تولید یکهزار تن پسماند پلاستیکی روزانه در تهران
سبک زندگی ایرانی بدون کیسههای نایلونی
سبزینه -غزل نیشابوری:
الکساندر پارکس در سال 1856، کیسههای پلاستیکی را اختراع کرد. امروزه با گذشت نزدیک به دو قرن اگرچه به نظر میرسد جهان بدون کیسههای نایلونی غیرممکن باشد؛ اما در برخی کشورها و مناطق جهان بهرهگیری از کیسههای نایلونی ممنوع شده یا بسیار کاهش یافته است. پس از بنگلادش در سال 1988، ایرلند با قانون مالیات بر کیسههای پلاستیکی به کاهش 90 درصدی مصرف این کالا دست یافت. تایوان دیگر کشوری بود که در 2003، توزیع کیسههای پلاستیکی رایگان را در فروشگاهها و مراکز خرید این کشور ممنوع کرد. چهار سال بعد بوتان و هنگکنگ برای محدودیت کیسههای نایلونی دستبهکار شدند، بهطوری که فروش آنها در بوتان قدغن و در هنگکنگ نیز برای فروشندگان کیسههای پلاستیکی مالیات آلودگی محیط زیست در نظر گرفته شد. در سال 2009، روستای مادبوری در انگلیس نخستین منطقه عاری از کیسههای پلاستیک در اروپا لقب گرفت و در سال 2010، نیز در ایتالیا استفاده از این کیسهها ممنوع شد. در سایر کشورهای اروپایی و آسیایی نیز حجم بهرهگیری از این کالا کاهش یافته یا مالیاتهای مختلف برای تولیدکنندگان و فروشندگان آن وضع شده است. این در حالی است که همچنان در ایران شاهد حجم بالای بهرهگیری از کیسههای نایلونی هستیم و به نظر میرسد بدون آنها سبک زندگی ایرانی دچار گسست میشود یا بهداشت خود را ازدست میدهد. «سبزینه» به مناسبت 21 تیر و روز بدون کیسههای پلاستیکی تلاش کرده است به ابعاد گوناگون این مسأله بپردازد و راهکارهای رفع این معضل در ایران را نیز مورد پژوهش قرار دهد.
طبق آمارهای اعلام شده توسط منابع رسمی، ایران جزو 10 کشور اول مصرفکننده مواد پلاستیکی در دنیا بهحساب میآید. براساس آمار موجود، میزان پلاستیک تولیدی در ایران بیش از 17 هزار تن در سال تخمین زده شده است که این رقم معادل 500 تن در روز میشود و هر فرد تهرانی بهطور متوسط روزانه سه پلاستیک را وارد چرخه محیط زیست میکند. پلاستیک دارای ماندگاری بیش از 300 سال است و بهدلیل تجدیدناپذیر بودن، ذرات سبک آن با وزش باد جابهجا میشوند و همین جابهجایی مشکلات بهداشتی فراوانی را برای محیط زیست ایجاد میکند.
21 تیرماه از سوی طرفداران محیط زیست در سراسر جهان روز بدون کیسههای پلاستیکی یا همان نایلکس نامگذاری شده است. آمارهای متفاوتی نیز درباره میزان مصرف کیسههای پلاستیکی در ایران منتشر شده که همه آنها حاکی از مصرف بالای این محصول در کشور است. در کلانشهر تهران نیز روزانه ۷۵۰۰ تن زباله تولید میشود و از این مقدار در هر شبانهروز یکهزار تن پسماند پلاستیکی در تهران تولید میشود. این در شرایطی است که صرفهجویی یک کیسه پلاستیکی در هفته توسط هر خانوار ایرانی میتواند از مصرف حدود یکمیلیارد کیسه پلاستیکی در سال جلوگیری کند.
از این رو موضوع زباله و بازیافت آن از مهمترین مباحث شهری و زیستمحیطی است که توجه بسیاری از مدیران شهری را به خود اختصاص داده است. به گفته کارشناسان و صاحبنظران حوزه بهداشت، کیسههای یکبار مصرف اعم از پلاستیکی و کاغذی، خطرهای بسیاری را برای محیط زیست به همراه دارند. این خطرات تنها محدود به حجم بالای دفن این زبالهها در خاک نبوده، بلکه شامل منابع اولیه در تولید آنها، جابهجایی و بهویژه بازیافت و پیامدهای ناشی از انجام طی این مراحل میشود. کیسههای پلاستیکی یکبار مصرف همچنین از عوامل شناخته شده و موثر در ایجاد اختلال در اکوسیستم و بروز حوادثی چون سیل بر اثر گرفتگی لولههای فاضلاب هستندبراساس تحقیقات مشخص شده که در صورت ذخیره بیش از 350 نانو گرم استایرن ناشی از انتقال مواد مضر این ظروف در یک گرم بافت چربی بدن، احتمال بروز سرطان ریه، کبد و پروستات افزایش مییابد. از این رو وزارت بهداشت کشور نیز مصرف موادی را که بالاتر از60 درجه حرارت نیاز دارند، در این ظروف ممنوع کرده است. بر همین اساس طبق مصوبه شورای شهر تهران، شهرداری تهران مکلف شده است اقدامات علمی و اجرایی درباره کاهش و جایگزینی مواد تجدیدپذیر به جای کیسههای پلاستیکی و ظروف یکبار مصرف صورت دهد. اما اینکه شهرداری تهران چقدر در زمینه کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی و جایگزینی آنها با محصولات کم خطرتر موفق بوده، جای سوال دارد. البته تمام این موارد در حالی است که در بسیاری از کشورها استفاده از کیسههای پلاستیکی محدود یا ممنوع شده و قوانین سختی برای این مسأله در نظر گرفته شده است.
بنگلادش نخستین کشوری بود که در سال 2002 استفاده از کیسههای پلاستیکی را ممنوع کرد. این کشور بهدنبال سیل ویرانگر سال ۱۹۸۸ میلادی و به دلیل اینکه کیسههای پلاستیکی با بستن راه فاضلابها عامل اصلی شدت یافتن سیلاب بودند، خسارات چشمگیری دید و نکته جالب توجه این است که هنوز در کشور ما یک کمپین رسمی هم برای ممنوعیت استفاده از لوازم پلاستیکی شکل نگرفته است. به هر حال دانستن این موضوع که استفاده از کیسههای پلاستیکی چه میزان برای محیط زیست و سلامت ما خطرآفرین است، میتواند در استفاده ما از این محصولات اثرگذار باشد، بنابراین ما نیز باید سهم خود را در استفاده کمتر از کیسههای پلاستیکی ادا کنیم و میتوانیم در خریدهایی که به کیسه نایلونی نیاز ندارد، کیسهای نگیریم و بدانیم کیسههای پارچهای و ظروف گیاهی جایگزین مناسبی برای کیسهها و ظروف یکبار مصرف هستند.
دیدگاه تان را بنویسید