گمشده در سال و ماه و روز...
بهروز غریبپور
بهروز غریبپور کارگردان
جسدها را در کاروانی چنان واقعی عبور میدادند که سربازان و ماموران نظامی تفنگهایشان را نگونسار کرده بودند: این رسمی در ارتش ایران بود و شاید هنوز هم هست که نظامیان مسلح به نشانه احترام برای شهیدان طوری تفنگهایشان را به شانه میآویزند که نوک تفنگ به طرف پایین باشد و این عمل در آن سالها که هنوز بوی باروت از سیاهکل میآمد و هر آن امکان داشت یک مجاهد یا چریک از غفلت آنها استفاده کرده و خلع سلاحشان بکند چنان خطرناک بود که حد و اندازه ندارد...
سربازی در همان حال نگونسار کردن تفنگ اختیارش را از دست داده و همراه با نوحه خوانان میخواند و گریه میکرد پس چنین طرح و نقشهای در چنان روزی ناکام میماند و هیچکس ولو تندروترین مخالفان نمیخواستند که چنین فضایی را به هم بریزند: کاروان شترها و تخت روانها و جسدها میگذشتند و ورقهای تقویم ذهن من به سرعت ورق میخورد و من به سال ٦١ هجری قمری نزدیک میشدم: در ناحیه حنجره یکی از شبیهها گلوی بریدهای را چنان جاسازی کرده بودند که تنم لرزید؛ به پاهای شبیه نگاه کردم: خونی در آن نمانده بود...
طبیعی هم بود از صبح زود تا ظهر و همان موقع که ما در روستای آران و بیدگل به تماشای دستههایی در حرکت شیبه خوانی بودیم، او را خوابانده بودند و پاهایش همچون پای مرده از رنگ خون تهی بود: سربازان، شبیههای کمابیش بیجان کاروان شترها، زنان و کودکان گریان و خشکی محیطی که شباهتش به کربلا را میشد احساس کرد: ساعت و تقویم از کار افتاده بود و من سرگشته به دنبال دسته و
پا به پای کاروان پیش میرفتم و ناگهان با دیدن دهها خیمه که در میدانگاه بر پا کرده بودند گمشدنم در زمان کامل شد و با به آتش کشیدن خیمهها درست در وسط ظهر عاشورا و در سال ٦١ هجری قمری برگشتم: خیمهها گر گرفته بودند، باد میوزید و خاک کویر را به سرورویمان میپاشید: همه چنان ماهرانه و غریزی سوزاندن خیمههای نینوا را بازی میکردند که حتما همه به همان حالت من در آمده و در زمان گم شده بودند...
سالها بعد و به هنگام نوشتن لیبره توی اپرای عاشورا تصور کردم که محتشم کاشانی میبایستی همچون من «زمان» را گم کرده و هنگام سرودن مرثیه ماندگارش از دهلیز زمان عبور کرده و همانجا مانده باشد و حتی اگر جسما به زمان حال برگشته باشد روحش در سال واقعه سیاه تاریخ مانده است و چنین شد که در اپرای عاشورا مابه واسطه «شاعر» به دشت کربلا میرویم و با بازماندگان «چنان» میگرییم که انگار روز و ماه و سال و ساعت و تقویم از دیدن چنین مصیبتی خشکشان زده و از حرکت بازماندهاند: ...
چهل و چهار سال از این گم شدنم در زمان میگذرد اما هربار که محرم میشود همه آن لحظات برایم جان میگیرند... .
دیدگاه تان را بنویسید