عدم ورود مؤثر فناوری نانو در صنعت کشاورزی
در سه دهه اخیر ورود فناوریهای مختلف در عرصه کشاورزی منجر به ایجاد تحولات عظیمی همچون گذر از کشاورزی سنتی به کشاورزی اقتصادی شده، اما در این میان فناوریهای نانو جایگاه واقعی خود را در صنعت کشاورزی پیدا نکرده است.
به گزارش خبرنگار خرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، بهرغم گذشت سالها از وقوع انقلاب سبز، همچنان مشکل عدم تناسب رشد تولیدات کشاورزی و جمعیت جهان وجود دارد که این موضوع لزوم توسعه و بکارگیری فناوریهای نوین در بخش کشاورزی در جهت توسعه پایدار و افزایش تولیدات کشاورزی را دوچندان میکند.
در این بین فناوری نانو بهعنوان یک فناوری بین رشتهای و پیشتاز توانایی خود را در رفع مشکلات و کمبودها در بسیاری از عرصههای علمی و صنعتی به اثبات رسانده است و امروزه کمتر عرصهای را میتوان یافت که فناوری نانو با قابلیتها و توانمندیهای منحصر به فرد، خود را به آن تحمیل نکرده باشد، اما با این وجود این فناوریها هنوز نتوانسته است بهصورت مؤثر به صنعت کشاورزی کشورمان ورود داشته باشد.
فناوری نانو، دستکاری مواد در سطوح اتمی و مولکولی است که به سرعت در عرصههای مختلف کشاورزی، فناوری زیستی، صنایع، پزشکی و فناوری اطلاعات کاربرد وسیعی داشته تا سیستمهای غذایی و کشاورزی را تغییر دهد که این فناوری کاربردهای وسیعی در همه مراحل تولید، فرآوری، نگهداری، بستهبندی و انتقال تولیدات کشاورزی دارد.
تنوع اقلیمی، وجود منابع و ذخایر غنی، ایجاد اشتغال مولد کمهزینه و زودبازده و وجود مزیت نسبی در تولید و صدور محصولات ازجمله قابلیتهای بخش کشاورزی است.
بخش کشاورزی در سال 1382 حدود 14.1 درصد از تولید ناخالص داخلی، بیش از یکچهارم ارزش صادرات غیرنفتی، یکپنجم اشتغال و بیش از 93 درصد از عرضه غذا در داخل کشور را به خود اختصاص داده است که این بخش از نظر تولید، اشتغال، صادرات، حفاظت و بهرهبرداری اصولی از منابع طبیعی و خدادادی، توسعه تحقیقات و فناوریها و توسعه مشارکتهای مردمی یکی از ارکان مهم اقتصاد و امنیت کشور به حساب میآید.
بر همین اساس، حوزه کشاورزی و منابع طبیعی کشور میتواند بستر کاملاً متنوع و پرظرفیتی را برای فناوریهای نوین و مرتبط فراهم آورد.
دبیر کمیته استانداردسازی فناوریهای نانو در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) با بیان اینکه صنعت کشاورزی بهدلیل گستردگی بازار میتواند بستر مناسب و بازار گستردهای را برای توسعه فناوری نانو فراهم کند، گفت: صنعت کشاورزی میتواند از نظر اقتصادی و دستاوردهایی با ارزش افزوده بالا، کمک زیادی به نانو کند، اما در حال حاضر فناوری نانو نتوانسته است بهصورت مؤثر در این صنعت وارد شود. چرا که در صورت پیدا کردن جایگاه خود در بخش کشاورزی بازار بسیار بزرگی ایجاد میشد که سودآوری عظیمی را نیز به همراه داشت.
حسن پویپوی با تأکید بر وجود زمینههای بسیار برای ورود مؤسسات تحقیقاتی، فنآورها و مبتکران در عرصه نانوکشاورزی افزود: صنعت کشاورزی نیازمند توجه بیشتر فعالان نانو در کشور است و کسانی که بهنوعی با این صنعت مرتبط هستند، باید بهدلیل حجم محصولات مصرفی که میتواند بازار بزرگی را برای فناوری نانو ایجاد کند، بیشتر به این حوزه بپردازند.
وی با اشاره به برخی کاربردهای نانو در کشاورزی تصریح کرد: نانو توانسته است به بخشهای مختلفی از علوم کشاورزی راه یابد که بهطور مثال در بخش تولید کود و سموم میتوان به آزادسازی تدریجی و افزایش فتوسنتز و رشد بیشتر گیاه در صنایع بستهبندی مواد غذایی به افزایش ماندگاری میوه در انبارها بهوسیله جاذبهای گاز اتیلن و در نتیجه نگهداری بیشتر میوه در شرایط انبار، درمان و بیماریهای گیاهی، ژندرمانی با استفاده از نانوتکنولوژی در ساخت قطعات گلخانهای به سیو یا سیویگی انرژی در شیشهها یا کامپوزیتها و در نتیجه آن، کاهش مصرف انرژی و کاهش هزینهها و در تجهیزات کشاورزی به ساخت ماشینآلاتی که با استحکاک بالا در مراحل شخم و... مورد استفاده قرار میگیرد، اشاره کرد.
معمولاً فعالیتهای بخش کشاورزی را با سه مرحله سمبلیک کاشت، داشت و برداشت میشناسند. اما با توجه به فراگیر بودن فناوری نانو، فراوانی محصولات و کالاهایی که در این بخش میتوانند بهنوعی از مزایای نانو بهرهمند شوند، به اندازه فراوانی اجزاء کامل چرخه موادی است که در اکوسیستمهای زنده جهانی برقرار هستند.
فناوری نانو قابلیت کاربرد در تمامی زمینههای مرتبط با کشاورزی و منابع طبیعی شامل فعالیتهای قبل از کاشت، کاشت، داشت، برداشت، پس از برداشت، مصرف و پس از مصرف محصولات و همچنین در علومی مانند زیستشناسی که مبنای علمی فعالیتهای کشاورزی هستند را دارا است.
فناوری نانو این توانمندی را دارد که باعث تکامل کشاورزی شده و آن را به یک صنعت قویتر تبدیل کند و بخش کشاورزی نیز این توانمندی را دارد که بستر مناسب و بازار گستردهای را برای توسعه فناوری نانو فراهم کند.
کاربردهای بالقوه فناوری نانو در کشاورزی با توجه به فراگیر بودن آن در تمامی صنایع و رشتههای علمی، ابعاد گسترده و عمیقی دارد و محصولات گوناگون تولیدشده با استفاده از این فناوری بیانگر وجود بستر مناسب توسعه این فناوری در حوزه کشاورزی است.
تواناییهای بالقوه فناوری نانو در صورتی که برای برطرف کردن معضلات و چالشهای عمده فراروی بخش کشاورزی به کار گرفته شوند، میتوانند سهم مؤثری در افزایش درآمد ناخالص ملی و تحقق شعار تولید ثروت و افزایش کیفیت زندگی مردم در چهارچوب توسعه کشاورزی پایدار داشته باشد.
با توجه به تجارب حاصل از فناوری زیستی و ایمنی زیستی ضروری است که به موازات توسعه و بهینهسازی محصولات فناوری نانو مورد استفاده در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی آزمونهای زیستمحیطی و ایمنی را نیز بر روی آنها انجام داد تا در آینده شاهد بهرهبرداری صحیح از فرصتهای فناوری نانو برای تولید محصولات کشاورزی سالم در یک محیط زیست پایدار و امنیت غذایی باشیم./
خبرنگار: سهیلا گلیزاده
R-910723-01
دیدگاه تان را بنویسید