نقش زنان شهری در توسعه روستایی

نقش زنان شهری در توسعه روستایی

رضا حق‌پرست

کدخبر: 27478
نقش زنان شهری در توسعه روستایی

عضو هیأت علمی معاونت مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم

کشاورزی محور اصلی توسعه روستایی و از فعالیت‌های اقتصادی مهم در هر کشور است، چون با امنیت غذایی و امنیت ملی هر کشوری مرتبط است. موفقیت در این عرصه نیز مانند سایر فعالیت ها به بازار مناسب و تقاضای بالا برای محصولات تولیدی نیاز دارد. در حال حاضر تقاضا برای بعضی از محصولات بیش از حد و برای برخی از محصولاتِ سازگار به اقلیم خشک ایران و با ارزش غذایی بالا که نقش مهمی در سبد غذایی و سلامت مردم می تواند بازی کند، ناچیز است. این عدم تعادل مصرف مواد غذایی مشکلات قابل توجهی در زمینه سلامت و عدم توسعه بخش کشاورزی ایجاد کرده است. آشنایی مردم ایران با شرایط خشک اقلیمی و اصلاح فرهنگ غذایی آنان که هماهنگ هنبا این شرایط باشد، از راهکارهای مقابله با بحران خشکسالی درسال های آینده در راستای تامین امنیت غذایی و ملی است. برای اصلاح فرهنگ غذایی کلیه زنان ایران که برترین معلمان در عرصه آموزش هستند، نقش بسیار مهمی بازی می کنند. اما وقتی بحث نقش زنان درتوسعه روستایی مطرح می شود اذهان به سمت زنان روستایی میل میکند، در صورتی که زنان شهری هم با اصلاح فرهنگ غذایی، به نفع محصولات غذایی سازگار با اقلیم خشک ایران می توانند نقش موثری در توسعه روستایی داشته باشند. برخی از محصولات غذایی دیم مانند نخود ارزش غذایی بالاتری نسبت به نان و برنج وگوشت دارند و توسعه،حمایت وایجاد بازار داخلی خوب برای آنها موجب افزایش درآمد کشاورزان ودر نتیجه توسعه روستایی می گردد. با مقایسه قیمت محصولی مثل نخود و گوشت و با دانستن اینکه نخود ارزش غذایی و دارویی بالا و پروتینی در حد گوشت دارد و مضرات گوشت را هم ندارد، متوجه می شویم که جایگاه این محصول در سفره ما بسیار خالی است و قیمت آن بسیار کمتر از ارزش واقعی آن در مقایسه با گوشت است و کشاورزان دیم تمایل چندانی برای تولید آن ندارند.

با توجه به تغییرات شدید درالگوهای اقلیمی مانند بارندگی های فصلی و بروز فراوان تر سال های زراعی خشک در ایران، روش مدیریت زراعی و الگوی کشت نیز باید تغییر نماید. ضمناً فرهنگ غذایی مردم نیز باید همزمان با تغییر الگوی کشت، تغییر کند تا در شرایط تغییرات اقلیمی امنیت غذایی مردم نیز حفظ شود. در این شرایط متخصصان کشاورزی به کشاورزان توصیه می کنند که محصولاتی را کشت نمایند که با شرایط اقلیمی فعلی سازگار تر باشد تا علاوه بر جلوگیری از کاهش خسارت ناشی از اثرات سوء تغیرات اقلیمی، توان تولید محصول غذایی را در حمایت از امنیت غذایی افزایش دهند. ‌چندین سال است که کشور ما با اثرات سوء ناشی از تغییرات اقلیمی مواجه شده است، اما رفتار ما در خصوص مدیریت کشاورزی، الگوی کشت و فرهنگ غذایی چندان تغییر نکرده است و کماکان همان الگو های قبلی را دنبال می کنیم. اثر تغییرات اقلیمی بر امنیت غذایی از منطقه ای به منطقه ای متفاوت است و برای برطرف کردن این اثرات منفی باید راهبردهای متفاوتی در هر منطقه در نظر گرفت. ارتباط بین تغییرات اقلیمی و امنیت غذایی از نظر تاثیر بر تولید محصولات مهم غذایی، در سطح گسترده ای مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از روش ها مقابله با اثرات سوء تغییرات اقلیمی و خشکسالی های ناشی از آن اصلاح الگوی کشت و بهره وری بیشتر از منابع آبی برای تولید محصولات غذایی با ارزش بالا و همچنین اصلاح فرهنگ غذایی مردم است. برای تامین امنیت ملی و غذایی وکاهش وابستگی به سایر کشورها، سبد غذایی در هر کشوری باید بر اساس محصولات غذایی پر شود که با شرایط اقلیمی آن کشور سازگار باشد.

