کسب و کار تلخ و شیرین!
علیرضا صفاخو - روزنامهنگار کشاورزی
شاید شما هم این روزها در سوپرمارکتها با این اطلاعیه روبهرو شدهاید که "شکر نداریم"! مدتی است بازار شکر دچار نوساناتی شده است و کمیاب و حتی نایاب شدن آن به تغییرات قیمتی انجامیده است. کارشناسان و مسئولان دلایل مختلفی را برای نوسانات بازار شکر مطرح میکنند و در این میان البته باز هم به روال دهههای گذشته پای دلالان در میان است... دلالانی که همچون اختاپوسهایی هشت پا در کمین بازار نشستهاند و به لطف رانت اطلاعات اقتصادی و صنوفی که نفع آنها از قبال واردات بیش از تولید است، جیبهای گشاد خود را پر میکنند!
تأسفبارتر آنکه، نان این نوع کسب و کار حرام به قدری به کام آنها شیرین بوده و رگ خواب بازار و افکار عمومی را بهگونهای به دست گرفتهاند که اندکی تأخیر در ارسال مجوز واردات یا تعلل در رسیدن کشتیهای شکر، دلواپسی از خالی بودن بازار را به اذهان سادهانگار و ترسپندار ایرانی که برای چند روز یا حتی یک ماه طاقت نداشتن این قلم غذایی در سفره خانوارش را نیز نمیکند، القا میسازند.
دیشب در برنامه گفتوگوی ویژه خبری سیما، در کنار سخ مدیر دولتی و یک کارشناس کشاورزی مباحثی مطرح شد در باب دلایل تحولات قیمتی بازار... مباحثی که بیشتر آنها به لحاظ خبری تازگی نداشت و جز کنایهای به پشت پرده مخوف واردات شکر در سالهای گذشته و شاید هم امروز، نتوانست پاسخی داشته باشد. وارداتی که در دوره دولت قبل با کمترین زحمت و توجیه پر کردن انبارهای استراتژیک در دوران تحریم صورت میگرفت و حساب اصلی چغندرکار ایرانی در کنار دلخوشی اخذ یارانههای اعطایی و تبلیغاتی روزبهروز به سود دلالان گمنام خالی و خالیتر میشد! و در حال حاضر، با توجه به مقاومتهای وزارت جهاد کشاورزی دولت یازدهم، با دشواری و لطایف الحیلی مانند ساختن فضای متشنج و تورمزا در جامعه برای تحت فشار قرار دادن دولت در ارائه ناگزیر مجوز واردات بیشتر.
همه اینها در حالی است که بنا به گفته فعالان اقتصادی، کاهش تعرفه واردات که در دولت احمدینژاد اتفاق افتاد و کمر تولید را در بیشتر عرصههای اقتصادی شکست، تولید شکر نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. تعرفه واردات شکر تا سال ۸۴ خورشیدی حدود ۱۳۰ درصد بود، اما از سال ۸۵ میزان این تعرفه به حدود ۱۰ درصد رسید! به موجب این اقدام، واردات بیرویه شکر باعث ورشکستگی این صنعت در کشور شد. کمااینکه خردادماه امسال، دبیر انجمن صنفی کارخانههای قند و شکر که از تسلط بیان خوبی برخوردار است و در صورت تمایل به نقد علیه دولت در اظهار نظر محتاط نیست، در یک گفتوگوی رادیویی اعلام کرد: "از آن تاریخ شاهد واردات بیرویه شکر بودیم به نحوی که 2.5 میلیون تن شکر در پشت مرزها دپو شده بود." بهمن دانایی در این برنامه یک بار دیگر به مافیای شکر اشاره کرده و گفته بود: "مافیای شکر که میگویند همان بحث واردات شکر است که چند نفر اقدام به انجام آن کردند و باعث ضرر تولیدکنندگان میشوند." این مقام صنفی هرچند تعرفه ۲۶ درصدی کنونی برای واردات شکر را عاملی برای عدم صرفه واردات تلقی میکند، اما در عین حال اذعان دارد: "قیمت تمامشده تولید شکر در ایران بالاست." این موضوع در کنار تعرفه واردات از سویی دیگر باعث خواهد شد تا قاچاق و دلالان بازار، فرصت مغتنمی برای حصول سودهای هنگفت به دست آورند. اتفاقی که با وضعیت کنونی بازار شکر و قیمتی بیش از سههزار تومان، برای سوداگران اقتصاد سیاه وسوسه انگیز است، اما یک پرسش همچنان پاسخی نمییابد!؟ چرا ریشه واردات بیش از نیاز و پرسود شکر برای رشد ریشه چغندر در خاکهای ایران نمیخشکد!؟ اگر وارداتی باید بشود، چرا تا این اندازه چراغ خاموش و تحت فشار و ترفندهای مختلف و اگر نباید بشود که سیاست رسمی اعلام شده نظام رسیدن به خوداتکایی در شکر است، چرا تا این حد باید چوب لای چرخ برنامههای وزارت جهاد کشاورزی که برای کنترل بازار و در عین حال ارتقای تدریجی تولید، با اعتماد به تشکل صنفی مربوطه (انجمن صنفی کارخانههای قند و شکر) تنظیم بازار را به آنها واگذار کرده است، گذاشته شود!؟
آیا به غیر از پرسش بیپاسخمانده مجری برنامه، برای این پرسش هم پاسخی قانعکننده، جز پذیرش غلبه رفتار کسب و کار تلخ از راه غیراخلاقی رایج نزد انگشت شمار دارندگان موقعیتهای تجارت کثیف و سیاهی که وسوسه سود کلان شخصی را بر کسب و کار با ملاحظه منافع شیرین ملی و عمومی ترجیح میدهند، وجود دارد؟/
S-950424-01
دیدگاه تان را بنویسید