روستا فرزندانش را فرا می خواند
ایرنا- شبهای دلنشین روستا به سپیده دم نزدیک می شود، هوا گرگ و میش است بانگ خروس خوان، فرزندان روستا را فرا می خواند، بیدار شوید که صدای زنگوله بزغاله های بازیگوش برای چرا به صدا درآمده است.
درست فکر کردید، این تصوری خیالی نیست بلکه واقعیتی خاطره انگیز از زندگی مصفا در روستاهایی است که روزگاری نه چندان دور لذت چشیدن این لحظه های ناب جامعه روستایی برای همه ما دور از دسترس نبود.
کوچه باغ های روستاها که امروز از هیاهو و روح زندگی کمرنگ شده، روزگاری شاهد حرکت پرجنب وجوش رمه و نجوای چوپانان تا فرا سوی تپه های دور دست بود.
امروز بسیاری از روستاها را غمی عمیق فرا گرفته چرا که دیگر خبری از هیاهوی کودکی و شور و حال جوانی درآنها نیست و روستاها تبدیل به متروکه هایی شده که فقط گذر خسته و رمیده برخی پدر بزرگ و مادربزرگ های به جا مانده از صفای روستا را در خود حس می کند.
چه تلخ است که دیگر از کوچه ها و خانه های روستا شور زندگی و هیاهوی کودکان روستا اثری دیده نمی شود و بوی عطر نان زنان سختکوش، از مطبخ خانه های روستا بر مشام نمی رسد.
دیوارهای خمیده روستا ، این روزها توان تکیه دادن مرا ندارد، دریغ که این خرابه های روستا، راه کوچه باغ یاس های معطر را بر من می بندد و با خود نجوا می کنم که این سقف های نیمه آوار و دیوارهای خمیده برای چیست؟ چرا هیچ صدای مهربانی از پشت این پنجره های در تار تنیده، مرا نمی خواند؟
قصه پر غصه روستاهای خالی از زندگی از یک طرف با رشد روز افزون تکنولوژی و سرابهای دلفریب زندگی شهری و از طرف دیگر با تغییر فرهنگ های کار و تلاش و افزایش مشکلات زندگی روستایی ناشی از پیامدهای طبیعی همچون خشکسالی و کمبود آب، رقم خورده است.
در این بین همدان نیز همچون بسیاری از مناطق کشور تا حدودی با خالی شدن روستاها مواجه است به طوری که آمارنامه های قدیمی استان همدان موید آن است که شمار روستاهای این استان از حدود یک هزار و 400 روستا، به علت مهاجرت های بی رویه در سالهای اول انقلاب اکنون به یک هزار و 80 روستا کاهش یافته است.
آمارهای منتشره نشان می دهد که در چهار دهه گذشته 30 هزار روستا در کشور خالی از سکنه شده و در استان همدان از سالهای 85 تا 90 حدود 12 روستا حالت ییلاق و قشلاق به خود گرفته و 10 روستا نیز توسعه یافته و چهره شهر به خود گرفته است.
در مجموع بر اساس آمار مرکز آمار ایران، در 10 سال اخیر 30 روستای استان همدان خالی از سکنه شده است.
خطر متروکه شدن در حالی روستاها را تهدید می کند که نبود شغل از یک طرف و کم آبی و خشکسالی سالهای اخیر از سوی دیگر، جوانان جویای کار را به مهاجرت به شهرها واداشته است.
یک کارشناس علوم اجتماعی می گوید: رشد جمعیت و در مواردی خالی از سکنه شدن، افزایش نسبت سالخوردگی و افزایش نسبت وابستگی در روستا ها عامل مهم متروکه شدن روستاها است.
پیمان صادقی افزود: طبق بررسی های وزارت اقتصاد در روستاها و شهرهای کوچک، نرخ رشد جمعیت پایین تر از نرخ طبیعی می باشد و در تحقیقی تحت عنوان « سالخوردگی جمعیت شاغل در بخش کشاورزی ایران، دلایل و پیامدها» مهم ترین عامل موثر بر سالخوردگی جمعیت شاغل در بخش کشاورزی را مهاجرت دانسته است.
وی ادامه داد: از آنجا که بیشتر مهاجران را جوانان جویای کار تشکیل می دهند، در نتیجه نوعی بی تعادلی از نظر ساختار سنی بین جمعیت شاغل در مناطق شهری و مناطق روستایی پدید آمده است.
وی بیان کرد: این بی تعادلی به صورت سالخورده تر شدن جمعیت کشاورز و جوان تر شدن جمعیت شاغل در بخش های صنعت و خدمات جلوه گر می شود.
صادقی با بیان اینکه دلایل اقتصادی سالیان متمادی از دیگر عوامل متروکه شدن و مهاجرت روستاییان به شهرها است، افزود: بیکاری و نداشتن شغل مناسب تاثیر مقدار زمین به علت افزایش جمعیت و کمبود ظرفیت زمین در روستاها، بیکاری فصلی، تمرکز صنایع و تکنولوژی و دانش فنی و سرمایه های کشور در شهرها بر روند مهاجرت جوانان تاثیر گذاشته است.
وی بیان کرد: در مجموع مهاجرت روستاییان به شهرها پیامدهای غیرقابل کنترل و جبران ناپذیری را در مبدا و مقصد یعنی در روستا و شهر بر پیکر نظام اقتصادی و اجتماعی کشور گذاشته و در برنامه های اجرایی دولت نیز در آینده اثرات ناهنجاری ایجاد می نماید.
رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان همدان گفت: از آنجایی که تعداد 100 روستای زیر 20 خانوار در استان همدان وجود دارد لذا به دلیل جلوگیری از مهاجرت و نگهداشت جمعیت و در معرض خطر بودن تخلیه روستا و مهاجرت به شهرها توجه بیشتر به این روستاها از اهمیت بالایی برخوردار است.
حسن ظفری افزود: در شرایط موجود تسهیلات نوسازی و بهسازی مسکن روستایی که از سوی دولت اعلام و ابلاغ شده می تواند مبلغ 200 میلیون ریال برای درجا سازی در بافت های فرسوده و 180 میلیون ریالی برای کسانی که قصد دارند در بافت روستا و کاربری های مسکونی اما نقاط دیگری از روستا ساخت و ساز نمایند، تصویب شده است.
وی بیان کرد: یکی دیگر از مزایای تسهیلات مسکن روستایی جدید تضمین بانکی است که ضمانت سفته زنجیره ای از سوی هیات دولت تعیین و به تصویب رسیده است .
وی تصریح کرد: چنانچه بتوانیم فرهنگ استفاده از تسهیلات مسکن روستایی را در روستاهای زیر 20 خانوار مانند روستاهای بالای 20 خانوار نهادینه کنیم شاهد اتفاق هایی در آینده خواهیم بود اما همه مسائلی که گفته شد قسمی از مشکلات روستاییان است.
وی تصریح کرد: ما باید بدانیم اگر زیرساخت های زندگی در روستاهای زیر 20 خانوار مانند آب ، برق، گاز و از همه مهمتر اشتغال مهیا باشد و در کنار آن بهسازی و نوسازی مسکن روستایی نیز اجرا شود باید منتظر مهاجرت معکوس نیز باشیم و بسیارند کسانی که چشم انتظار آبادانی روستاهای خویشند تا دوباره به آغوش روستا بازگردند.
رئیس بنیاد مسکن استان همدان افزود: اما آنچه که مهم به نظر می رسد این مطلب است که خود روستاییان نباید همه این انتظارات را از دولت داشته باشند و ثابت شده هر جایی مشارکت و حضور مردم وجود داشته در آن زمینه و فعالیت موفق بوده ایم.
ظفری گفت: کسانی که ساکن این گونه روستاها هستند باید بدانند تا زمانی که خواست آنها در راس امور نباشد و مشارکت و همکاری خود ساکنان روستاها به کمک دولت نیاید اتفاق های قابل ملاحظه ای را نخواهیم دید، هرچند بنیاد مسکن همیشه و در همه زمینه های کاری خود این آمادگی را داشته و دارد در کنار مردم روستا و دهیاران و شوراها و نهادهی محلی انجام وظیفه کند.
ظفری افزود: براساس پیگیری های به عمل آمده پیش بینی می شود بیش از 12 هزار فقره سهمیه ساخت مسکن روستائی تحت عنوان تسهیلات حمایت در راستای مصوبه هیات وزیران در اختیار استان قرار گیرد که با هماهنگی و کارشناسی صورت گرفته بر اساس مزیت های هر شهرستان سهمیه شهرستانی در قالب پیش بینی تعیین و هماهنگی های لازم برای مدیران مدیریت زمان و استفاده هر چه بیشتر از منابع و امکانات و ظرفیت های موجود استان از جمله نیروی انسانی کارآمد در دستور کار قرار دارد.
مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری همدان گفت: جمعیت روستایی استان همدان به دلیل مهاجرت در سال های اخیر ۳۰ درصد کاهش داشته است.
فریدون عربی افزود: استان همدان دارای یک هزار و ۷۵ روستا بوده که تا سال های گذشته ۴۵ درصد جمعیت استان همدان در این روستاها ساکن بودند.
استان همدان از لحاظ جمعیت، چهاردهمین و از لحاظ مساحت، بیست و سومین استان کشور محسوب می گردد.
جمعیت آن بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰ بالغ بر یک میلیون ۷۵۸ هزار و ۲۶۸ نفر بوده است که بزرگ ترین شهرهای این استان شامل همدان، ملایر، نهاوند و تویسرکان است.
بر پایه این سرشماری استان همدان با ۱۹ هزار و ۴۹۳ کیلومتر مربع وسعت، از سمت شمال به استان های زنجان و قزوین، از سمت جنوب به استان لرستان، از سمت شرق به استان مرکزی و از سمت غرب به استان های کردستان و کرمانشاه محدود شده است که شامل ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۷ شهر، ۷۳ دهستان و یک هزار و ۱۲۰ روستا است.
گزارش از مرضیه بختیاری
دیدگاه تان را بنویسید