مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی:
کنترل بازار و همکاری با تعاونیها، پیششرط شکستن حباب قیمتی مرکبات
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تأثیر بحران سرمازدگی سالهای 1386 و 1392 بر تولیدو عرضه کیوی و مرکبات استانهای شمالی کشور مورد تحلیل قرار داد.
به گزارش خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) و به نقل از روابط عمومی مرکز پژهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات زیربنایی این مرکز اعلام کرد: مهمترین مشکل تولید محصولات نیمهگرمسیری مانند مرکبات در استانهای شمالی کشور، سرمازدگی و تأثیر منفی نقش سرما بر تولید این محصولات است و با توجه به ویژگیهای اقلیمی ناحیه شمالی کشور، وقوع پدیده سرمازدگی در دی و بهمنماه در ناحیه خزری طی چند سال یکبار محتمل است. میزان تأثیرات سرمازدگی در سال 1386 بیشتر از تأثیرات وقوع این پدیده در سال 1392 بوده است.
این گزارش افزود: بحران سرمازدگی 16 تا 25 دیماه 1386 در سطح گستردهتر (همه مناطق شمالی) و در زمان حساستر از نظر تقویم برداشت (حدود یکماه زودتر) و با شدت بیشتر (سرمای شدیدتر) رخ داده بود و در آن سال حدود یکسوم محصول پرتقال از بین رفته یا دچار تغییر کیفیتی شد که امکان مصرف تازهخوری را از دست داد. در حالی که در سال 1392 حدود 10 درصد از محصول استانهای شمالی و به عبارت دیگر حدود 2.5 درصد از کل تولید پرتقال کشور از بین رفته است.
سال 1392 "سال آور" برای پرتقال مناطق شمال کشور محسوب میشد و عملکرد محصول حدود 10 درصد بیشتر بوده است و در سال بعد متأثر از دو عامل سال آور نبودن از یکسو و خسارت به شاخهها و جوانههای پرتقال از سوی دیگر، کاهش محصول پرتقال حدود 40 درصد در مناطق غرب استان مازندران و شرق استان گیلان بود، اما در مجموع حدود 20 درصد کل تولید استانهای شمال کشور قابل پیشبینی است.
میزان برف طی بهمنماه سال 1392 در دشتهای مناطق دچار بحران (غرب استان مازندران و شرق استان گیلان) بسیار بیشتر از مناطق کوهستانی بوده و میزان برف بسیار بیشتر از دیماه سال 1386 بوده است و یکی از مشکلات تنش دمای پایین در زمستان 1392 ریزش برف و نشست آن روی درختان بوده و برف سنگین باعث شکستگی شاخهها و آسیب شدید به تاج پوشش درختان مرکبات در این مناطق شده است. برآورد میشود که خسارت سال اخیر به مرکبات غرب مازندران و شرق گیلان بیش از آن که به سرمازدگی مربوط باشد به علت سنگینی برف و آسیب به درختان باشد.
شاید بتوان میزان از بین رفتن پرتقال در سرمازدگی دهه دوم بهمنماه 1392 را با سرمازدگی باغهای مرکبات استان فارس (مانند جهرم و فسا) در هفته نخست دیماه همین سال قابل مقایسه دانست و شدت مشکل بیش از آن برآورد نمیشود.
با توجه به اینکه قیمت پرتقال در پایان سال 1391 در میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران، به ازای هر کیلوگرم یکهزار و 500 تومان بوده است و اگر حداقل افزایش قیمت پرتقال را برابر نرخ تورم در نظر بگیریم طی اسفندماه سال 1392 قیمت پرتقال هر کیلوگرم باید حداقل دوهزار تومان باشد به عبارت دیگر اگر در سال 1392 قیمت پرتقال شب عید در میادین ترهبار شهرداری تهران دوهزار تومان باشد به قیمت ثابت برابر با قیمت سال 1391 است.
این گزارش میگوید: بررسی آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد که در سال 1386 که به بهانه سرمازدگی شدید باغهای مرکبات، با کاهش شدید نرخ تعرفه، واردات عمدهای در فصل برداشت پرتقال صورت گرفت نیز باعث نشد افزایش قیمت پرتقال در شب عید متوقف شود و در آن سال نیز قیمت این محصول در بازار با افزایش 20 درصدی نسبت به سه ماه قبل از آن (یعنی در حدود نرخ تورم همان سال) روبهرو شد. بنابراین افزایش قیمت در حد تورم سالانه در مقطع زمانی شب عید برای این محصول هر ساله اتفاق افتاده و امسال نیز افزایش قیمت تا دوهزار تومان (بر اساس نرخ تورم) مانند روال هر سال خواهد بود.
برآورد میشود که آسیب به باغهای پرتقال بیش از آن که به میوههای تولیدی باشد متأثر از شکستگی درختان دارای میوه (برداشت نشده) و آسیب دیدن درختان و نهالهای زیرپنج سال باشد، این آسیب در 10 اسفند به بعد کاملاً قابل ارزیابی خواهند بود، زیرا اغلب درختان و نهالهایی که اندامهای هوایی آنها آسیب دیدهاند (بهویژه زرد شدن و از بین رفتن برگها)، اغلب دچار سرمازدگی (کلروز) شده و اندامهای هوایی آنها قابلیت برگشت و احیا دارند، اما در سال بعد بیشتر توان درخت برای بازسازی اندامهای رویشی و کمتر برای مرحله زایشی (تولید میوه) مصرف میشود و کاهش تولید در این باغها قابل پیشبینی است. کم بودن میزان خسارت پرداختی به باغداران نیز باعث شده است که بخش کمی از باغداران مرکبات، اقدام به پوشش بیمه باغهای خود کنند.
همچنین ارقام پرمحصول زودرس و مناسبی که در دنیا وجود دارند در ایران موجود نبوده، ضمن آن که کشور با کمبود منابع مادری سالم و مطمئن روبهرو است؛ لذا با توجه به تأثیر نهچندان زیاد سرمازدگی بر عرضه مرکبات شمال در ایام پایانی سال، باید از اعمال سیاست تنظیم بازار مبتنی بر وارادات که در سالهای گذشته معمول بوده است خودداری شود و با توجه به تولید مناسب پرتقال و قیمت آن در حد متعارف، بهنظر میرسد برای جلوگیری از افزایش بیرویه قیمتها در ایام عید نوروز، کنترل بازار و عرضه بهموقع و مناسب با همکاری تعاونیها و اتحادیههای تولیدکنندگان ضروری است./
دیدگاه تان را بنویسید