فاصله نرخها بیداد میکند؛
تعیین قیمت با نظر "واسطه"
در بازار محصولات کشاورزی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان با هم ارتباط مستقیم نداشته و همین توزیع مکانی بین عوامل تشکیلدهنده بازار تبعیض قیمت را در نقاط مختلف تولید و مصرف ایجاد میکند. نوسانات قیمت محصولات کشاورزی را میتوان از جنبههای مختلف مورد بررسی قرار داد اما آنچه دغدغه سیاستگذاران کشور است وجود فاصله فراوان بین قیمت تولیدکننده و مصرفکننده است. اینجا نقش واسطهها بیش از حد برجسته میشود و این گروه مسئول تعیین قیمت محصولات کشاورزی برای عرضه به مصرفکننده هستند.
بهدلیل فقدان سیستم مناسب بازاریابی برای اغلب محصولات کشاورزی و عدم شکلگیری تشکلهای مناسب تولیدی و توزیعی برای حضور در بازار، هرساله چنین بحثهای در سطح کشور مطرح شده و اتهامهای مختلفی به سمت دستگاههای اجرایی روانه میشود. اما سؤال اساسی اینجاست آیا با این شرایط بازاریابی که برای محصولات کشاورزی متصور است میتوان شاهد شکاف بالایی بین قیمت تولیدکننده و مصرفکننده نبود؟
یکی از ویژگیهای بارز محصولات کشاورزی نوسانات مداوم قیمت آنها بهدلیل عرضه فراوان در یک بازه زمانی مشخص و وجود تقاضا در طول سال است. در کشورهای در حال توسعه، ثبات نسبی قیمتها برای سیاستگذاران از اهمیت بالایی برخوردار است. در بحث بررسی علل گرانی قیمت میوه، جدای از تأثیرات جوی و مقطعی و نیز جدای از عاملان واردات بیرویه میوه، واسطهها و دلالان نیز بهعنوان حلقه میانی بین واردکنندگان و مصرفکنندگان، در افزایش نرخها نقش مؤثر دارند که پرداختن به آن نیازمند یک اقدام انقلابی و فعالسازی تعاونیها و مدیریت بر تولید است. واسطهها حلقه بین تولید تا مصرف محسوب میشوند و در تمامی امور دخالت دارند اما بهدلیل نداشتن تشکیلات، پیروی نکردن از قوانین خاص و محدودیت نداشتن در کسب درآمدهایشان، موجب اختلال در قیمتهای خرید و فروش محصولات میشوند. گاهی اوقات قیمت محصولات به قدری کاهش مییابد که هیچ سودی برای کشاورز ندارد اما بهدلیل این که محصولات فسادپذیر هستند کشاورزان با نرخهای واسطهها توافق میکنند. در حال حاضر بر کار واسطهها و قیمت محصولات هیچگونه نظارتی وجود ندارد. کنترل و نظارت پایدار، دقیق و کارشناسانه و از همه مهمتر برنامهریزی همهجانبه و هدفمند در بخشهای تولیدی و اقتصادی و نیز توجه به امر صادرات پایدار، امری حیاتی و ضروری در مباحث اقتصادی است و چنانچه در این زمینه کوتاهی صورت گیرد تنظیم متعادل عرضه، مصرف و تعیین نرخها بر هم میریزد. هماکنون در وضعیت کنونی بازار میوه میتوان خلاء سیستم نظارتی متمرکز و نبود بازار فروش مطمئن برای کشاورزان را احساس کرد. در برخی از اظهارنظرها ذیربط شکاف بین قیمت خردهفروشی با قیمت تولیدکننده سه برابر اعلام شده است؛ بررسی شاخص قیمت عمده فروشی و شاخص تولیدکننده محصولات عمده کشاورزی نشان میدهد که در هیچ دورهای این شکاف چندان بالا نبوده است. محصولی که 450 تا 500 از باغدار خریداری میشود، قیمت معقول آن برای مصرفکننده کیلویی هزار تومان است، نه بیشتر. اختلاف فاحش قیمت محصولات کشاورزی از تولید تا مصرف را معضل تاریخی و ریشهای کشور است که به ضرر تولیدکننده و مصرفکننده است. علیرغم اینکه هیچگونه کمبودی در تولید محصولات باغی و انواع میوه نخواهیم داشت، قیمتها مشروط به تعیین واسطههاست و برخلاف مدل اقتصادی، میزان عرضه، تعیینکننده قیمتها و بازار نیست. این امر در شرایطی است که تولیدکننده از افزایش تولید و وجود واسطهها متضرر میشوند و مصرفکننده هم در این میان از زیان تولید منتفع نمیشوند، بلکه فقط دلالان و واسطهها از زیان تولید و مصرف سود میبرند. تولیدکنندگان باید امکانات عرضه محصولاتشان را داشته باشند تا مورد سوء استفاده انحصارگران قرار نگیرند لذا ضروری است سیاستی در پیش گرفته شود که علیرغم عرضه مداوم محصولات کشاورزی و حفظ اشتغال در این بخش، تولیدکننده متضرر نشود و مصرفکننده نیز ارزان بخورد./
خبرنگار: مریم بهنامراد
G-910230-01_R
دیدگاه تان را بنویسید