احداث کارخانه تولید مواد بیولوژیک در جهت خودکفایی کشور/ سرعت آزمایش‌های مواد بیولوژیک وارداتی کند است

برای رسیدن به کشاورزی پایدار و توسعه تولیدات سالم استفاده از آفت‌کش‌های غیرشیمیایی علاوه بر توزیع مواد بیولوژیک و تجهیزات غیرشیمیایی از عوامل توسعه بخش کشاورزی است.

شرکت نوآوران حیات پاک در برنامه‌های آتی خود احداث کارخانه تولید مواد بیولوژیک را در دستور کار دارد که امید است این گام اساسی بتواند در جهت خودکفایی کشور مؤثر بوده و مارا از مصرف‌کننده صرف خارج کند.
در گفتگو با حسین محرم‌خانی مدیر یکی از شرکت‌های وارد و توزیع‌کننده مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی عمده‌ترین مشکلات واردکنندگان و تولیدکنندگان مواد بیولوژیک، طرح‌هایی برای تولید محصول سالم، خودکفایی و... بررسی شده که می خوانیم:

- عمده‌ترین فعالیت‌های شرکت در چه زمینه‌هایی است؟

عمده‌ترین فعالیت‌های این شرکت، واردات و توزیع مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی از کشورهای مختلف جهان است. محصولات وارداتی این شرکت از بهترین نوع محصولات بیولوژیک در جهان بوده و کیفیت محصولات برای این شرکت در اولویت اول قرار دارد. سعی شده است تنوع محصولات را در حد بالایی داشته باشیم تا مصرف‌کنندگان و بهره‌برداران در انتخاب محصول دچار مضیقه و تنگنا نباشند. این شرکت در حال حاضر نزدیک به 60 نوع محصول وارداتی را تدارک و توزیع می‌کند. علاوه بر این، شرکت با توان بالایی که دارد، بعضاً در توزیع محصولات وارداتی سایر شرکت‌های همکار را نیز در دستور کار خود دارد و با فروش محصولات ضمن تعامل مثبت با شرکت‌های همکار در بازاریابی و فروش محصولات ایشان به‌طور جدی فعال است.

از دیگر خدمات این شرکت همکاری برای توزیع محصولات تولیدکنندگان داخلی از قبیل تولیدکنندگان B.T، صابون‌های دفع حشرات، چریش و... به بازار است.

همچنین اخیراً اقدام به تولید انواع تله‌های حشرات در داخل کرده ایم که با این اقدام علاوه بر خودکفایی کشور در واردات این نوع محصولات، گام مؤثری نیز در جهت کاهش هزینه‌ها برداشته شده است.

- چه امکانات فنی و آموزشی به کشاورزان و بهره‌برداران ارائه می‌دهید؟

در جهت نیل به اهداف و همچنین فرهنگ‌سازی در زمینه استفاده از آفت‌کش‌های غیرشیمیایی علاوه بر واردات و توزیع مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی، اقدام به برگزاری بیش از 10 کلاس و کارگاه آموزشی در سطح کارشناسان، بهره‌برداران و کشاورزان در استان‌های مختلف شده است. همچنین با چاپ و توزیع انواع پوستر و کاتالوگ سعی در جهت آموزش و آگاهی هرچه بیشتر مصرف‌کنندگان داشته و با اعزام کارشناسان خبره راهنمایی‌های لازم ارائه شده است.

همچنین برای راهنمایی کشاورزان و بهره‌برداران، اقدام به جذب چند کارشناس گیاهپزشکی در سطح برخی از استان‌ها کرده که این کارشناسان تمام‌وقت در خدمت مصرف‌کنندگان بوده و نسبت به راهنمایی تخصصی در زمینه نحوه مبارزه غیرشیمیایی و نحوه استفاده از محصولات کمک می‌کنند.

از دیگر خدمات این شرکت تعامل با برخی از مراکز تحقیقاتی و تأمین مواد و تجهیزات مورد نیاز به‌طور رایگان و یا با حداقل قیمت است.

اخیراً در چند استان با برخی از اصناف به این توافق و تفاهم رسیده‌ایم که در چند مزرعه و باغ ،طرح مبارزه غیرشیمیایی را به‌صورت پایلوت به اجرا درآوریم تا ضمن فرهنگ‌سازی، کشاورزان نتیجه این‌گونه مبارزه را عملاً مشاهده کنند.

- آیا جهت پیشرفت و توسعه فعالیت‌ها طرح‌هایی دارید؟

امیدواریم که بتوانیم سطح خدمات‌دهی خود را توسعه داده و با آموزش و ترویج کشاورزان اقدامات مؤثری در کاهش مصرف سموم شیمیایی و توسعه مبارزه تلفیقی آفات برداریم. هرچند که بحث آموزش و ترویج مربوط به وزارت جهاد کشاورزی بوده، لیکن این شرکت نیز در حد وسع خود در این زمینه خواهد کوشید و با برگزاری کلاس‌های آموزشی هرچند محدود سعی در معرفی محصولات خود خواهد کرد.

امیدواریم در گام بعدی بتوانیم با چند شرکت معتبر بین‌المللی در خصوص تأمین انواع کودهای غیرشیمیایی و بذر مرغوب نیز به توافق برسیم و دایره خدمات خود را توسعه دهیم. البته این شرکت در نظر دارد در برنامه‌های آتی خود نسبت به احداث کارخانه تولید مواد بیولوژیک اقدام کند که امید است این گام اساسی بتواند در جهت خودکفایی کشور مؤثر بوده و مارا از مصرف‌کننده صرف خارج کند. از دیگر برنامه‌های در دست بررسی شرکت بازاریابی فروش محصولات در کشورهای همسایه ازجمله، عراق، افغانستان و کشورهای آسیای میانه است.

- نحوه تعامل شما با سازمان‌ها و نهادهای دولتی چگونه است و چه انتظاری از آنها دارید؟

یکی از مشکلات موجود در تولید و مصرف محصولات کشاورزی، باقیمانده سموم شیمیایی و فلزات سنگین است که بعضاً چند برابر حدمجاز مصرف، مطابق MRLهای تهیه شده در محصولات باقیمانده وجود دارد. دلیل اصلی این موضوع استفاده بی‌رویه از سموم شیمیایی است. حدوداً سالانه 25 هزار تن سم به ارزش حدود یک‌هزار میلیارد تومان در کشور وارد، تولید و مصرف می‌شود. در حالی که روش مناسب کنترل آفات استفاده از مواد و عوامل بیولوژیک و غیرشیمیایی است که باقیمانده در محصولات ایجاد نمی‌کند. در کشور چند سالی است که این نوع کنترل آفات به طریق غیرشیمیایی و بیولوژیک با حمایت سازمان حفظ نباتات کشور شروع شده، لیکن متأسفانه هنوز به لحاظ اقتصادی و حجمی کمتر از یک در هزار نسبت به سم است و دلیل آن عدم شناخت و عدم فرهنگ‌سازی مناسب برای استفاده از این مواد است.

- با چه مشکلاتی در کار خود مواجه هستید؟

متأسفانه عموم کشاورزان بر حسب عادت و اعتمادی که طی سالیان متمادی به سموم شیمیایی پیدا کرده‌اند، تمایل چندانی به تغییر رویه و استفاده از مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی ندارند و توسعه این امر نیازمند کار ترویجی و فرهنگ‌سازی در این زمینه است که امری هزینه‌بر و زمان‌بر است.

طی سال‌های فعالیت، تعامل خوبی با سازمان حفظ نباتات داشته ایم و تمامی مدیران و کارشناسان آن مجموعه نهایت مساعدت و همکاری را به‌عمل آورده‌اند. اما اگر سازمان حفظ نباتات برخی از امور اجرایی دست و پاگیر همچون صدور مجوز کلینیک‌ها، آزمایشگاه‌ها، شرکت‌های کشاورزی، شرکت‌های ضدعفونی، کارخانه‌های تولید سموم و مواد بیولوژیک، واردات، ترخیص و... را به سایر نهادها ازجمله سازمان نظام مهندسی کشاورزی واگذار کند و تمامی هم و غم خود را به سیاست‌گذاری، نظارت و حمایت از زیرمجموعه‌ها معطوف کند، گشایش بیشتری در کارها حاصل می شود و ما نیز تحت چتر حمایتی خواهیم توانست خدمات بیشتری ارائه کنیم.

خوشبختانه قانون‌گذار در قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی به این امر مهم توجه داشته و این‌گونه امور اجرایی را تصریحاً به سازمان نظام مهندسی که مدیران و اعضاء آن بیشتر از مدیران باسابقه وزارت جهاد کشاورزی هستند و تعامل خوبی با وزارتخانه و دستگاه‌های تابعه دارند واگذار کرده است و وزارتخانه و دستگاه‌های تابعه (سازمان حفظ نباتات) را ناظر و سیاست‌گذار معرفی کرده است که امید است به‌زودی این امر محقق شده و هریک از دستگاه‌ها در جایگاه اصلی و قانونی خود قرار گیرند.

