«آذر» عروس عراقیها
اعتماد / بهرهبرداری از میدان مشترک نفتی آذر از سوی عراق آغازشد. این خبری است که دیروز خبرگزاریهای بینالمللی مخابره کردند. عراق بهرهبرداری از میدان نفتی مشترک آذر را در شرایطی آغاز کرده که هنوز ایران در این زمینه اقدامی انجام نداده است. آنطور که در خبرها آمده، عراق عملیات حفاری میدان مشترک نفتی آذر را با مشارکت شرکتهای امریکایی و روسی آغاز کرده است. با وجود اینکه مهمترین اولویت بیژن نامدار زنگنه هنگام اخذ رای اعتماد از مجلس، افزایش توانمندی ایران در برداشت از میادین مشترک اعلام شد، اما به نظر میرسد وزارت نفت در برداشت از این میدان مشترک نفتی جا مانده است. صنعت نفت ایران طی سالهای گذشته در سایه تحریمها، توانسته است رشد مطلوبی را در زمینه تکنولوژی و دانش فنی تجربه کند. از طرفی در سالهای گذشته، حضور برخی سودجویان یا به عبارتی دلالان موجب شده تا این صنعت سرعتگیرهای زیادی را در سرراه خود تجربه کند؛ سرعتگیرهایی که این صنعت را سالها به عقب برگرداند. البته دنباله این سرعت گیرها هنوز هم در دوره وزارت شیخالوزرا وجود داشته که گاهی گلایههایی از سوی مقامات ارشد وزارت نفت در پی داشت؛ از سنگاندازی بر سر راه تصویب هرچه سریعتر قراردادهای جدید نفتی گرفته تا مذاکره با شرکتهای خارجی و رفت و آمدهای آنها به ساختمان کهنه خیابان طالقانی. به جرات میتوان یکی از بزرگترین و اصلیترین موانع رشد صنعت نفت در دوره جدید را همین مخالفتها دانست. تحریمها از یک سو و دلواپسان از سوی دیگر دست به دست یکدیگر داده تا این صنعت با سرعت لازم حرکت نکند. البته سرعت بخشی به این صنعت را نمیتوان تنها منوط به حضور سرمایهگذاران خارجی دانست، اما نکتهای که در این میان نباید از آن غافل شد، تخطی برخی پیمانکاران داخلی در اجرای پروژههای نفتی است. در توضیح این تخطی باید گفت در شرایطی که امروزه صنعت نفت ایران با آن دست و پنجه نرم میکند و با در نظر گرفتن فضای بینالمللی بازار نفت، آنچه برای ایران و صنعت نفت آن در اولویت قرار دارد، بهرهبرداری با کیفیت، با کمترین ریسک و البته در کوتاهترین زمان ممکن است. حال آنکه کم نیستند پروژههایی که به دلیل تخطی و عدول پیمانکاران از مفاد قرارداد منعقدشده با وزارت نفت، بهرهبرداری از پروژهها را با تاخیرهای چندماهه و حتی چند ساله مواجه کرده است. این در حالی است که پیمانکاران و شرکتهای خارجی به دلیل صرفهجویی در هزینههای خود، تمام تلاش خود را میکنند تا در کوتاهترین زمان ممکن پروژه موردنظر را به اتمام برسانند. بر همین اساس میتوان گفت که پیمانکاران داخلی، به ویژه پیمانکاران خصولتی، نیازمند اصلاح رویه خود هستند. البته چنین نقصی در بخش خصولتی دال بر ترجیح سرمایهگذاران و پیمانکاران خارجی به پیمانکاران داخلی از سوی وزارت نفت نیست، اما آنچه در حال حاضر از اهمیت ویژهای برخوردار است سرعت بخشیدن به رشد و توسعه صنعت نفت در بخش تجهیزاتی، فنی و انتقال تکنولوژی به داخل است. هرچند که وزارت نفت طی فرآیندی به بررسی توانمندی حقیقی پیمانکاران و شرکتهای E&P داخلی پرداخته و بهطور هدفمند به همکاری با آنها میپردازد، اما واکاوی بیشتر این مقوله نیازمند بررسی بیشتر است. اینکه علت عقب افتادن ایران در برداشت از میدان نفتی مشترک آذر چیست، شاید ریشه در گذشته داشته باشد.
ریشههای عقبماندگی
اسدالله قرهخانی، رییس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در این رابطه میگوید: « بخشی از عقب ماندگی ایران در بهرهبرداری از میدان نفتی آذر در گروی تحریمها علیه صنعت نفت است، طی سالهایی که با تحریمها دست و پنجه نرم میکردیم نتوانستیم با تکنولوژی روز دنیا در صنعت نفت همراه شویم. از طرفی تجهیزات ایران در بخش حفاری و برداشت، فرسوده است و نیازمند سرمایهگذاری برای نوسازی و افزایش راندمان است.»او ادامه میدهد: «با کاهش قیمت نفت، اوضاع بازار بینالمللی نفت بههم ریخت. به این ترتیب حجم سرمایهگذاریها در بخش بالادستی نفت در ایران و تمام دنیا کاهش یافت. این کاهش حجم سرمایهگذاری موجب شد تا این بخش که شامل اکتشاف، حفاری و برداشت میشد، رشد شایستهای را تجربه نکند. به این ترتیب ایران نیز همپای سایر تولیدکنندگان نفت، میزان سرمایهگذاری خود در این بخش را کاهش داد. از طرفی صنعت نفت ایران به دلیل تحریمهای موجود از پیشرفتهای جهانی به نوعی عقب مانده بود و ناچار باید در کوتاهترین زمان ممکن بعد از لغو تحریمها زیرمجموعههای خود را به لحاظ فنی و تکنولوژیکی به روزرسانی کند که البته تا بخش قابل توجهی موفق بود.»این نماینده مجلس دهم با اشاره به لغو تحریمها اضافه میکند: « پس از لغو تحریمها صنعت نفت ایران رو به رونق و توسعه روز افزون گذاشته است. این در حالی است که مجلس شورای اسلامی در راستای همراهی هرچه بیشتر با وزارت نفت و برای به روزرسانی هرچه سریعتر صنعت نفت کشور و ازدیاد برداشت از تصویب قراردادهای جدید نفتی موسوم به IPC حمایت کرد تا این وزارتخانه هرچه سریعتر و با استفاده از تمهیدات قانونی به جذب سرمایهگذاران خارجی در قالب مشارکت با شرکتهای E&P داخلی بپردازد.»به عقیده سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی لغو تحریمها و سهولت در نقل و انتقالات مالی از یک سو و تصویب قالب جدید قراردادهای نفتی از سویی دیگر بهانهای برای تاخیر در جذب سرمایهگذارخارجی برای مشارکت در طرحهای اولویتدار وزارت نفت همچون بهرهبرداری از میادین مشترک نفتی و گازی نمیگذارد. قرهخانی میگوید: «با وجود تلاشهایی که وزارت نفت در زمینه ازدیاد برداشت از میادین مشترک داشت، همچنان ایران در برداشت از میادین مشترک نفتی در رقابت با امارات، قطر و عربستان، عقبتر است. بهطوری که در حال حاضر میزان برداشت قطر از لایه نفتی میدان مشترک رشادت ٤٠٠ هزار بشکه در روز است، اما ایران با اختلاف قابل توجهی کمتر از این میزان از این میدان نفتی مشترک برداشت میکند. این در حالی است که ایران در برداشت از لایه گاز و میعانات گازی پارس جنوبی نیز با قطر اختلاف کلانی داشته و حجم کمتری برداشت میکند.»
علت، ساختار پیچیده زمینشناسی
در همین حال کیوان یاراحمدی، مجری طرح توسعه میدان مشترک نفتی آذر در شرکت مهندسی و توسعه نفت با تایید آغاز تولید نفت عراق از این میدان مشترک، یکی از دلایل تاخیر ایران در آغاز برداشت نفت از آذر را پیچیده بودن ساختار زمینشناسی و مخزنی این میدان مشترک نفتی با عراق اعلام کرده است. او همچنین از فعالیت و همکاری همزمان شرکتهای نفتی خارجی در میدان آذر به عنوان یکی دیگر از دلایل تاخیر ایران و آغاز سریع برداشت نفت عراق از این میدان مشترک عنوان کرده و تاکید میکند: «شرایط کنونی میدان آذر شبیه شرایط جنگ تحمیلی است؛ به این مفهوم که در آن قسمت مرز کنسرسیومی بینالمللی متشکل از شرکتهای گازپروم نفت روسیه، پتروناس مالزی، کوگس کره جنوبی و شرکت نفت ترکیه با همکاری شرکتهای سرویسدهنده امریکایی مشغول کار هستند و برداشت نفت از میدان را آغاز کردهاند.»یاراحمدی درباره زمانبندی آغاز تولید نفت از میدان مشترک آذر، میگوید: «تولید روزانه ۳۰ هزار بشکه نفت از این میدان در قالب پروژهای زودهنگام تا پایان امسال آغاز میشود و در نهایت تا دو سال آینده امکان توسعه کامل این میدان با ظرفیت روزانه ۶۰ تا ۶۵ هزار بشکه عملیاتی میشود.»
دیدگاه تان را بنویسید