آتش و دود سهم جنگلهای 15000 ساله کردستان
بر اساس بررسیهای دیرینهشناسی، جنگلهای استان کردستان حدود 15 هزار سال قدمت دارند که از نظر جنگلشناسی این جنگلها جزء جنگلهای تیپ مدیترانهای، مناطق معتدل نیمهمرطوب بهشمار میآیند.
جنگلها و مراتع یکی از بزرگترین نعمتهای خدادادی است که ضرورت حفظ و حراست از آن و نیز امانتداری برای نسلهای آینده یکی از وظایف مهم و حیاتی برای همه انسانها است.
اهمیت جنگلها و مراتع از سه منظر تبیین شده است؛ ارزش بیولوژیکی - حفاظتی و زیستی، ارزش اقتصادی - تولیدی و ارزش اجتماعی - تفریحی و تفرجی که از این میان ارزش و نقش حفاظت آن بیش از ارزش اقتصادیاش مهم و قابل توجه مینماید.
مدیرکل اداره منابع طبیعی استان کردستان در گفتگوی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) گفت: حفاظت از عرصههای ملی بر عهده این سازمان بوده که در دو مقوله فیزیکی و غیرفیزیکی انجام میشود.
پیمان باباپیری افزود: کلیه اقدامات فیزیکی که در راستای تثبیت و تقویت حاکمیت ملی بر این اراضی از قبیل شناسایی و ممیزی عرصهها، صدور سند، اقدامات حقوقی و معرفی متخلفان به مراجع قضایی و اجرای احکام مربوطه است اعمال میشود.
وی خاطرنشان کرد: اقدامات غیرفیزیکی هم شامل احیاء و توسعه این عرصهها با حفظ توان اکولوژیکی موجود است.
جنگلهای 15 هزار ساله استان کردستان نیاز به حفاظت تخصصی دارد
نقش جنگلها و مراتع بر هیچ انسانی پوشیده نیست، اما باید گفت که اثرات مثبتی که جنگلها و مراتع در تعدیل آب و هوای یک منطقه دارند، باعث اعتدال دمای هوای آن مناطق میشود.
از دیگر نقشها میتوان به حفظ آب، خاک و جلوگیری از فرسایش بادی و آبی اشاره کرد که عدم توجه به حفظ پوشش گیاهی منجر به هدر رفتن حجم عظیمی از خاک شده که در حقیقت سرمایه اصلی هر منطقه است.
مرتع و جنگل در تغذیه آبهای زیرزمینی تأثیر بسزایی داشته است؛ بهطوری که ضربههای باران را خنثی میکند و از جاری شدن سیلهای ویرانگر جلوگیری کرده و علاوه بر آن در جلوگیری از آلودگی هوا و بهداشت محیط جنگل و مرتع نقش بسزایی دارد.
بنابراین جدای از این موارد، این منابع باید بهگونهای مدیریت شوند که از جنبه اکولوژیک، همیشه زنده و پایدار باشند تا بتوانند نیازهای اجتماعی، اقتصادی، اکولوژیکی، فرهنگی و روحی نسلهای فعلی و آینده را پاسخ دهند.
86 درصد از عرصههای طبیعی کردستان به نام دولت سند خورد
مدیرکل منابع طبیعی کردستان از نقشهبرداری از 96 درصد عرصههای استان خبر داد و یادآور شد: در راستای اقدامات فیزیکی این اداره کل تاکنون تا نیمه دوم سال جاری در کل یک میلیون و 850 هزار هکتار از عرصههای استان نقشهبرداری شده که یک میلیون و 550 هزار هکتار سند اخذ شده و معادل 86 درصد از آن به نام سازمان جنگلها و مراتع به نمایندگی از دولت شده است.
باباپیری تصریح کرد: این امر ثبات حاکمیتی دولت را محرز کرده و مدرک مستندی در محاکم قضایی بهمنظور مقابله با سودجویان است.