از دیگر مشکلات واردکنندگان و تولیدکنندگان مواد بیولوژیک هزینه‌بر و زمان‌بر بودن ثبت این نوع محصولات است. در این روند، انجام آزمایش روی نمونه‌های ارسالی ممکن است سال‌ها به طول انجامد. ضمن اینکه هزینه این‌گونه آزمایش‌ها برای شرکت‌های نوپا بسیار سنگین بوده و غالباً قادر به پرداخت آنها نیستند و شاید یکی از دلایلی که بسیار از مواد ثبت شده در کشورهای اروپایی پس از سال‌ها هنوز در ایران به ثبت نرسیده و مورد استفاده قرار نمی‌گیرند همین روند باشد.

ظاهراً استناد آزمایش مواد جدید بیولوژیک ماده 37 آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ نباتات باشد. بنا به تصریح ماده مذکور نمونه سموم جدید از طریق سازمان حفظ نباتات جهت انجام آزمایش به یکی از مؤسسات تحقیقاتی تک‌محصولی، مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی یا مؤسسات دانشگاهی معتبر ارسال می‌شود تا پس از آزمایش‌های مربوطه ضمن اظهارنظرهایی توسط سازمان حفظ نباتات برای تصویب به هیئت نظارت تسلیم شود. هزینه انجام آزمایش‌های مربوطه به عهده متقاضی خواهد بود.

اولاً این ماده صرفاً مربوط به سموم بوده و قابل تسری به مواد بیولوژیک نیست.

ثانیاً به استناد این ماده شایسته است سازمان حفظ نباتات علاوه بر مؤسسات تحقیقاتی تک‌محصولی و مؤسسات تحقیقات گیاهپزشکی، مؤسسات دانشگاهی معتبر را نیز شناسایی و به متقاضیان معرفی کند تا هریک از متقاضیان بنا به صلاحدید خود به یکی از مراکز فوق مراجعه کرده و پس از انجام آزمایشات لازم نتیجه را تقدیم سازمان حفظ نباتات کنند. حسن این اقدام آن خواهد بود که انحصار موجود شکسته شده و یک نوع رقابت سالم بین مؤسسات مورد نظر در سرعت انجام آزمایشات، کیفیت آزمایشات و هزینه‌ها به‌وجود خواهد آمد و از ترافیک آزمایشات در یک مؤسسه خاص جلوگیری خواهد شد.

همچنین مستنداً به ماده 62 قانون برنامه پنجم و ماده (7) قانون سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی و تبصره (3) آن و همچنین سایر قوانین و مقررات کشوری، اراده دولت مقدم بر تسهیل تجارت و روان‌سازی امر واردات و صادرات است.قانون‌گذار تصریحاً اعلام می‌دارد که در کلیه مواردی که فعالیت اشخاص حقیقی و حقوقی منوط به اخذ مجوز اعم از گواهی، پروانه، جواز، استعلام یا موافقت و موارد مشابه آن از دستگاه‌های اجرایی است. دستگاه‌های مذکور موظفند حداکثر ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ قانون، نوع مجوز و فعالیت مربوط و همچنین مبانی قانونی آن را به کارگروه مربوطه اعلام کنند و کارگروه مربوطه پس از بررسی، حک و اصلاح آن نسبت به ابلاغ دستورالعمل مشتمل بر بازنگری، تسهیل، اصلاح و تجمیع مجوزها و لغو مجوزهای غیرضرور اقدام کند که متأسفانه تاکنون اقدامی در این خصوص صورت نگرفته است.

گفتنی است، سازمان حفظ نباتات در خصوص واردات محصولات کشاورزی ازجمله انواع میوه اقدامات بسیار خوبی انجام داده و ضمن اجرای قوانین و مقررات، طی دستورالعملی لیست محصولات قرنطینه‌ای و غیرقرنطینه‌ای را به گمرک اعلام و خیل عظیمی از واردکنندگان را از مراجعه به سازمان و اخذ مجوزهای لازم معاف کرده است. ولی متأسفانه این اقدام شایسته هنوز در خصوص واردات مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی صورت نگرفته است. لذا بخش عمده‌ای از مراجعان سازمان واردکنندگان این‌گونه محصولات هستند. لذا امید است که در آینده نزدیک سازمان حفظ نباتات به این امر اهتمام ویژه ورزیده و با رویکرد تسهیل، تسریع و کاهش هزنیه‌ها ترتیبی اتخاذ کنند که همچون واردات انواع میوه، اقلام وارداتی مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی به‌صورت عمومی به گمرکات کشور اعلام شود تا از ایجاد نارضایتی و مراجعه بی‌مورد ارباب رجوع به آن سازمان کاسته شده و برابری و عدالت در یک سطح جاری شود.

از مشکلات دیگری که می‌توان در این حوزه نام برد، عدم وجود صنف یا انجمن واردکنندگان و تولیدکنندگان مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی است. بدیهی است وجود چنین صنفی می‌تواند در آینده، بسیاری از مشکلات اعضاء خود را حل کرده و تعامل مثبتی با دستگاه‌های دولتی داشته باشد و این امر میسر نمی‌شود، مگر با همت خود اعضاء و تشویق و ترغیب سازمان حفظ نباتات و دعوت برای برگزاری نشست‌های مشترک و استفاده از تجارب در زمینه مبارزه غیرشیمیایی با آفات. دقیقاً مشابه همان برخورد مثبتی که سازمان حفظ نباتات با انجمن تولیدکنندگان سموم شیمیایی دارد.

حمایت از تولید داخلی دیگر از دغدغه‌های تولیدکنندگان مواد بیولوژیک و تجهیزات مبارزه غیرشیمیایی است. انتظار ما آن است که سازمان حفظ نباتات با تمام توان از تولیدات داخلی با کیفیت حمایت کرده و از صدور مجوز تولید و توزیع محصولات بی‌کیفیت با تمام قدرت جلوگیری کند. البته این امر در خصوص محصولات وارداتی نیز مصداق داشته و باید از واردات و توزیع محصولات بی‌کیفیت جلوگیری شود. به‌طور مثال، اخیراً این شرکت با صرف هزینه گزاف توانسته انواع تله‌های حشرات را که از خارج وارد می‌شد، با کیفیت عالی در داخل تولید کند. لذا انتظار ما از سازمان حفظ نباتات آن است که بعد از این از صدور مجوز برای واردات این‌گونه تله‌ها خودداری کند. ضمن اینکه تله‌های تولیدی ما باعث کاهش قیمت این‌گونه تله‌ها در بازار شده است و یا اینکه شرکت زیست‌فناوری طبیعت‌گرا که کارخانه تولیدی آن در نوع خود بی‌نظیر است و حداقل در خاورمیانه چنین تکنولوژی و کارخانه‌ای را سراغ نداریم و محصول B.T آن با نمونه‌های خارجی برابری می‌کند.

- تأثیر تحریم‌ها بر شرکت شما به چه نحوی بوده است؟

متأسفانه شرکت‌های واردکننده و تولیدکننده مواد بیولوژیک به جهت سابقه کاری و بنیه مالی، توان چندانی ندارند. از نزدیک به 20 شرکتی که در حوزه واردات مواد بیولوژیک پروانه فعالیت گرفته‌اند، شاید پنج یا شش تا از آنها نسبتاً سرپا باشند و بتوانند در شرایط فعلی در حد عدم ورشکستگی به فعالیت خود ادامه دهند روی هم رفته فعالیت این‌گونه شرکت‌ها در وضعیت فعلی پراسترس، پرمخاطره و دارای ریسک بسیار بالا است.

- تأثیر فعالیت‌های خود را در توسعه بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در یک جمله شرکت‌های واردکننده و تولیدکننده مواد بیولوژیک پیام‌آوران سبزی و سلامت هستند. بدون وجود این‌گونه شرکت‌ها بخش کشاورزی هرگز نمی‌تواند به تولید محصول سالم دست یابد. این شرکت طی سال‌های فعالیت توانسته خدمات قابل ملاحظه‌ای را به بخش کشاورزی ارائه کند و محصولات جدیدی را برای مبارزه غیرشیمیایی وارد و به بخش معرفی کند. امید است با توسعه فعالیت این‌گونه شرکت‌ها بتوانیم آینده پاکی را به فرزندانمان هدیه کنیم و محیط زیست را عاری از هرگونه آلودگی تحویل آیندگان دهیم./

خبرنگار: مژگان ستار

R-910423-01

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید