پنج غذای مقدس

عسکر نوروزی

کدخبر: 28707








امنیت غذایی در فرهنگ ها و حافظه تاریخی ملت ها پیوندی عمیق با ویژگی های اقلیمی، مخاطرات طبیعی همچون سیل و سایر بلای طبیعی و همچنین موقعیت ژئوپولتیک کشور ، جایگاه تاریخی و نقش تمدنی هر ملت دارد. در واقع مجموعه ای از داده های بالا طی قرون و اعصار به صورت دانش بومی در روان جمعی جوامع انباشت کرده و بر همین اساس نیز سبد غذایی، فرهنگ و آداب مصرف را در هر قوم و ملتی شکل داده است.

در عصر حاضر، نه تنها از اهمیت و ارزش های امنیت غذایی ملی حاکم بر فرهنگ های ملل مختلف کاسته نشده، بلکه به سبب افزایش جمعیت و فزونی مخاطرات طبیعی از نظر کمی و تنوع پدیده ها از جمله گرمایش سیاره زمین، موجب توجه بیشتر به مقوله امنیت غذایی با اتکای به توان تولید در جغرافیای ملی کشورها شده است.

کشورهای پیشرفته آسیایی دارای قدمت تاریخی و فرهنگی، حتی در قرن 21 میلادی و عصر ادغام در اقتصادهای جهانی به رغم پیشرفت های اقتصادی و فناوری نه تنها از مقوله امنیت ملی غذایی دست نکشیده اند، بلکه توان اقتصادی افزون شده خویش را در کنار پیشرفت های فناوری در خدمت امنیت غذایی قرار داده اند.

ژاپن کشوری در منتها الیه شرق آسیا، از نظر موقعیت و جایگاه در اقتصاد جهانی دارای نقش ممتاز و به عنوان یکی از بزرگ ترین اقتصادها در تولید و صادرات دانایی محور به ویژه در عرصه فناوری، در جهان شناخته می شود. در عین حال به دلیل ویژگی های جغرافیایی و فرهنگی، اقتصاد کشاورزی ژاپن دچار محدودیت هایی است که اتفاقا شباهت های نزدیکی با ویژگی های کشاورزی ایران دارد از جمله می توان به کوچک بودن اراضی کشاورزی در سطح زیر دو هکتار، متوسط بالای سن تولید کنندگان تا 65 سال و کم سوادی کشاورزان نام برد.

همسایگی با کشور‌های کره‌ی شمالی و چین که هنوز از توسعه‌طلبی‌های ژاپنی‌ها در دوران جنگ جهانی دوم و پیش از آن دل چرکینی دارند و نیز گرم شدن کره‌ی زمین و مخاطرات پس از آن دو خطر جدی پیش روی امنیت‌غذایی ژاپن است که به شدت این کشور را تهدید می‌کند.

با همه این محدودیت های حاکم بر نظام کشاورزی و میزان تولید ثروت در سایر بخش های اقتصادی، ژاپن بخش بزرگی از ثروت و توانمندی های خود را در خدمت توسعه کیفی و افزایش بهره وری کشاورزی و حمایت از تولید داخلی با هدف امنیت غذایی قرار داده است.


ژاپنی‌ها از قدیم ۵ قلم کالای کشاورزی را به عنوان « ۵ غذای مقدس» می‌دانند که عبارتند از: برنج، گندم، محصولات لبنی، گوشت قرمزو شکر .

مسئولین این کشور در طول سالیان سال، تلاش کرده‌اند با حمایت از تولیدکنندگان داخلی این محصولات، مصرف کشور را تا حد ممکن از طریق تولید داخلی تأمین کنند و بدین ترتیب امنیت غذایی بالایی را برای کشورشان تأمین کنند. در ژاپن از کشاورزان و مزرعه دارانی که این محصولات را تولید کنند حمایت‌های ویژه‌ای صورت می‌گیرد. یکی از این حمایت‌ها بالابودن تعرفه‌ی واردات این محصولات است . یکی از راهکارهای حمایتی دولت ژاپن برای حمایت از تولید داخلی محصولات راهبردی و به اصطلاح مقدس این کشور اختصاص تعرفه به واردات این محصولات است به نحوی که تولید ملی مقرون به صرفه باشد، جدول زیر میزان تعرفه محصولات و فرآورده‌های وابسته به تفکیک ارائه شده است.


