فراز و فرودهای کارآفرینی در ایران در گفتگو با بهروز فروتن

گره کسب و کار در نگاه های سیاسی است


تعادل - می گویند در دنیای امروز، کامیابی از آن جوامعی است که بین منابع کمیابو قابلیتهای مدیریتی و کارآفرینی منابع انسانی خود رابطه معنی داریبرقرار سازند. به عبارت دیگر جامعه و سازمانی می‌تواند در مسیر توسعه،حرکت روبه جلو و با شتابی داشته باشد که از دستاوردهای اقتصادی و کارآفرینی خود تصویر شفافی را بسازد و انرا در ختیار نسل های انسانی فردایش قرار دهد تا آنها با استفاده از این توانمندی ارزشمند، منابع جامعهرا به سوی ایجاد ارزش وحصول رشد و توسعه، مدیریت و هدایت کنند.بنابراین یکی از مهمترین برنامه هایی که برای ارزیابی تحلیلی تاریخ اقتصاد و تولید این سرزمین می توان انجام داد، گردآوری مجموعه تجاربی است که صنعتگران و کارآفرینان ایرانی در پهنه اقتصاد و معیشت این سرزمین به یادگار گذاشته اند، افرادی که دست تقدیر ( و البته شایستگی های فردی شان)آنان را به چنان درجه ای از توفیق رسانده است که می توانند در زمینه اقتصاد و تولید دست به نوآوری و ایده پردازی بزنند. سرنوشت هر کدام از این افراد، کتاب قطوری است که نباید از بررسی و موشکافی آن غفلت کرد.بهروز فروتن یکی از همین منابع انسانی است که در آستانه هشتمین دهه از زندگی اش می توان پای صحبتهایش نشست و ماجرای کارآفرینی ایرانی را با همه مصائب و سختی هایش مرور کرد. مردی که با عبور از توفیق ها و شکست هایش می تواند ، بخشی از واقعیت های اقتصادی ایران را برای علاقه مندان تصویر کند و بایدها و نباید های این حوزه را نمایان کند . مردیی که به اوج رسیده، سقوط کرده و دوباره برخاسته و به مسیر کارآفرینی بازگشته است. قرار ملاقات با مشاور عالی صنایع غذایی کشور برای عصر یک روز بهاری در اردیبهشت ماه در تحریریه تعادل تنظیم شد تا درباره مهمترین اولویت های کارآفرینی ایران در دوران تازه صحبت کنیم. فروتن معتقد است که:«برای اقیانوس بی پایان کارآفرینی و خلاقیت نهایتی را نمی توان متصور شد، چرا که خلاقیت مفهومی است، رونده و جاری.» ماحصل گپ و گفت ما با مرد سرد و گرم چشیده تولید و بازرگانی ایران، مصاحبه ای شد که در پی می آید .

با تشکر از فرصتی که برایی این ملاقات اختصاص دادید، قبل از هر پرسشی مایلم کمی درباره خودتان صحبت بفرمایید، مردم اییران بهروز فروتن را با برند«بهروز»به خاطر می آورند ه در حوزه ههای مختلف مواد غذایی فعالیت داشت، اما ظاهرا در حال حاضر فعالیت های دیگری را دنبال می کنید؟

من بهروز فروتن در سال 1324 در تهران متولد شدم و در امیریه‌ تهران بزرگشدم . در سن ده سالگی پدرم را از دست دادم. ایشان رئیس اداره‌ی آگاهیبود البته زمانی که من به دنیا آمدم بازنشسته شده بودند. مهمترین چیزی کهاز پدرم به یاد دارم این است که می‌گفت انسان باید جوهر کار داشته باشد.در زمانی که ایشان در قید حیات بودند ما از نظر مالی چندان مشکلینداشتیم با این حال ایشان اصرار داشتند ما در ایام تعطیل کار کنیم. مهمنبود چه کاری انجام می‌دهیم بلکه مهم این بود که با فرهنگ کار آشنا شویم. از بچگی سختی زندگی را ناخواسته حس کردم قبل از اینکه زندگی را ببینمسختی زندگی برایم نمایان شد به همین دلیل احساس می کنم یک حالت خودساختگی خاص دارم. با وجود اینکه بچه ضعیفی بودم، اول کارهای شخصیانجام می‌دادم مثلا تابستان‌ها شکلات و اسباب بازی می‌فروختم. بعد بهدنبال کار فنی رفتم و اکثر مواقع درآمدم را برای مسائل تحصیلی یا هزینه‌روزمره مصرف می‌کردم بیشتر درآمدم را هم به مادرم می‌دادم تا برایپس‌انداز کند. پس از فوت پدرم خیلی از امکانات از ما گرفته شد ولی مادرم باگذشت و عاطفه‌ای که داشت سرپرستی ما را به عهده گرفت. مادرم را همپانزده سال پیش از دست داد .

استارت فعالیت های شما در مختصات تولید از چه زمانی زده است؟

من کارم را از درون خانه شروع کردم مواد غذایی درست می‌کردم و به فروشگاه‌ها می‌دادم ولی آنها کالاهای من را نمی‌خریدند. بالاخره خانه‌ام رافروختم و با پول آن کار را شروع کردم به تدریج با 11 نفر از بستگانم شریکشدم. در مدت زمان کوتاهی ما نزدیک به 1000 نفر پرسنل داشتیم و ششنقطه از کشور تحت لیسانس صنایع غذایی بهروز کار می کردند. من در موردصنایع غذایی اطلاعات فنی نداشتم و بدون داشتن سرمایه و امکانات کار راشروع کردم و جلو رفتم و رمز موفقیت من این بود که از سختی کار لذت می‌بردم و از حضور پر تلاش همکارانم و بودن در بین آنها خوشحال می‌شوم .

شاه کلید موفقیت های شما در ابتدای دهه 70 خورشیدی زده شد، یعنی در دوره ای که دولت سازندگی فضای بازتری را برای فعالیتهای مولد اقتصادی تدارک دید. نقش سیاستگذاری های کلان را در توفیق مفهوم کارآفرینی چطور ارزیابی می کنید؟

این حرف درستی است. سیاست گذاری های کلان دولت های مستفر نهایتا شمایل کلی تولید و کارآفرینی را شکل می دهند و تولیدگران در بستر یک ساختار قانونی و اجرایی مناسب است که می توانند به سمت پیشرفت و توسعه حرکت کنند. نقش رسانه ها و تحلیلگران برای ارزیابی هر کدام از برهه های مدیریتی تعیین کننده است. مثلا سیاست های تشویقی دولت سازندگی در اواخر دهه60 و اوایل دهه 70 خورشیدی و روندی که در دوره اصلاحات نیز با قدرت دنبال شد، باعث شد تا تولید و بازرگانی ایران در مسیر توسعه مناسبات بیرونی و ارتقای توان داخلی حرکت کند. این روند صعودی در دوره دولت مهرورز در مسیر متفاوتی دنبال شد؛ دوره ای که در آن اصل رقابت فراموش شد و شخص رئیس جمهور برای کوچکترین موارد اقتصادی تصمیم گیری می کرد. تصمیم سازی هایی که نهایتا باعث شد ایران در دایره تحریم های اقتصادی دامنه دار قرار بگیرد و تولید و تجارت هم با رکودی بی سابقه مواجه شود. یکی از مهترین وظایف رسانه ها پرداختن به مجموعه عوامل حاکمیتی است که می تواند نتایج اقتصادی و بازرگانی متفاوتی را به دنبال داشته باشد .

به نقش هر کدام از دولت های ایران در سالهای پس از جنگ اشاراتی داشتید؛ دولت های سازندگی، اصلاحات و دولت مهرورز که احمدی نژاد را در راس هرم اجرایی داشت؛ به عنوان شخصی که در تمام این دوره ها فعالیت اقتصادی داشتید، یک مقایسه از فضای مدیریتی هر کدام از این دیدگاه ها برای ما ارائه می کنید؟

برای مقایسه هر کدام از اینروش های مدیریتی باید از اعداد و ارقام اقتصادی کمک بگیریم تا تحلیل ارائه شده، استناد داشته باشد. واقعیت آن است که دولت قبلی در شرایطی وضعیت اقتصادی ایران را وارد دوره ای بی سابقه از رکود کرد که قیمت نفت رکورد بالای صد دلاری را پشت سر می گذاشت، اما روش مدیریتی آقای احمدی نژاد و تیم اقتصادی ایشان، درامدهای بالای نفتی را در مسیری بر خلاف توسعه اقتصادی ایران سوق داد و مشکلات فراوانی را برای اقتصاد کشور ایجاد کرد که حتی در دوران جنگ نیز بی سابقه بود .

عملکرد دولت یازدهم را در حوزه مسائل اقتصادی و تولید چطور ارزیابی میکنید؟

همان آمارهایی که در بالا ارائه شد، وضعیت اقتصادی این دولت را نیز شامل می شود. برخلاف دولت قبلی، دولت تدبیر و امید در شرایطی برنامه های اقتصادی خود را پیش می برد که قیمت نفت به پایین ترین سطح خود طی یک دهه گذشته رسیده است، اما دولت یازدهم نه تنها آمار رشد اقتصادی دولت قبلی را جبران کرده، بلکه روند مثبتی از رشد را نیز ایجاد کرده است. در کنار این برنامه ریزی های اتصادی حل و فصل نهایی مشکل تحریم ها یکی دیگر از نتایج شیوه مدیریت صحیح دولت فعلی است که تولید و بازرگانی ایران را از زنجیره قطور تحریم ها آزاد کرد. البته برای برداشت میوه برجام باید مجموعه ای از برنامه ریزی ها کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت را تدارک دید تا در هر برهه زمانی بخشی از ظرفیت های ارتباطی و اقتصادی برجام استفاده کرد .

شما به عنوان کارآفرنی که فراز و نشیب های فراوانی را در اتمسفر تولید و تجارت کشور پشت سر گذاشته اید، نسخه عملیاتی برای استفاده از ظرفیت های کارآفرینی در ایران را چه می دانید؟

من فکر می‌کنم هر کسی خودش را باور داشته باشد موفق می‌شود. اگر بهخودت احترام گذاشتی و برای باورت ایستادگی کردی و در مقابل اشتباهتعذر خواهی کردی خودت را شناخته‌ای. ما باید سعی کنیم نکات منفی و مثبتخودمان را بشناسیم و خودمان را باور داشته باشیم. من زندگی را اول درذهنم ترسیم می‌کنم و اگر ایرادی داشت آنرا تغییر می‌دهم یعنی رویحرف‌هایم متعصب نیستم و پذیرای حرف‌های دیگران هستم تکامل را در خودمنمی‌بینم بلکه در جمع می‌بینم. ما نباید کار را عار بدانیم ارزش کار باید مهمباشد. من در 45 سال پیش کار را بازی می‌دانستم و این کارها را انجاممی‌دادم و امروز هم همین کار را انجام می‌دهم چون امروز هم کار را بازیمی‌دانم. اما نکته ای که مدیران کشور باید مورد توجه قرار دهند این است در مواجهه با کارآفرینان باید از یک رویه مناسب استفاده کنند. افرادی که در زمینه کارآفرینی کارنامه درخشانی دارند باید مورد حمایت ساختار مدیریتی کشور قرار بگیرند. واقعیت آن است که کارآفرینان ایرانی احترام خاصی ندارند و در زمانی که با مشکل مواجه می شوند باید به تنهایی گلیم خود را از آب بیرون بکشند .

فضای کسب و کار بنگاه های اقتصادی کشور را چطور ارزیابی می کنید، آیا نسبت به‌آینده کسب و کار ایرانی خوشبین هستید؟

درباره فضای کسب و کار یک اصل اساسی وجود دارد که باید به آن توجه داشت. در شرایط حساس فعلی بعضا مشاهده می شود که ردپای برخی جهت گیری های سیاسی و جناحی، وارد فضای کسب و کار و بنگاهداری می شود. سرمایه گذار خارجی که به فکر مشارکت در بازار اقتصادی ایران است درک درستی از این جهت گیری های سیاسی ندارد و مفهومی به نام دلواپسی را اساس درک نمی کند. آنها فراکانس های ارسالی از ایران را دریافت می کنند و زمانی که احساس کنند، ساختار تثبیت شده ای در اتمسفر اقتصادی ایران وجود ندارد، پا پس می کشند. این نوع تحرکات دلواپسی دقیقا در نقطه مقابل مناع اقتصادی و معیشتی ملت ایران است و آسیبب های فراوانی را به فضای کسب و کار کشور وارد می کند. 20 سال قبل ایران و ترکیه هر دو در یک سال اعلام کردند که چشم انداز جذب گردشگر 20میلیونی را در دستور کار قرار داده اند، با گذشت 20سال ترکیه به رکورد 30یلیونی از جذب گردشگر رسیده، اما ایران به زحمت 2میلیون توریست را جذب کرده، فکر می کنید دلیل این عدم توفیق کجاست؟ اینکه ما ردپای جهت گیری های سیاسی و جناحی را وارد اتمسفر اقتصادی و فضای کسب و کار می کنیم و آنها با موضوعات اقتصادی با رویکرد کاملا اقتصادی برخورد می کنند. همین مثال های ساده نشان می دهد که گره کار کسب و ککار ایرانی در بخش های گوناگون کجاست و چگونه می توان تبعات منفی آنرا کاست. باید با موضوعات اقتصادی کاملا اقتصادی برخورد کرد .

اگر قرار باشد مهمترین مشکل دولت یازدهم در زمینه اقتصاد را مطرح کنید، به کدام عامل اشاره می کنید؟

یکی از نقدهای جدی که می توان به عملکرد دولت یازدهم داشت مربوط به کمتر استفاده کردن از نیروهای جوان در پست های عالی مدیریتی و و فقدان استفاده از مشاوران کارآزموده است. تلفیق نیروی جوانی با آگاهی پیشکسسوتان می تواند اقتصاد ایرانی را به سمت دوره ای از رشد و توسعه پایدار سوق دهد .

همانطور که گفتم در دولت گذشته کارآفرینی تبدیل به ابزاری شد که دولت آنرا به هر سمت که مایل بود، می کشاند. مدیران دولت قبلی برای فعالیتهای غیر کارآفرینی صدها میلیاردها تومان تسهیلات اختصاص می دادند و برای حوزه هایی که ارزش افزوده فراوانی را برای تولید و اقتصاد به دنبال داشت، سهمی را قائل نمی شدند. این روش مدیریتی بود که باعث تعطیلی و ورشکستگی بسیاری از واحدهای تولید کوچک و متوسط شد، نشانه هایی که از روش مدیریتی دولت یازدهم به بیرون درز می کند، نشان دهنده ان است که این دولت برای کارآفرینی ارزش فراو.انی را قائل است و برای بهبود وضعیت کارآفرینان تلاش می کند. به نظرم طی سالهای 95 و 96 اخبار خوشی از این نوع کسب و کار شنیده می شد و مردم‌ارام آرام نتایج تصمیمات دولت را در بخش معیشت و اشتغال خود مشاهده خواهند کرد .

بسیاری از مخالفان دولت اعلام کرده اند که برجام تاثیری برای ایران نداشته است، به عنوان یک کارآفرین که از منظر اقتصادی به ماجرا می نگرد، این دیدگاه را قبول دارید؟

کسانی که برای برجام اعلام دلواپسی می کنند، شناخت مناسبی از صحبنه اقتصادی بین المللی ندارند. برای اجرای یک تفاهم نامه بین المللی نیاز به زمان است. اگر این جماعت دلواپس یکبار با مشکلات تحریم ها از نزدیک مواجه می شدند، اینگونه ظهار نظر نمی کردند. باید به دولت زمان داد تا برنامه هایش را اجرا کند .

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید