گزارش همایش راهکارهای بحران مدیریتی آب


وقایع‌اتفاقیه: بحران بی‌آبی همچنان بر تن نیمه‌جان اقتصاد ایران چنگ می‌کشد؛ بحرانی که بیش از 50 سال به‌دلیل سوءمدیریت در تأمین و تخصیص منابع آبی در کشور ایجاد شد و حالا خسارت هنگفتی روی دست اقتصاد گذاشته است. بعد از آنکه مدت‌ها، بحران خشکسالی در کشور از سوی برخی مدیران این بخش انکار شد، حالا چند سالی می‌شود که کارشناسان حوزه آب و محیط‌زیست به عناوین مختلف، هشدارهایی درباره تأثیر اجرای سیاست‌های غیر‌کارشناسی، نادرست و نگران‌کننده‌شدن وضعیت بی‌‌آبی در کشور می‌دهند. ازدیاد برداشت از منابع آب‌های زیرزمینی، حفر چاه‌های غیر‌مجاز که بیشترین اخبار آن در دولت‌های نهم و دهم به گوش رسید؛ همچنین هدررفتن بخش اعظمی از منابع آبی کشور در بخش کشاورزی به‌دلیل بی‌توجهی به روش‌های نوین و صنعتی آبیاری در این بخش، مهم‌ترین هشدارها و انتقادهای مطرح‌شده از سوی کارشناسان است. همچنان اخبار مختلف، خبر از پوچ‌شدن میلیارد‌ها دلار اعتبار در صنعت فولاد و زیان چشمگیر کشاورزی از فرط بی‌‌آبی می‌‌دهند؛ چیزی نمانده تا خشکسالی، ریشه صنعت در ایران را بخشکاند. از‌سوی‌دیگر، با بحرانی‌شدن وضعیت بی‌آبی در کشور، نشست‌های متعددی برای حل این بحران با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان و دست‌اندرکاران این بخش برگزار شده است.
عصر روز پنجشنبه هم «همایش راهکارهای بحران مدیریتی آب» از سوی خانه معدن ایران و به همت حزب ندای ایرانیان در استان فارس برگزار شد. آسیب‌شناسی عواملی که در سال‌ها موجب شد بحران بی‌آبی در کشور از مرز بحران عبور کند، مهم‌ترین محور‌های مطرح‌شده در این همایش بود. انتقاد از سهل‌انگاری مدیران حوزه آب کشور بود که گفته می‌شود از 50 سال گذشته تاکنون سبب تشدید وضعیت خشکسالی در ایران شده است؛ همچنین تأثیر زیان‌بار خرج بی‌حساب و کتاب درآمدهای بادآورده نفتی که سنگین‌ترین خسارت آن، بی‌توجهی به بهره‌وری در بخش‌های مختلف اقتصادی در کشور، در سال‌های گذشته تاکنون است، مواردی بود که به‌کرات بر آن تأکید و مورد نقدوبررسی کارشناسان حاضر در این همایش قرار گرفت.
بر‌اساس این گزارش، رئیس خانه معدن ایران در این همایش گفته است: «میلیاردها دلار برای راه‌اندازی واحدهای بزرگ فولاد به سبب بی‌آبی از دست‌ رفته است.» بر‌اساس این گزارش، محمدرضا بهرامن در همایش راهکارهای مدیریتی بحران آب اظهار کرد: «امروز جهان با بحران آب درگیر است و با توجه به کمبود آب، برنامه توسعه خود را تعریف می‌کنند.» او با بیان اینکه بحران آب امروز کشور ما حاصل 50 سال سهل‌انگاری مدیران است، تصریح کرد: «درآمدهای بادآورده نفتی، ما را تن‌پرور بار آورد و فراموش کردیم حاصل کار خود را در بهره‌وری و قیمت تمام‌شده هر بخش بسنجیم و مردم هم به سبب همین رویکرد نفتی، همواره خود را طلبکار حاکمیت تصور کرده‌اند و نتیجه این شده که نسل‌های آینده باید تقاص بی‌کفایتی ما را پس بدهند.» بهرامن ادامه داد: «لازم است کمیته یا دبیرخانه بحران آب برای مطالبه‌گری تشکیل‌شده و در تمام کشور، اقدامات مدیران از نظر تأثیر بر بحران آب را رصد کند.»
او بیان کرد: «بخش کشاورزی در کشور، 13 درصد «جی‌دی‌پی» کشور را به خود اختصاص می‌دهد اما 90 درصد آب کشور را می‌بلعد و در‌واقع، همان کشاورزان به سبب برنامه‌نداشتن بیکار می‌شوند و هجوم به حاشیه شهرها را به سبب بی‌آبی شاهد هستیم.» بهرامن تصریح کرد: «این کشاورزان، اشتغال خود را از دست ‌داده‌اند چون ما مدیریت نکرده‌ایم و امروز، جامعه ما کمبود مدیریت کیفی دارد که اگر این مدیریت را داشتیم، نباید حاصل کارهای ما با این منابع سرزمینی و درآمدهای خدادادی همچنان با این ‌همه مشکل روبه‌رو بود.» او ابراز کرد: «ما برنامه‌های استراتژیک تعریف می‌کنیم اما هر بخش، اسناد جداگانه‌ای دارد و این برنامه‌ها در مسئله آب لحاظ نشده است.» بهرامن با اشاره به هدف‌گذاری تولید 55 میلیون تن فولاد گفت: «هشت طرح بزرگ فولادی در برنامه کشور داشته‌ایم که امروز فقط دو مورد آن کارایی دارد و بقیه، میلیاردها دلار پول را بر باد داده‌اند چون آبی برای کارکردن آنها وجود ندارد و وقتی به شیوه اتخاذ این تصمیمات نگاه می‌کنیم، تلاش برای راضی‌کردن مناطق و استان‌ها، عامل آن بوده است.» او متذکر شد: «فولاد مبارکه اصفهان بنا بود در بندرعباس احداث شود اما به سبب اصرار مدیران، به مبارکه آمد و آنجا را دچار بحران آب کرد.» بهرامن ادامه داد: «این ذهنیت که گمان می‌کنیم پس از نابودکردن منابع آبی می‌توانیم با آب مجازی یا انتقال آب، مشکل را حل کنیم، تصوری باطل است مگر آنکه بتوانیم کشوری را بخریم و آب آن را به خود اختصاص دهیم.» این فعال صنعت و معدن اظهار کرد: «زمانی همدان خوش‌آب‌وهوا بود، تهران به سمت شاهرود آب‌وهوای عالی داشت و شیراز به شهر گل‌ و بلبل معروف بود اما امروز، اثری از آن باقی نمانده است.» او بیان کرد: «در برنامه هشتم، عمده رشد متوجه بخش صنعت شده که صنعت بدون نگاه به مسائل استراتژیک آب کشور نباید به سمت تحقق این برنامه برود که اگر برود، فقط در کوتاه‌مدت، نتایجی به دست می‌آید و در بلندمدت، بی‌آبی صنایع ایجادشده را متوقف می‌کند.» بهرامن تولید برنج در استان فارس را مایه افتخار ندانست و گفت: «خانه معدن ایران و اتاق، یک برنامه راهبردی را با مجموعه آب کشور بر‌اساس آمایش سرزمین و هدف‌گذاری صنعت تدوین خواهد کرد.» او در پایان گفت: «همه ما در بحث آب مسئولیت داریم و حفظ منابع ملی کشور باید در صدر برنامه‌های صنعتی و کشاورزی ما قرار بگیرد.»
چند ماهی است مسئولان حوزه آبی بیش از هر زمان دیگری برای حل بحران خشکسالی در کشور به تکاپو افتاده‌اند. همچنین که مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران از پیشرفت 69 درصدی طرح احیا و تعادل‌بخشی و کنترل برداشت 690 میلیون مترمکعب از آب‌های زیرزمینی از آغاز امسال تاکنون، با وجود تخصیص‌نیافتن اعتبار این طرح خبر داده است. آن‌طور که ایرنا گزارش داده است، طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی با توجه به مصوبه شورای‌عالی آب، اقدام مشترک وزارتخانه‌های کشور، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، صنعت، معدن و تجارت و سازمان برنامه‌وبودجه کشور را نیاز دارد که به همراه وزارت نیرو باید برای مدیریت مصرف آب پیاده شود. گفته می‌شود بر‌اساس این طرح، پارسال 475 میلیون مترمکعب اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی کنترل شد و در چهار سال آینده، پنج میلیارد و 700 میلیون مترمکعب و پس از 20 سال، 110 میلیارد مترمکعب اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی کنترل می‌شود.
محمدرضا حاج‌رسولیها دراین‌باره گفته است: «با همراهی قوه‌قضائیه، اینک پُرکردن و بستن چاه‌های غیرمجاز از سرعت خوبی برخوردار شده و از سالانه چهار هزار حلقه چاه، به بیش از 10 هزار حلقه از آغاز امسال تاکنون رسیده است.» به گفته این مسئول، این آمار در هم‌‌سنجی با بیش از 300 هزار حلقه چاه غیرمجاز در سراسر کشور ناچیز است و در صورت همراهی سایر سازمان‌ها و متولیان امر می‌توان با سرعت بیشتری به پیشبرد طرح و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز پرداخت. او بیان کرد: در این موضوع باید به مسئله اشتغال، بیکاری و معیشت افراد و خانواده‌هایی توجه کرد که بیش از اندازه از چاه‌های مجاز استفاده می‌کنند و با ظرافت خاصی به حل مشکل پرداخت.
حاج‌رسولیها گفت: با وجود تخصیص‌نیافتن اعتبار چهار هزار میلیارد ریالی، امسال برای طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی، از نظر عملکرد به 35 تا 40 درصد اهداف مربوط به پرسازی چاه‌های غیرمجاز و نصب کنتورهای حجمی و هوشمند دست یافته‌ایم. او یادآوری کرد: در پنج تا 6 ماه گذشته، این مهم با بخشی از اعتبار پارسال و منابع داخلی شرکت‌ها پیش رفته است. به گفته او، تداوم فعالیت گروه‌های گشت و بازرسی برای شناسایی چاه‌های غیرمجاز و سایر برنامه‌های این طرح، بسیار مهم است اما در زمینه پرداخت حقوق آنان مشکلاتی وجود دارد.

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید