گونههای گیاهی در حال انقراض نیازمند توجه فراملی
با توجه به اینکه اهمیت حفاظت از گونههای گیاهی و رویشگاههای منحصر به فرد، کلید تعادل چرخه اکولوژیک است پس صیانت از گونههای در حال انقراض نیز از اهمیت بسیار بالایی در تعادل چرخه محیط زیست برخوردار است، اما تعداد این گونههای گیاهی در حال انقراض و یا در خطر انقراض روزبهروز در حال افزایش است.
به گزارش خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، ایران با دارا بودن هشتهزار گونه گیاه، یکهزار و 800 گونه گیاه اندمیک یا انحصاری و یکهزار و 405 گونه نادر، یکی از غنیترین منابع ژنتیکی گیاهی دنیا را دارا بوده و تنوع گیاهی آن در منطقه خاورمیانه کمنظیر است، اما در حال حاضر حدود دوهزار گونه انحصاری در معرض خطر انقراض قرار دارند که 21 گونه نیز در لیست اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت بهعنوان گونههای در حال انقراض ذکر شدهاند.
با توجه به اینکه 20 درصد از گیاهان کشور انحصاری هستند، بنابراین در هیچ جای دیگر دنیا یافت نمیشوند.
دلایل عدیدهای برای وجود گونههای بومی در هر منطقه وجود دارد که برای مثال میتوان گفت بهدلیل شرایط خاص محیط زیستی و اقلیمی یک منطقه مثل وجود زیستبومهای منحصر به فرد، وجود موانع طبیعی در برابر گسترش پراکنش گیاهان و... بسیاری از گونههایی که در کشور بهوجود آمدهاند نتوانستهاند از سرزمین مادری و موطن اصلی خود فاصله گرفته و در نقاط دوردست یا حتی کشورهای همجوار استقرار یابند و یا بر عکس شاید بهدلیل تغییر شرایط اقلیمی یا دستکاریهای انسان آنقدر شرایط برای زیست برخی از گونهها (که موطن آنها سایر نقاط جهان بوده است) نامساعد شده که امروزه حضور آنها تنها منحصر به مناطقی مشخص و عرصههایی محدود در کشور شده است.
بین 20 تا 50 درصد گونههای گیاهی جهان و در معرض خطر هستند. در این میان کشور استرالیا حدود 20 درصد و آفریقا بیش از 50 درصد پوشش گیاهیتحت خطر نابودی، کمترین و بیشترین گونههای در معرض خطر را دارند.
کنوانسیون تنوع زیستی برای حفاظت از تنوع زیستی در سال 1992 تشکیل و هماکنون 193 کشور جهان عضو این کنوانسیون جهانی هستند که هدف از ایجاد آن حفاظت و بهرهبرداری پایدار از منابع تنوع زیستی و تسهیل دسترسی به منابع است ضمن آنکه در سال 1375 با مصوبه مجلس شورای اسلامی، کشور ایران نیز به عضویت این کنوانسیون درآمده و برنامهها و دستورالعملهای صادره از این کنوانسیون را در دستور کار خود قرار داده است.
پیمان تجارت بینالمللی گونههای جانوری و گیاهان وحشی در معرض خطر انقراض نیز در سال ۱۹۷۳ میلادی امضا شد که هدف از این معاهده اطمینان از آن است که تجارت حیوانات وحشی و گونههای گیاهی ارزشمند و در خطر انقراض، بقای آنها را تهدید نکند.
با این وجود بسیاری از گونههای گیاهی و حتی جانوری دنیا و ایران در حال انقراض و نابودی هستند که میتوان به گونههای موسیر، باریجه، لاله واژگون و... اشاره کرد.
دبیر علمی انجمن دوستداران کوه دماوند در گفتگو با خبرنگار ایانا با بیان اینکه بهترین شیوه حفاظت از گونههای گیاهی بهویژه گونههای در حال انقراض صیانت در محل رویشگاهها است، گفت: در ایران مسئولان به بخش جانوری توجه بیشتری نشان میدهند، اما بیشک گیاهان کمارزشتر از جانوران نیستند و با حفاظت از یک گونه گیاهی در واقع از تمامی اکوسیستم حفاظت میشود.
عبادی افزود: بر اساس طرح تحقیقاتی مرکز تحقیقات جنگلها و مراتع لیست گونههای در حال انقراض کشور مشخص میشوند که تنها بخشی از این گونهها را گیاهان درختی و جنگلی تشکیل میدهند، پس در قوانین صیانت از گونههای در حال انقراض و یا در خطر انقراض باید انواع آنها در نظر گرفته شوند.
وی تصریح کرد: در قوانین مربوط به صیانت از گونههای گیاهی مانند موادی در لایحه جامع منابع طبیعی که به صیانت از گونههای در حال انقراض اشاره شده است باید انواع گونهها اعم از گونههای جنگلی، مرتعی و... در نظر گرفته شوند.
عبادی ادامه داد: باید در این لایحه مادهای تحت عنوان حفاظت، توسعه و بهرهبرداری از گونههای در حال انقراض دیده شود همچنین لیست این گونهها نیز باید از سوی دستگاههای مرتبط با محی زیست اعلام شوند.
دبیر علمی انجمن دوستداران کوه دماوند تأکید کرد: در لایحه جامع منابع طبیعی باید بند مجزایی در زمینه حفاظت از گونههای در معرض خطر و انقراض گنجانده شود و مواد قانونی تنها مختص از چند گونه جنگلی نباشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بسیاری از گونههای مرتعی کشور همانند گون، باریجه، موسیر، آنقوزه و... و گونههای گیاهی درختی مانند بنه، چنار و... در خطر انقراض هستند که باید هرچه سریعتر با تدوین برنامههای حفاظتی مورد صیانت قرار گیرند./
خبرنگار: سهیلا گلیزاده
V-911216-04
دیدگاه تان را بنویسید