وی ادامه داد: علاوه بر آن در سال جاری این اداره با همکاری اداره کل اوقاف و امور خیریه پلاکهای موقوفه استان را شناسایی و بر اساس آن نسبت به تفکیک اراضی موقوفه که سابقه اصلاح و عمران قبل از سال 65 را داشتهاند از اراضی ملی تفکیک کرده تا تعارضات گذشته حل شود.
12.9 درصد از خاک کردستان جنگل است
مساحت کل استان کردستان دو میلیون و 913 هزار و 700 هکتار بوده که تقریباً یک میلیون و 787 هزار و 328 هکتار جزء اراضی ملی بوده که شامل یک میلیون و 414 هزار هکتار مرتع و مساحت جنگلهای استان بر اساس پوشش گیاهی استان که با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست تهیه شده 373 هزار و 328 هکتار است که حدود 12.9 درصد از سطح کل استان کردستان را تشکیل میدهد.
این مساحت شامل جنگلهای انبوه در مقیاس 85 هزار و 704 هکتار، جنگلهای نیمهانبوه 188 هزار و 890 هکتار، جنگلهای تنک 95 هزار و 611 هکتار، بیشهزار یکهزار و 21 هکتار و جنگلهای دستکاشت دوهزار و 100 هکتار است.
جنگلهای استان کردستان بخش عظیمی از جنگلهای غرب کشور و زاگرس شمالی را شامل شده که گستره آن در حوضه آبریز رودخانههای سیروان و زاب و نیز شهرستانهای بانه، سروآباد، مریوان، کامیاران و بخشی از سنندج است که تودههای انبوه جنگلها دانهزاد بوده که اهمیت تاج پوشش آنها در حفاظت آب و خاک بسیار باارزش است و اصلیترین عنصر اساسی این جنگلها بلوط بوده که گونههای غالب دیگر این جنگلها پسته وحشی است.
دیرزیستی این جنگلها حدود 800 تا یکهزار سال است و رشد سالانه متوسط کمتر از 0.6 مترمکعب در هکتار است، اما بر اساس تجزیه و تحلیل آماری در چند سال گذشته حجم برداشت مصارف روستایی خیلی بیشتر از رویش سالانه جنگلها برآورد شده است، به همین دلیل روزبهروز از موجودی جنگلها از نظر کیفی کاسته میشود.
عدم تغییر کاربری اراضی لازمه توسعه و حفظ منابع طبیعی
لازمه توسعه استان کردستان در بخش منابع طبیعی، سیاستهای اجرایی اولویت داری است که ضرورت پیاده شدن آنها را ایجاب میکند.
بر اساس نظر کارشناسان این حیطه، تبدیل اراضی به سایر کاربریهایی که در نهایت باعث تخریب طبیعت میشد و در راستای توسعه پایدار نیست، اعمال و تسهیل مالی، بانکی برای بهرهبرداران عرصههای مرتعی و جنگلی، تقویت و بیشتر اهمیت دادن به بیمه محصولات جنگلی و مرتعی ارتقاء میزان آگاهی مرتعداران و جنگلنشینان با ارائه آموزشهای علمی و عملی ازجمله راهکارهایی است که میتوان با استفاده از آن از تخریب منابع طبیعی جلوگیری بهعمل آورد.
از دیگر راهکارها میتوان به ساماندهی دامداران ساکن در عرصههای جنگلی و مرتعی، در جهت کاهش اتکاء دام به مرتع و جنگل، شناسایی پتانسیل جنگلنشینان و مدون ساختن دانش بومی آنان و تلفیق آن با شیوههای نوین علمی و لحاظ کردن آنها در تدوین طرحها و برنامههای اجرایی بهمنظور مشارکت هرچه بیشتر اهالی در راستای رسیدن به اهداف مورد نظر اشاره کرد.
جایگزینی سوخت فسیلی به جای چوب بهعنوان تأمینکننده سوخت روستاییان بهویژه در مناطق جنگلی، کاهش کشت دیم در جنگلها و مراتع و نیز توسعه جنگلکاری مصنوعی و احیاء و غنیسازی جنگلهای طبیعی استان میتواند اقدامات مناسبی در حفظ و احیای مراتع و جنگلهای استان تلقی شود.
