افزایش حمایت های دولتی ، دغدغه گندم کاران را کاهش می دهد
افزایش هزینه های تولید و پایین ماندن قیمت خرید تضمینی گندم به واسطه کاهش حمایت های دولتی مهمترین دغدغه گندم کاران را تشکیل می دهد.
گندم به عنوان محصولی راهبردی نقش محوری در امنیت غذایی جامعه دارد و سالانه 30 درصد از 18.8 میلیون هکتار از اراضی قابل کشت کشور زیر کشت این محصول می رود.
هر چند سطح زیرکشت این محصول از هفت میلیون هکتار در سال زراعی 89- 88 به 6.5 میلیون هکتار در سال زراعی 91-90 کاهش یافت اما همچنان سهم عمده ای از اراضی زراعی کشور به کشت گندم اختصاص دارد.
پس از این که در سال 79 واردات گندم ایران به وزن 6/5 میلیون تن رسید، اجرای سیاست هایی برای خودکفا شدن در تولید این محصول در دستور کار قرار گرفت.
بهینه سازی مصرف آب در بخش کشاورزی و استفاده از سیستم های نوین آبیاری موجب شد تا آب مصرفی در بخش کشاورزی به یک چهارم کاهش و میزان تولید محصولات کشاورزی به دو تا سه برابر افزایش پیدا کند.
اجرای سیاست های حمایتی و خرید تضمینی گندم از کشاورزان در کنار پایان خشکسالی های چند ساله و بارش های مناسب هم موجب شد سرانجام در سال زراعی 81-82 زحمات کشاورزان و مسوِولان به ثمر بنشیند و در تولید گندم خودکفایی حاصل شود.
این گونه بود که تولید گندم از 9 میلیون و 459 هزار تن در سال 80 به 13 میلیون و 500 هزار تن در سال 82 افزایش یافت.
هر چند در سال های اخیر با تغییر روش ها و بهینه سازی سیستم آبیاری از حالت سنتی به کشت قطره ای در برخی استان ها از جمله آذربایجان شرقی میزان تولید گندم به میزان قابل توجهی افزایش یافت اما استفاده از ارقام پرمحصول با کیفیت پایین موجب کاهش کیفیت محصول شد.
موضوعی که در راستای تولید نان مرغوب و با کیفیت مورد توجه قرار گرفته است و سال گذشته نخستین تفاهم نامه تولید گندم دارای آنالیز کیفی بالا بین کارخانه های آردسازی و تعاونی های گندم کار نمونه استان آذربایجان شرقی منعقد شد تا ارتباط منطقی و مناسب بین گندم کاران دارای تولید انبوه، کارخانه های آردسازی و صنایع غذایی ایجاد شود.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی افق برنامه ارتقای کیفیت گندم در سال های آتی را روشن ارزیابی کرد و گفت:با توجه به پیگیری های این سازمان و با همکاری شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه هشت و مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان، بهبود کیفیت گندم تولیدی استان انتظار می رود.
ایوب ایرانی فام به بررسی 742 نمونه جمع آوری شده گندم از 15 استان کشور توسط موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی اشاره کرد و افزود: این موسسه وضعیت گندم های تولیدی کشور را متوسط تا خوب ارزیابی کرده است.
وی با اشاره به این که برای تولید گندم و آرد مرغوب برنامه ریزی لازم در آذربایجان شرقی انجام گرفته است، گفت: امکان تولید گندم مرغوب تر با ادامه همکاری های مراکز علمی و تحقیقاتی وجود دارد.
این در حالی است که شیوع آفت سن در سال های اخیر تاثیر به سزایی در کاهش کیفیت محصول گندم داشته است.
رشید عابدینی از گندم کاران نمونه آذربایجان شرقی با اشاره به افزایش قیمت کود و کاهش حمایت های دولتی در تامین بذر گفت: در سال زراعی گذشته داروی آفت سن گران بود و نتوانستیم همه مزارع را سمپاشی کنیم .
این گندم کار با اشاره به این که سال گذشته 100 هکتار گندم کاشته بود، گفت: به علت خشکسالی و شیوع آفت سن میزان تولید کاهش یافت و از هر هکتار دو تن محصول به دست آمد.
وی هزینه تولید گندم به ازای هر هکتار را پنج میلیون ریال اعلام کرد و با اشاره به این که هر کیلوگرم گندم تولیدی خود را به نرخ تضمینی چهار هزار و 200 ریال فروخته است، گفت: سه میلیون و 400 هزار ریال در هر هکتار سود کرده است.
اباذر محمدی آزاد یکی دیگر از گندم کاران نمونه آذربایجان شرقی گفت: با وجود این که طرح خرید تضمینی به منظور تشویق کشاورزان به افزایش تولید اجرا می شود ولی نرخ سال جاری کفاف هزینه های تولید را نداد.
غلامرضا نوری قزلجه نماینده بستان آباد و عضو کمیسیون کشاورزی مجلس هم با اشاره به این که نرخ خرید تضمینی گندم مناسب نبود، گفت: دولت باید با تعیین نرخ منطقی خرید تضمینی از کشاورزان حمایت کند تا نیازمند واردات نباشیم.
وی گفت: مناسب نبودن نرخ خرید تضمینی گندم باعث شده کشاورزان نسبت به فروش محصولاتشان در بازار آزاد اقدام کنند.
نوری افزود: حمایت دولت از کشاورزان از طریق تعیین نرخ خرید تضمینی گندم به طور منطقی و عادلانه باعث می شود کشاورزان دلگرم شده و به تبع آن نیز تولیدات افزایش یابد.
وی گفت:دولت در کنار تعیین نرخ واقعی خرید تضمینی گندم از کشاورزان باید در خصوص واردات محصولات استراتژیک به کشور محتاطانه عمل کند.
نوری اظهار کرد: واردات هرگونه محصولات کشاورزی و به خصوص گندم باعث می شود به تولید داخل ضربه وارد شده و کشاورزان نسبت به تولید محصول دلسرد شوند.
نماینده مردم بستان آباد در مجلس نهم گفت: دولت برای تشویق و ترغیب کشاورزان به تولید بیشتر باید با اتخاذ استراتژی اقتصادی کارآمد زمینه را طوری فراهم کند که کشاورزان دغدغه ای برای فروش محصولاتشان نداشته باشند.
این در حالی است که علی شامی مدیر عامل شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه هشت معتقد است خرید تضمینی گندم در راستای خروج تدریجی دولت از فرایند خرید گندم و ایجاد رقابت در تولید و افزایش کیفیت اجرا شده است.
وی گفت: امسال 250 هزار تن گندم توسط بخش خصوصی استان خریداری شده است و به دلیل این که 80 درصد گندم در این استان به شیوه دیم کشت می شود، تولید در سال های کم بارش به میزان قابل توجهی کاهش می یابد و مجبور به واردات هستیم.
شامی با بیان این که به رغم کاهش مصرف نان، مصرف آرد در بخش صنایع غذایی استان بالاست، افزود: خودکفایی تنها زمانی حاصل می شود که 60 درصد تولید گندم به شیوه آبی کشت شود.
رییس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی میزان تولید گندم استان در سال زراعی جاری را در حدود 600 هزار تن اعلام کرد و گفت: به علت حذف توزیع آرد در روستاها خود مصرفی کشاورزان افزایش یافته است و بخش بیشتری از تولید خود را ذخیره سازی می کنند.
مسعود محمدیان گران شدن نهاده های دامی را عامل دیگری برای کاهش فروش گندم به واحدهای آرد سازی اعلام کرد و افزود: بخشی از محصول امسال توسط دامداری ها و واحدهای پرورش طیور خریداری شده است.
وی با اشاره به این که 95 درصد کشت دیم گندم استان به صورت مکانیزه صورت می گیرد، خاطر نشان کرد:به دلیل کوچک بودن مزارع آبی 30 درصد کشت گندم آبی به صورت مکانیزه انجام می شود.
محمدیان گفت: به دلیل افزایش قیمت سوخت، کود، کارگر و حمل و نقل، هزینه های تولید افزایش یافته است.
وی کاهش حمایت های دولتی را به دلیل آزاد سازی قیمت و در راستای هدفمندی یارانه ها عنوان کرد و گفت: تولید کننده ها با اجرای شیوه های نوین و رعایت اصول کشت و استفاده از ارقام مناسب، باید درصدد افزایش تولید در واحد سطح باشند و با افزایش راندمان تولید بهره وری خود را ارتقا دهند.
موسی موحدی کارشناس گندم سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی هم بر رعایت زمان کشت تاکید کرد و گفت: در صورت هر روز تاخیر در کاشت گندم به میزان 10 درصد تولید کاهش می یابد.
وی همچنین استفاده از کودهای زیستی و بذور اصلاح شده را ضروری دانست و گفت: بذر صلاح نشده باید پس از ضد عفونی استفاده شود.
مصطفی قنبری دبیرخانه کشاورز آذربایجان شرقی هم نقش عوامل محیطی مانند افزایش بارش های جوی را در افزایش تولید گندم موِثر دانست.
وی مهم ترین عوامل تـهـدیدکننده خودکفایی گندم را خشکسالی و تغییرات آب و هوا، سطح پایین فن آوری تولید گندم، افزایش ضایعات در فرآیند تولید، عرضه و مصرف و نقصان سیاست های حمایتی دولت دانست.
صادق یثربی مدیر عامل اتحادیه تعاونی های کشاورزی استان هم با اشاره به اثر تشویقی سـیـاسـت دولـت در خـریـد تـضـمـیـنـی گـندم از کشاورزان، گفت: به دنبال اجرای این سیاست، در بسیاری از مناطق کشاورزان کشت خود را به گندم تغییر داده اند و نتیجه طبیعی این سیاست افزایش تولید گندم در واحد سطح است.
وی با اشاره به این که واردات گندم همچنان ادامه دارد، گفت:پیش از این واردات گندم به منظور تامین نیاز مصرفی بخش آرد و نان صورت می گرفت، اما در حال حاضر به منظور تامین خوراک دام و طیور شاهد تداوم واردات این محصول هستیم.
به هر حل همچنان میزان مصرف سرانه گندم در کشور بیش از میزان متوسط سرانه آن در دنیاست و در واقع، حدود 2/5 درصد گندم جهان در ایران مصرف می شود.
سرانه مصرف گندم در ایران بر اساس آمار سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی (فائو) 165 کیلوگرم در سال است و در جایگاه ششم جهانی از نظر مصرف قرار داریم، در حالی که با دراختیار داشتن 40 درصد اراضی گندم جهان از نظر تولید در رتبه 12 جهانی جای گرفته ایم.
چنانچه پیش بینی این سازمان جهانی در خصوص تولید 13.5 میلیون تن گندم ایران در سال زراعی گذشته محقق شده باشد، آذربایجان شرقی با تولید 600 هزار تن 4.5 درصد گندم کشور را تولید کرده است.
این در حالی است که این استان با اختصاص 420 هزار هکتار از اراضی زراعی اش به کشت محصول گندم در سال گذشته هفت درصد سطح زیر کشت این محصول را در کل کشور به خود اختصاص داد.
کاهش تولید 15 میلیون تنی گندم در سال زراعی 89- 88 به 13.5 میلیون تن در سال زراعی 91- 90 انتقاد ناپایداری در خود کفایی در تولید این محصول را موجه می کند.
به هر حال بررسی نوسانات میزان تولید گندم در دهه اخیرحاکی از آن است که هنوز به صورت کامل دانش فنی به کشاورزان گندم کار منتقل نشده است و به نظر می رسد برای دستیابی به خودکفایی پایدار در این محصول راهبردی باید تا فراهم شدن بسترهای لازم، حمایت های دولتی ادامه داشته باشد.
دیدگاه تان را بنویسید