جنگلهای شمالی در حال کاهش یا افزایش؟!
به گفته مدیرکل دفتر جنگلداری، آمار و ارقام اعلامی کاهش جنگلها در رسانهها بیانگر آهنگ کاهش رشد پیش از سال 73 است که بر این اساس با رشد 96 هزار هکتاری سطح جنگلها مساحت کل جنگلهای خزری در حال حاضر به یک میلیون و 939 هزار و 494 هکتار میرسد.
رحمتاله قاسمزاده در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) با بیان اینکه کاهش جنگلهای شمال پیش از سالهای 73 به علت تولید زغال بوده است، گفت: این آهنگ کاهش رشد تا سال 73 متوقف شده و 96 هزار هکتار نیز به سطح جنگلها در ناحیه شمالی و هیرکانی افزوده شده است.
وی با اشاره به آغاز طرح جنگلداری جنگلهای شمال کشور از سال 39 افزود: از سال 39 تا سال90 میزان تهیه طرحهای جنگلداری در شمال یک میلیون و 448 هزار و 500 هکتار بوده است که این میزان جنگلهای تولیدی را شامل میشود.
مدیرکل دفتر جنگلداری تصریح کرد: از کل طرحهای جنگلداری تا سال 90، یک میلیون و 70 هزار هکتار آن در دست مدیریت و اجرا است که برای مدیریت این میزان 52 مجری مشارکت دارند که از این تعداد 17 مجری در قالب تعاونی (9 درصد)، 25 مجری بهصورت خصوصی (53 درصد) و 10 مجری در بخش دولتی (38 درصد) را مدیریت میکنند.
قاسمزاده ادامه داد: تاکنون 160 هزار هکتار از جنگلهای غیرتولیدی که توان تولید چوب را ندارند، در دست تهیه طرحهای جنگلداری هستند که این نوع جنگلها بیشتر برای محصولات فرعی، گردشگری و... کاربرد دارند.
وی یکی از ضرورتهای طرحهای جنگلداری را اعمال حفاظت فنی و فیزیکی از جنگلها دانست و تأکید کرد: کمک به حل معضلات اقتصادی و اجتماعی، احیاء و توسعه، تحدید و تثبیت خطوط جنگلها و اشتغالزایی از دیگر ضرورتهای اجرای این طرحها است.
قاسمزاده در پایان با اشاره به اهداف دفتر جنگلداری خاطرنشان کرد: جلوگیری از تجاوز و تخریب عرصههای جنگلی که با تهیه طرحها مالکیت دولت در آنها تثبیت و همچنین شناسنامهدار میشوند، کاهش میزان قاچاق چوب با اجرای طرحهای جنگلداری و به تبع آن افزایش ضریب حفاظت از عرصهها، شناسایی استعدادهای بالقوه مانند گردشگری، زنبورداری، پرورش ماهی و... در جنگلهایی که از کیفیت لازم برخوردار نیستند با طرحهای جنگلداری که در نهایت به اشتغالزایی و درآمدزایی منجر میشود، ارتقاء تنوعزیستی و جانوری و افزایش جمعیت وحوش در محدوده طرحهای جنگلداری، توقف و بهبود سیر نزولی کیفیت و کمیت گونههای جانوری مناطق، حفظ گونههای بومی و با ارزش در طرحهای جنگلداری و... از مهمترین اهداف دفتر جنگلداری بهشمار میروند.
سرانه فضای سبز در کشور یکچهارم میانگین جهانی
پیش از این فعال و کارشناس محیط زیست چهارمحال و بختیاری در گفتگو با ایانا گفته بود: سرانه فضای سبز برای هر شهروند ایرانی کمتر از 0.2 هکتار است، در صورتی که میانگین فضای سبز در جهان برای هر فرد 0.8 هکتار است و این آمار نشان میدهد که در ایران کمتر از یکچهارم میانگین و استاندارد جهانی فضای سبز وجود دارد، بنابراین تلاشهای حفاظتی برای حفظ اندوختههای جنگلی باید دست کم چهاربرابر متوسط جهانی باشد.
هومان خاکپور گفته بود: طی 50 سال اخیر بیش از یکسوم جنگلهای کشور نابود شدهاند، این در حالی است که اگرچه در میان 45 کشور نخست دارای جنگل دنیا قرار گرفتهایم، اما از طرفی هم جزء پنج کشور نخست تخریبکننده جنگلها هستیم.
پیشبینی میشود تا 50 سال آینده عمده جنگلهای کشور که به دوره سوم زمینشناسی یعنی حدود بیش از سه میلیون سال پیش بازمیگردند، نابود خواهند شد.
نابودی 0.5 درصد جنگلهای شمالی در هر سال
پژوهشگر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران با اشاره به نابودی سالانه 0.5 درصد از میزان جنگلهای شمالی گفته بود: مطالعات مؤسسه تحقیقات سازمان جنگلها و مراتع کشور که بهصورت مقاله علمی هم عرضه شده است نشان میدهد از سال 1368 تا سال 1383 نزدیک به 122 هزار هکتار از جنگلهای شمال، بهویژه در نواحی بالادست از بین رفته است که معادل 0.5 درصد در هر سال میشود.
یوسف گرجی بحری افزوده بود: اگر میانیگن رویش سالانه جنگلهای شمال را 2.5 مترمکعب در هکتار در نظر بگیریم، منطقی بهنظر میرسد که موجودی سرپای درختان جنگلهای شمال در 10 سال اخیر زیادتر شده باشد، اما این به معنای افزایش سطح نیست.
در همین رابطه رئیس سازمان جنگل با اشاره به کاهش مساحت جنگلهای شمال کشور گفته بود: بر اساس عکسهای ماهوارهای طی سالهای 1334 تا 1373 یعنی در طول 40 سال مساحت جنگلهای خزری 240 هزار و 673 هکتار معادل 5.11 درصد کاهش داشته است که این رقم طی سالهای 46 تا 73 رشد شتابان 1.7 درصدی داشته است.
علیرضا اورنگی با بیان اینکه 78 درصد جنگلهای شمال جزء جنگلهای تولیدی، 12 درصد حفاظتی و 10 درصد حمایتی و ذخیرهگاهی هستند، گفته بود: بر اساس این رویکرد طی سالهای 68 تا 85 مساحت طرحهای جنگلداری 8.93 درصد افزایش، برداشت 47 درصد کاهش و برداشت در واحد سطح 1.2 درصد کاهش داشته است.
اهمیت اکوسیستمهای جنگلی خزری
سطح جنگلهای ایران، حدود 12.4 میلیون هکتار و معادل 7.4 درصد سطح کل کشور است که سطح ناحیه رویشی هیرکانی (خزری) یک میلیون و 939 هزار و 494 هکتار گزارش شده است که این ناحیه بهدلیل داشتن آب و هوای معتدل و مرطوب و خاک مناسب دارای ظرفیت تولیدی بالایی است و در تمام برنامهریزیهای توسعه در مناطق شمالی کشور باید حفظ و گسترش جنگلهای شمال کشور بهعنوان مهمترین و باارزشترین اکوسیستمهای جنگلی و منبع مهم تولید چوب و سایر فرآوردههای جنگلی، مدنظر قرار گیرد.
جنگلهای هیرکانی در حقیقت باقیمانده جنگلهای دوران سوم زمینشناسی است که گونههایی از قبیل انجیلی، بلندمازو، لرگ، سفید پلت، لیلکی در جنگلهای شمال ایران به فراوانی یافت میشوند، در صورتی که بعضی از این گونهها در اروپا جزء فسیلهای دوران سوم پیدا شدهاند، علاوه بر گونههای ذکرشده، گونه زربین نیز که امروزه در مناطق مدیترانهای اروپا وجود دارد، در جنگلهای شمال ایران نیز یافت میشود.
جنگلهای خزری بهصورت یک نوار باریک که طول این نوار حدود 800 کیلومتر و عرض آن بین 20 تا 70 کیلومتر است، از آستارا تا گلی داغی ادامه دارد.
از نظر فلور گیاهی جنگلهای خزری جزء جنگلهای غنی دنیا محسوب میشود و از نظر ظاهری شباهت زیادی با جنگلهای پهنبرگ مخلوط اروپای مرکزی دارد.
جنگلهای خزری جزء جنگلهای کهن دنیا محسوب میشود و گونههایی چون راش، ممرز، بلوط، شمشاد، گیلاس وحشی، بارانک، سفیدپلت، گردو، نمدار و... را میتوان نام برد که از ارزش و اهمیت بالایی برخوردارند.
گونههای سوزنیبرگ نظیر سرخدار و زربین در بافت جنگلی بهصورت پراکنده نیز مشاهده میشود که علت اصلی فقدان سوزنیبرگان صنعتی در جنگلهای خزری را میتوان در عدم پیشروی و گسترش یخچالها در اواخر دوران سوم دانست.
در مورد اهمیت جنگل باید بهطور کلی گفت که جنگلها نقش اساسی در ترسیب کربن که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته را بازی میکنند که آنها را تبدیل به یک ابزار مهم در کاهش اثرات تغییرات اقلیمی میکند.
با این وجود تأکید میشود اکوسیستمهای تکاملیافتهای نظیر جنگلهای شمال کشور که از شکنندگی بیشتری برخوردارند، باید از اولویت بیشتری برخوردار باشند./
خبرنگار: سهیلا گلیزاده
V-911205-02_R
دیدگاه تان را بنویسید