میزان تعرفه واردات هریک از فرآورده‌های "پنج غذای مقدس"

تعرفه واردات پنج غذای مقدس ژاپن

ردیف

محصول

تعرفه واردات

درصد

1

برنج

برنج شلتوک

232

برنج پوست‌کنده

164

برنج سفیدشده

88

خرده‌برنج

355

2

گندم

90

3

محصولات لبنی

شیر و خامه غلیظ‌نشده

130

شیر و خامه غلیظ‌شده

103

دوغ و ماست

114

آب پنیر

179

کره

90

پنیر و کشک

30

4

گوشت قرمز

گاو و گوساله زنده

23.5

گوشت گاو و گوساله

38.5

خوک زنده

44.8

گوشت خوک

59.6

5

قند و شکر

34



پیشینه تاریخی ایران طی هزاره ها

پیشینه تاریخی ایران طی هزاره ها، نشانگر نقش کشاورزی در پی ریزی نظام تمدنی این سرزمین است به گونه ای که می توان ایران را مادر تمدن های کشاورزی جهان دانست. علاوه براین ویژگی های اقلیمی، تهدیدات خارج از حوزه تمدنی و باورهای دینی و فرهنگی در طول تاریخ این سرزمین کهنسال موجب شده محصولات کشاورزی و به ویژه محصول گندم و فرآورده های آن نزد اقوام ساکن فلات ایران از احترام و تقدس برخوردار باشد و به نوبه ی خود جایگاه ویژه ای در روان جمعی ملت را به خود اختصاص داده است؛ به گونه ای که به عنوان یکی از مهم ترین ارکان امنیت و آرامش جامعه تاکنون تلقی می شود.

به همین سبب وابستگی این محصول به خارج در قبل از انقلاب در ذهن و زبان ایرانیان به عنوان یکی از عوامل وابستگی و مخل امنیت شناخته می شده. بر همین اساس رویکرد خوداتکایی در این محصول تبلور خواست دیرینه تاریخی است که انقلاب اسلامی خود را ملزم به تحقق آن می داند.

ایران با پشتوانه تمدنی غنی و همچنین تلاش های سده اخیر ملت در کسب آزادی و استقلال از قدرت های جهانی که اوج آن در انقلاب بهمن 57 خورشیدی با شعار محوری " استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی" به منصه ظهور رسید و در طول 37 سال پس از پیروزی انقلاب و استقرار جمهوری اسلامی، تکیه بر توان داخلی در کلیه عرصه راهبرد توسعه ملی و بومی خود قرار داده، کشاورزی و امنیت غذایی حاصل از آن همواره یکی از ارکان راهبردی برنامه ریزی کلان و خرد کشور بوده، جنگ تحمیلی 8 ساله، تحریم های پیاپی اقتصادی تحمیل شده از سوی قدرت های جهانی، در تقویت اندیشه اقتصاد مقاومتی و به تبع آن توجه کشاورزی خود اتکا به عنوان بنیان اقتصاد بومی و توسعه درون زا از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون مورد توجه ارکان نظام قرار داشته و دارد.

دستیابی به خودکفایی در دهه قبل اقدام مهمی بود که به دلیل عدم استمرار، برخی آن را ناشی از بارش خوب و ترسالی موردی تلقی کنند. اما حال با استقرار دولت تدبیر و امید، سیر کاهش واردات از ابتدای دولت یازدهم با یک رشد منطقی و منظم شروع و ادامه یافت تااینکه در بهمن ماه 94 یکی از مهم ترین نقاط عطف در این زمینه نامه محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی به محمد رضا نعمت‌زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت بود که در متن این نامه نکاتی مورد تاکید و توصیه وزیر جهاد کشاورزی قرار گرفت و بسیاری از رسانه ها نیز آن را منتشر کردند که البته از چند جهت حائز اهمیت است:

- ایجاد آرامش در بین آحاد جامعه در زمینه امنیت غذایی با ظریب اطمینان بیش از یک سال

- اعتماد به کارایی و اثر بخشی برنامه ریزی های انجام شده در زمینه میزان برداشت و ذخیره استراتژیک گندم در سال 95

- تدبیر به موقع به منظور بهره گیری از ظرفیت های خالی صنایع وابسته با لحاظ کردن مصالح ملی و اقتصادی کردن واحدهای تولیدی فرآوری گندم

- زمینه سازی به منظور استفاده از واردات محصولات با ارز آزاد به عنوان کالای واسطه ای و حضور ایران به عنوان بخشی از زنجیره صادرات فراورده های صنایع غذایی

البته تحکیم و توسعه دستاوردهای منعکس در این نامه ، مستلزم همکاری های بین بخشی و فرابخشی است که اهم آنها عبارت است از:

- برنامه ریزی در خصوص اصلاح الگوی مصرف در سطح جامعه با هدف سلامت و بهداشت جامعه

- تلاش کلیه دستگاه های مرتبط در فرهنگ سازی و اقناع جامعه به منظور دستیابی به معدل جهانی در مصرف روغن و شکر یا محصولات وابسته با هدف سلامت و کاهش و جایگزینی مصرف

- برنامه ریزی در جهت کاهش ضایعات با هدف رسیدن به معدل جهانی کاهش ضایعات

دستیابی به اهداف فوق نیازمند برنامه ریزی و هماهنگی بین دستگاه های مختلف تولیدی، نظارت و فرهنگی کشور است که می تواند به نتایج ملموسی در ارتقای سلامت و امنیت غذایی، اصلاح الگوی مصرف و سبد غذایی خانوار و کاهش وابستگی به واردات و مصرف بی رویه محصولات به ویژه شکر و روغن خواهد شد./
































































انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید