانش تصمیم بگیرد؛ هرگونه مداخله حکمرانی که بدون رضایت آگاهانه فرد صورت گیرد، نوعی «انتخاب غیرصالحانه» است و منجر به اعوجاج فرهنگی میشود.»
او با تفکیک میان فضای دیجیتال و هوش مصنوعی، تصریح کرد: «فضای دیجیتال صرفاً بستری برای ذخیرهسازی است، اما هوش مصنوعی ابزاری برای معنابخشی به دادههاست. این فناوری میتواند در تحلیلهای پیچیده و استخراج الگوها به مدیران و تصمیمگیران کمک کند.»
او همچنین بر ضرورت «ترجمه درونفرهنگی» برای ثبت دقیق واژگان و مفاهیم در مناطق مختلف تأکید کرد و افزود: «حکمرانی بدون الگو، غیرمنطقی و دیکتاتورمآبانه است و استفاده از هوش مصنوعی برای انتخاب میان گزینههای مختلف، ابزاری برای ارتقای کیفیت تصمیمگیری مدیران است؛ با این حال، هوش مصنوعی باید صرفاً در نقش مشاور باقی بماند و تصمیمگیری نهایی نباید به آن سپرده شود.»
از مستندنگاری استاندارد تا اقتصاد میراث زنده
در ادامه این نشست، مهرناز پیروزملک، مدیرکل امور بینالملل مرکز میراث ناملموس تهران، با تمرکز بر الزامات فنی و نقش اجتماعی، به بررسی چالشهای مستندنگاری پرداخت. او با اشاره به اهمیت جایگاه بانوان گفت: «بانوان نه تنها وارثان تمدن، بلکه پایهریزان اصلی فرهنگ در طول تاریخ بودهاند و باید در برابر هرگونه تقلیل جایگاهشان مقاومت کنند.»
پیروزملک با بیان ضرورت استانداردسازی در ثبت دادهها افزود: «برای بهرهبرداری از هوش مصنوعی، استفاده از یک فرم استاندارد در سراسر کشور الزامی است. همچنین مستندنگاری باید در زمان وقوع رویداد انجام شود تا از ایجاد حالت نمایشی و کاهش اعتبار دادهها جلوگیری شود.»
او با اشاره به بحران انقطاع نسلی ناشی از مهاجرت و ظهور نسلهای دیجیتال، اظهار کرد: «فناوری تنها زمانی به پاسداری از میراث کمک میکند که داده را از جامعه بگیرد، اما جامعه را از داده حذف نکند.»
مدیرکل امور بینالملل مرکز میراث ناملموس تهران در بخش پایانی سخنان خود، به مدلهای اقتصادی میراث زنده پرداخت و گفت: «میراث فرهنگی ناملموس صرفاً موضوعی فرهنگی نیست، بلکه یک سرمایه اقتصادی است. هدف اصلی، بهرهبرداری اقتصادی از این ظرفیت بدون آسیب به اصالت و هویت است.»
او با تأکید بر نقش واسطهگری فعالان در پیوند میان حاکمیت و جوامع محلی گفت: «دادههای جمعآوری شده نباید در بایگانیهای محرمانه حبس شوند؛ اگر قرار است دادهای ثبت شود، باید در اختیار همان جامعه محلی قرار گیرد تا از محرومیت مجدد آنها جلوگیری شود.»
پیروزملک در پایان تأکید کرد: «توسعه اقتصادی زمانی پایدار است که ارزش اقتصادی، ارزش فرهنگی و اختیار جامعه محلی همزمان لحاظ شود و میراث زنده میتواند از یک موضوع صرفاً فرهنگی فراتر رفته و به منبعی دانشی برای توسعه پایدار و تقویت معیشت تبدیل شود.»
دیدگاه تان را بنویسید