مدیرکل اداره منابع طبیعی استان کردستان برخورداری مناطق مرزی و جنگلی استان کردستان از نعمت گاز را عامل مهمی در حفظ درختان جنگلی استان دانست و تأکید کرد: با گازدار شدن این مناطق روستاهای مناطق جنگلی دیگر برای سوخت خود درختان را قطع نمیکنند.
باباپیری توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در روستاها را عامل بینیازی مردم از جنگلها خواند و اظهار داشت: ایجاد اشتغال برای روستاییان، فراهم کردن تولید صنایع دستی و تولیدات زنان روستایی و نیز بالا بردن اقتصاد آنان میتواند عامل مهمی برای حفظ و حراست جنگلهای منطقه باشد.
وی همچنین گفت: اگر صنایع بستهبندی، مراکز جمعآوری شیر و نیز فرآوری محصولات خام در روستاها ایجاد و توسعه یابد دیگر محصولات استان هم به نام شهرهای دیگر عرضه نشده و وقتی یک روستایی از لحاظ اقتصادی توانمند شود میتواند خود یک نگهبان و محافظ برای جنگل و منابع خدادادی شود.
آتشسوزیهای جنگلی در کردستان کاهش یافت
این مقام مسئول از کاهش آتشسوزی جنگلها در دو سال گذشته خبر داد و افزود: آتشسوزیها عمدتاً سطحی بوده و به محض آتشسوزی بهموقع اطفاء حریق شده است.
باباپیری جنگلهای کردستان را شادابترین جنگلهای زاگرسی نامید و خاطرنشان کرد: در کردستان بیابان وجود ندارد و جنگلهای استان نسبت به دیگر استانهای زاگرسی سالمتر است.
بر اساس آخرین آمار از معاونت برنامهریزی استانداری کردستان در سال 89 تعداد 634 مورد آتشسوزی به مساحت ششهزار و 677 هکتار رخ داده که طی دهه 80 بیسابقه بوده است و همچنین بیشترین آتشسوزیها مربوط به شهرهای جنگلی کردستان یعنی مریوان و بانه است.
| سال و شهرستان | موارد آتشسوزی | مساحت مورد حریق (هکتار) |
| جمع | جمع | |
| 1380 | 113 | 396 |
| 1385 | 163 | 1032.8 |
| 1387 | 120 | 428.125 |
| 1388 | 240 | 1372.59 |
| 1389 | 634 | 6771.7 |
سقز، کتیرا، تمشک و گلابی وحشی محصولات جنگلهای کردستان
مدیرکل اداره منابع طبیعی استان کردستان جنگلهای زاگرسی این استان را صرف نظر از بعد حفاظتی و آب و خاک، برخوردار از محصولات فرعی و جنگلی دانست و ادامه داد: بر اساس قراردادهای ماده (3) قانون حفاظت و بهرهوری با بهرهبرداران محلی بهطور متوسط سالانه 30 تا 50 تن شیره سقز، 10 تن محصولات سردرختی و نیز 3.5 تا چهار تن کتیرا بهصورت رسمی برداشت میشود.
باباپیری تصریح کرد: در عرصههای ملی استان محصولات دیگری نظیر آنغوزه، مازو و بذور خوراکی از قبیل بلوط، فندق، زالزالک، تمشک، گلابی وحشی و موسیر قابل استحصال هستند.
گفتنی است، استان کردستان با داشتن منابع طبیعی مناسب و جنگلها و مراتع غنی دارای توانمندیهای قابل ملاحظهای در زمینه تولیدات گیاهی جنگلی و مرتعی است، چشمهساران فراوان، رودخانههای خروشان خاک مستعد، هوای معتدل، جنگل سرسبز، مراتع گسترده، انبوه درختان، درختچهها و گیاهان ارزشمند با تنوع ژنتیکی فوقالعاده و گونههای خوراکی و دارویی و هزاران پدیده چشمنواز از ثروتهای خدادادی این خطهاند که فرهنگ غنی و دانش بومی مردم استان پاسدار این امانت الهی است./
خبرنگار: مژگان وفایی
V-911130-01_R
دیدگاه تان را بنویسید