کفه ترازو هزینه در کشاورزی، سنگینتر
کشاورزی و تولید محصولات غذایی همواره از دیرباز بهعنوان مهمترین رکن توسعه و پیشرفت اقتصادی کشورها قلمداد میشده است. در این بین کشاورزان بهعنوان مهمترین و اصلیترین گرداننده چرخ کشاورزی نقشی غیرقابل انکار در توسعه هرچه پیشتر کشاورزی و به تبع آن رشد و اعتلای صنعت و اقتصاد کشور دارند. کشور ایران نیز به لطف خداوند از منابع گسترده آب و همچنین خاک حاصلخیز برخوردار است. ایران بهدلیل شرایط فصلی و دشتهای حاصلخیز که گستره آنها بخش عظیمی از کشور را پوشانده است موقعیت ممتاز و بیبدیلی را در کشاورزی در اختیار دارد. اما با وجود پیشرفتهای گسترده ای که کشورمان در زمینه کشاورزی تاکنون داشته است هنوز معضلات و مشکلات متعددی گریبانگیر بخش کشاورزی است. در واقع باوجود سابقه بسیار طولانی در عرصه کشاورزی در ایران و با توجه به منابع گسترده هنوز نتوانستهایم جایگاه در خور شانی در سطح جهانی به خود اختصاص دهیم.
با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید و با توجه به این که کشاورزان در این زمینه اطلاع کمی دارند اقتصاد کشاورزی بهعنوان یکی از شاخههای علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشتههای کشاورزی بهتدریج مطرح شد و با سیر تکاملی اش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیتهای زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامهریزی و تهیه طرحهای تولیدی محصولات کشاورزی بهطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را بهخوبی مشخص میکند و با توجه به این که امروزه یکی از راههای تحت سلطه درآوردن کشورها وابسته کردن از طریق مواد غذایی است، با این حال وزارت جهاد کشاورزی علیرغم تمامی مشکلات همچنان درصدد کاهش مشکلات در این بخش است بهطوریکه با رصد کردن کارنامه سال گذشته این وزارتخانه میتوان دریافت که برای ارتقاء سطح تولید گامهایی برداشته شده است.
کارنامه موفق سال گذشته
از مهمترین اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در سال گذشته (جهاد اقتصادی) بررسی عملکرد وزارت جهاد کشاورزی در سالی که محور فعالیتها بر اساس سال جهاد اقتصادی تبیین شده بود، حاکی از آن است که تلاشهای ارزشمندی در عرصههای مختلف انجام شده است. تمرکز بر روی ظرفیتهای بالقوه و بالفعل کشاورزی در ایران ما را به این نتیجه میرساند که ایران نهتنها در خاورمیانه بلکه در سطح جهانی نیز میتواند بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات کشاورزی شناخته شود. اما ازجمله مشکلاتی که در بخش کشاورزی بسیار مورد توجه است و بسیاری از کشاورزان نیز همواره از دست آن نالان هستند عدم وجود سیستمهای صحیح توزیع است. پرواضح است که وجود دلالان در عرصه کشاورزی مانع از آن میشود که کشاورزان طعم شیرین محصولات غذایی خویش را در زندگی احساس کنند. در واقع کشاورزان کشورمان حاصل رنج و مشقت بسیار زیادی را که برای کشت محصولات در طول یک سال با سیستمهای سنتی کشیدهاند به سهولت و با نازلترین قیمت ممکن به دلالان میفروشند. واسطهگران نیز محصولات کشاورزی را که با قیمت نازلی خریداری کردهاند به قیمت بالایی به دست مشتریان میرسانند که در این اثنا هم کشاورز و هم مصرفکننده متضرر میشوند.
نظام توزیع دغدغه کشاورز
اما این تنها مشکل کشاورزی ما نیست. امروز علیرغم اینکه کشاورزی در بخش توزیع با مشکلات زیادی همراه است و سود آنچنان بالایی از فروش محصولات عاید کشاورزان نمیشود کشاورزان ما هم هنوز نتوانسته خود را به ابزارهای مدرن و تکنولوژیک در این عرصه مجهز کند و محصولات باکیفیتتری را به جامعه تحویل دهند که این خود باعث افت قیمت محصولات میشود. در واقع هماکنون میزان دخل و خرج تولیدکنندگان کشاورزی غالباً به هم نمیخواند و کفه ترازو به سمت میزان صرف هزینه، سنگینتر است. اگر هماکنون کشاورزی ایران هنوز همچنان سرپاست، به خاطر حجم گسترده یارانهای است که به این سمت سرازیر شده است. البته همین یارانهها نیز در بسیاری از موارد به نقاط هدف نمیرسد و غالباً در اواسط راه هدر میروند. اما به هرحال نمیتوان از حجم گستردهای از سوبسیدها که به بخش کشاورزی اختصاص مییابد نیز چشمپوشی کرد. لذا باید گفت که غالب کشاورزان بهدلیل ناآشنایی با اصول مهندسی کشاورزی و بهداشت و مراقبت از گیاه نمیتوانند بهرهوری بالایی در محصولات خود داشته باشند. از این رو توجه به این مشکلات و اقدام برای رفع موانع میتواند موجبات شکوفایی و اشتغالزایی را پدید آورد. کشاورزی در سطح دنیا یکی از اساسیترین صنایع است. از این اگر ایران بتواند ظرفیتهای بالقوه خود را بالفعل کند، میتوانیم امیدوار باشیم که درآمد صنعت کشاورزی روزی جای درآمد فروش نفت را بگیرد. از سوی دیگر همین امر نیز موجب بازگشت مردم به روستاها و رونق دوباره مناطق روستایی ایران میشود که این امر مزیتهای متعددی را در پی خواهد داشت./
خبرنگار: مریم بهنامراد
T-910321-01_R
دیدگاه تان را بنویسید