زنجیره عرضه سبز محصولات کشاورزی
در جهان کنونی آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﺸﮑﻞ اﺻﻠﯽ کره زمین و حیات آن است که در صورت توجهنکردن به آن حیات موجودات زنده و انسان به خطر افتاده و حتی به نابودی کشانده خواهد شد؛ اﻧﻮاع آﻟﻮدﮔﯽهایی از قبیل آلودگی آبوخاک و هوا کهﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻓﻮری دارند. ﮔﺎزهای ﮔﻠﺨﺎﻧﻪای و راهکارهای مقابله با انتشار آن یکی از رویکردهای سازمانهای بینالمللی و کشورهای مختلف جهان برای مقابله با آلودگیهاست. چالش زیستمحیطی و مقابله با انتشار گازهای گلخانهای نهفقط دولتهای جهانی، بلکه سازمانها و شرکتهای تولیدی و خدماتی را تهدید کرده بهطوریکه رویکرد مشتریگرایی و تمرکز بر خواستههای آن و طراحی راهبرد سازمان بر این اساس، برای ایجاد مزیت رقابتی در سازمانها کمرنگ شده است. ازاینرو رویکرد جدیدی با عنوان زنجیره عرضه سبز (Green Supply Chain) برای راهبرد سازمانها، شرکتها و تولیدکنندگان مطرح شده است. زنجیره عرضه سبز شامل همه فعالیتهای قبل از تولید محصول تا سفره (محصول نهایی که تقاضاکننده میخرد و مصرف میکند) بوده که در همه فعالیتهای آن معیارها و ملاحظات زیستمحیطی رعایت میشود. مدیریت زنجیره عرضه سبز از سوی انجمن پژوهش صنعتی دانشگاه ایالتی میشیگان در سال ١٩٩٦ معرفی شد که درواقع مدل مدیریت نوینی برای حفاظت از محیط زیست است. منافع حاصل از زنجیره عرضه را میتوان در دو گروه خلاصه کرد: گروه اول) افزایش کارایی، بهبود بهرهوری، ایجاد بازارهای جدید، کاهش هزینه، کاهش آلایندهها، افزایش تعهد و مسئولیت اجتماعی. گروه دوم) بهینهشدن مصرف انرژی، کاهش مواد پسماند، کاهش هزینه، حفظ منابع طبیعی، بهبود کیفیت زندگی، ایجاد و حفظ محیط زیست بهتر برای نسلهای آینده. در زنجیره عرضه محصول سنتی هدف کاهش هزینهها و افزایش کیفیت محصول بود و در آن هزینههای تخریب محیط زیست در مجموع هزینهها لحاظ نمیشود.
زنجیره عرضه سبز با مشخصات و ویژگیهای مختلفی شناسایی میشود: ١) طراحی سبز که تولیدکننده لازم است ملاحظات زیستمحیطی، سلامت انسان و ایمنی محصول را در روند تهیه مواد اولیه، تولید و توزیع در نظر بگیرد. ٢) مواد سبز به موادی اشاره دارد که منابع و انرژی کمتر مصرف کرده و نهادهها غیرسمی بوده و موجب نابودی محیط زیست نشود. ٣) تولید سبز نیز بهعنوان تولید پاک شناخته شده است. ٤) بازاریابی سبز یعنی ایجاد هماهنگی میان اهداف توسعه اقتصاد، توسعه محیط زیست، توسعه اجتماعی و ارتقای توسعه پایدار است. ٥) مصرف سبز یعنی تلاش در انتخاب و استفاده محصول و خدمات سازگار با محیط زیست. زنجیره عرضه سبز در همه فعالیتهای اقتصادی به کار گرفته میشود. در بخش کشاورزی نیز زنجیره عرضه سبز محصولات کشاورزی به کار گرفته شده است. محصولات کشاورزی روزانه در زندگی مردم به صورت خام یا فراوریشده مصرف میشود و ازاینرو نگرانیهای زیادی درباره کیفیت، ایمنی، سلامتی و ارزش غذایی محصول وجود دارد. از سوی دیگر، به دلیل تأکید مردم بر حفاظت از محیط زیست و حفاظت از منابع، صنایع فراوری محصولات کشاورزی، به اتخاذ مدیریت زنجیره عرضه سبز به منظور دستیابی به توسعه پایدار بلندمدت روی آوردهاند. برای مثال، استان جیلین در کشور چین نمونه بارزی از زنجیره عرضه سبز محصولات فراوریشده کشاورزی است. این استان محصولات کشاورزی فراوانی تولید میکند و این محصولات از طریق زنجیره عرضه سبز فراوری میشوند. بهطوریکه وضعیت توسعه محصولات فراوریشده شرکتهای مختلف در این استان در پنج سال گذشته سالانه حدود ١٣ درصد رشد داشته است. محصولات فراوریشده زنجیره عرضه سبز حدود یکسوم از تولیدات اقتصای استان را به خود اختصاص دادهاند. در سال ٢٠١٤ حدود سه هزارو ٦٨٠ شرکت فراوری محصولات کشاورزی با مقیاس بزرگ در چین بوده که ٤٧ شرکت ملی و ٤٩٤ شرکت مهم استانی بودهاند. در استان جیلین صنایع فراوری سبز حدود ٣٨ بیلیون یوان سرمایهگذاری در دارایی ثابت داشته و درآمد فروش محصولات فراوری کشاورزی شرکت حدود ٤٠٣ یوان بوده که دارای نرخ رشد متوسط سالانه بیش از ١٣ درصد در پنج سال پیدرپی بوده است. این صنایع حدود ١٥ میلیارد یوان مالیات میدهند، صادرات این صنایع به میزان ٧,٦ میلیارد یوان بوده که رشد ٩درصدی داشته است. کاربرد زنجیره عرضه سبز در این استان سبب بهرهبرداری بهینه از منابع، ارتقای توسعه پایدار و بهبود توانایی رقابت صنایع فراوری محصولات کشاورزی شده است.
دیدگاه تان را بنویسید