متاسفانه در حال حاضر این موضوع در ایران چندان رعایت نشده است و برنج که سازگار به شرایط کشورهای پر باران است بعد از گندم، دومین محصول پرمصرف غذایی درایران شده است و این دو محصول را محصولات استراتژیک می نامند. پرسش اینجاست که چرا در کشور خشکی مانند ایران که تحت تاثیر اثرات سوء ناشی از تغییرات اقلیمی است و به عنوان مثال حبوبات دیم مانند نخود و عدس که محصولاتی سازگار با شرایط خشک ایران است و زمان های قدیم سهم بیشتری از سبد غذایی خانواده های ایرانی را پر می کرد، با برنج که مناسب کشت در اکثر مناطق ایران نیست، جایگزین شده است؛ در صورتی که ارزش غذایی و دارویی این محصول از برنج بیشتر است؟

بر اساس آمار وزارت بازرگانی مصرف سرانه برنج در ایران تقریبا ۴۲ کیلوگرم است و بر اساس آمار موجود، ایران چهاردهمین کشور جهان از نظر مصرف سالانه برنج و چهارمین وارد کننده برنج در بین کشورهای جهان است. بر اساس گزارش مک آولِی( 2011) از نظر مصرف سرانه سالانه گندم برای غذا و صنعت، ایران با بیشتر از 225 کیلو گرم، بعد از قزاقستان، آذربایجان و الجزایر رتبه چهارم را دارد. از نظر مصرف سرانه شیرینی هم با 24 کیلوگرم شیرینی جزو نخستین کشورهای دنیا هستیم. مصرف سرانه گوشت در ایران 36 کیلو گرم (12 کیلو گوشت قرمز و 24 کیلو گوشت سفید) است. در ایران اما سرانه مصرف نخود که ارزش غذایی آن بسیار بیشتر از برنج و گندم و قند و شیرینی و حتی گوشت است 2.96 کیلو گرم در سال است.

کشور ما برای تامین غذایی مردم به واردات گندم، برنج، گوشت، روغن و قند وابسته است و آب و منابع بسیاری نیز صرف تولید داخلی این محصولات که مصرف بیش از حد آنها، باعث بروز بیماری های صعب العلاج غیر واگیر و همچنین وابستگی به سایر کشورهای شده است، می گردد. در حالی که افزایش سرانه مصرف نخود و عدس و گندم به صورت دانه و نه نان، می تواند عوارض ناشی از مصرف بیش از حد نان، برنج، گوشت، قند و روغن را جبران کند؛ چون مصرف این محصولات در درمان و پیشگیری از دیابت و بیماری های قلبی و کاهش وزن، کلسترول و سرطان بسیار موثر است و همچنین موجب کاهش سرانه مصرف برنج، گندم، قند، گوشت خواهد شد و نیاز واردات این محصولات را بسیارکاهش می دهد. ضمناً نخود و عدس محصولاتی سازگار با شرایط خشک اقلیمی ایران است، به طوری که کشاورزان نخود کار استان کرمانشاه می گویند نخود محصولی است که یک باران برای آن کم و دو باران برای آن زیاد است . این موضوع بیانگر این واقعیت است که نخود سازگاری بیشتری با شرایط خشک اقلیمی ایران دارد و باید بیشتر مورد توجه کشاورزان و مردم ایران و حمایت دولت قرار بگیرد تا با کشت آن کشاورزان در شرایط تنش خشکی ناشی از تغییرات اقلیم کمتر دچار خسارت گردند. برای رفع این مشکلات یکی از راهکارهای موثر، اصلاح فرهنگ غذایی مردم ایران است. بطوری که این فرهنگ با شرایط خشک اقلیمی ایران بیشتر هماهنگ شود.

مشکلات عمده بخش کشاورزی، مانع از توسعه پایدار روستایی

مشکلاتی که بر سر راه محصولات عمده غذایی از جمله گندم و برنج است، نقش مهمی در توسعه پایدار روستایی و توسعه اقتصادی کشور و امنیت غذایی دارد. در زیر به مشکلات عمده تولید این محصولات که کشاورزان با آنها مواجه هستند، اشاره می شود. واردات برنج های خارجی به ایران برای تامین نیازهای داخلی که از کیفیت و ارزش کمتری نسبت به برنجهای ایرانی برخوردار هستند و به همین دلیل ارزان تر هستند، موجب گردیده است که برنجکاران ایرانی سهم واقعی خود رادر بازار برنج در ایران نداشته باشند و بسیاری از آنها رغبتی برای تولید برنج با کیفیت ایرانی نداشته باشند. اگر مردم ایران با هدف ارتقای سلامتی خودشان و حمایت از تولید کنندگان ایرانی برنج کمتر مصرف کنند و میزان سرانه به نصف یعنی 21 کیلو گرم کاهش یابد، برنج تولیدی شالیکاران زحمتکش ایرانی برای تامین نیاز مردم کافی است و مشکلات آنها برطرف می شود.

مهناز افشار در لباس زن روستایی

در مورد گندم به علت حمایت دولتی از این محصول که اولین محصول غذایی در ایران است، بسیاری از کشاورزان دیم کار به کشت متوالی گندم در سال های زراعی متوالی اقدام می کنند و این امر با اصول زراعت گندم دیم منافات دارد و موجب می گردد که در چنین مزارعی عملکرد دانه گندم دیم در مزارع بسیارکاهش یابد و کشت گندم برای کشاورزان دیم کار صرفه اقتصادی نداشته باشد و موجب مهاجرت روستاییان به شهرها گردد. در زراعت دیم در ایران تعداد محصولاتی که در تناوب با غلات قرار می گیرد بسیار کم است. نخود و عدس از محصولات مهم و با ارزش غذایی بالاست که سازگار به اقلیم خشک ایران هستند و اگر در تناوب با گندم دیم قرار بگیرند، موجب افزایش حاصلخیزی خاک و در نهایت افزایش عملکرد گندم در سال زراعی بعد خواهد شد. اما کشاورزان دیم کار به کشت این دو محصول مهم رغبت چندانی ندارند، چون هزینه تولید آنها بالاتر از گندم و قیمت آنها در بازار چندان بالا نیست که بتواند هزینه های تولید را پوشش دهد، بنا براین درصد بالایی از کشاورزان ترجیح می دهند گندم را در سال های متوالی در یک مزرعه کشت نمایند. در صورتی که میزان پروتئین نخود و عدس در حد گوشت ودر برخی از ارقام زراعی حتی بیشتر از گوشت است و در ضمن ارزش غذایی و دارویی این دو محصول در درمان بیماری ها و پیشگیری از آنها از گوشت و برنج و گندم بسیار بیشتر است.

در ایران آب مصرفی کشاورزی که با کمبود آن مواجه هستیم باید صرف تولید محصولاتی گردد که ارزش غذایی بالایی دارند و به سلامت جامعه کمک می کنند و آب کمتری نیز نیاز دارند. در شرایط کم آبی در ایران حجم بالایی از آب صرف تولید چغندر قند برای تامین قند مردم ایران می شود و مصرف بیش از حد قند ( 30 کیلو مصرف سرانه ) باعث بروز انواع بیماری های غیرواگیر می گردد. این بدان معنا است که ما مقدار زیادی آب با ارزش را صرف تولید قند می کنیم. چرا؟ چون مردم ایران به خوردن قند بیش از حد عادت دارند. این مثال در مورد برنج ،نان و گوشت هم صادق است.

یکی از روش های رسیدن به خوداتکایی در تولید محصولات غذایی مهم، کاهش منطقی مصرف این محصولات است، نه اینکه با مصرف نهاده ها از جمله نهاده های شیمیایی تولید را در واحد سطح افزایش دهیم. بهتر است این آب با ارزش و نهادها صرف محصولات غذایی با ارزش غذایی بالا شود. بعنوان مثال آب بهتراست که صرف تولید انواع حبوبات گردد تا چغندر قند برای تولید قند و مردم به مصرف حبوبات بیشترتشویق گردند تا جایگزین مقداری از گوشت مصرفی گردد. با مقایسه ارزش غذایی گوشت، قند، برنج با لوبیا ، نخود، عدس و همجنین مقایسه آب مورد نیاز مصرفی به این نتیجه خواهیم رسید که بهتر است آب مصرفی صرف سه محصول آخر گردد و مردم هم این محصولات را جایگزین سه محصول اول نمایند، البته باید در نظر داشت محصولات نخود و عدس عمدتاً در شرایط دیم کشت می شوند.

نقش اصلاح فرهنگ غذایی در توسعه روستایی

کشاورزی یک فعالیت اقتصادی و حیاتی مهم در هرکشور است که معمولاً در روستاها انجام می شود. سودآوری این فعالیت مهم نقش بسیار مهمی در توسعه روستایی دارد و مانع از مهاجرت روستاییان به شهرها و حتی موجب مهاجرت معکوس خواهد شد. قسمت عمده ای از مزارع قابل کشت ایران در شرایط دیم است و تعداد زیادی از ایرانیان در این عرصه مشغولند. کشاورزی در شرایط دیم به خصوص در شرایط بروز خشکسالی، ناشی از تغییرات اقلیمی در مقایسه با زراعت آبی بازدهی اقتصادی چندانی ندارد؛ بنابراین، کشاورزان دیم با شرایط سخت تری در عرصه تولید در مقایسه با کشاورزان آبی کار قرار دارند.

با توجه به ادامه پدیده گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی ناشی از آن و بهره برداری بیش از حد از آب های زیرزمینی کم کم اراضی آبی هم به علت کمبود آب به دیم تبدیل خواهند شد، زیرا اخیراً ناسا (سازمان هوا و فضای آمریکا) گزارشی پیرامون گرمایش جهانی و نیز خشکسالی در سطح جهان در 30 سال آینده منتشر کرده است و مطابق این گزارش 45 کشور جهان دچار خشکسالی شدید خواهند شد و در صورت عدم ذخیره منابع آبی دچار بحران در تولیدات کشاورزی و دامپروری می‌ گردند؛ اما نکته قابل‌توجه در این گزارش، رتبه چهارم ایران در فهرست 45 کشور در معرض خطر است.

برنامه ریزی ها در بخش کشاورزی، بخصوص در مورد توسعه روستایی باید بر اساس این شرایط سخت که در پیش روی ما است، تدوین گردد. در این برنامه ها باید شرایط دیم و حمایت از کشاورزان دیمکار بیش از پیش در نظر گرفته شود، چون اراضی آبی نیز بتدریج به اراضی دیم تبدیل خواهد شد. برنامه ریز و حامی اصلی در این خصوص وزارت جهاد کشاورزی است، ولی سایر وزارتخانه ها و نهادها و حتی مردم باید بحران ناشی از این مشکل بزرگ را که امنیت غذایی و ملی ما را در معرض خطر قرار خواهد داد، درک کنند و بطور جدی برای حل این مشکل به صورت تیمی همکاری نمایند.

در زیر به این نحوه این همکاری ها و بویژه نقش زنان شهری در کنار زنان روستایی پرداخته می شود:

یکی از روش هایی که در حل این مشکل می تواند بسیار موثر باشد، هماهنگ کردن فرهنگ غذایی مردم ایران با شرایط خشک قلیمی ایران است. مردم هر کشوری بخصوص کشورهای خشکی مثل ایران باید محصولات غذایی را بیشتر مصرف کنند که با شرایط اقلیمی آن کشور سازگار تر است و با هزینه کمتری بر محیط زیست تولید گردد و نیازهای غذایی را نیز به خوبی تامین نماید. در بالا به فرهنگ غذایی رایج مردم ایران اشاره شد. بحث اصلی در این مقاله بحث اصلاح فرهنگ غذایی مردم ایران است و زنان از هر قشری نقش مهمی در ایجاد و اصلاح هر فرهنگی بازی می کنند . هر وقت بحث توسعه روستایی و زنان مطرح می گردد، ذهن به سمت نقش زنان روستایی می رود که بسیار درست و موثر است. اما آیا زنان شهری نمی توانند در توسعه روستایی موثر باشند؟ البته که می توانند. اگر زنان شهری از مشکلات خشکسالی که کشورمان با آن مواجه است آگاه گردند، غریزه مادرانه آنها برای حل این مشکل که گریبان گیر فرزندان آنها در حال و آینده است، به فکر راه چاره ای خواهد افتاد. اطلاع رسانی درست درباره این مشکلات به زنان شهری و همچنین آگاه کردن آنها به این نکته مهم که فرهنگ غذایی رایج مردم ایران با شرایط خشک اقلیمی هماهنگ و سازگار نیست و در ضمن موجب بروز بیماری های رایج در ایران شده است و آموزش روش های اصلاح فرهنگ غذایی سازگار با شرایط خشک اقلیمی و سلامت جامعه به آنها و آگاه کردن آنها از ارزش غذایی و دارویی واقعی محصولاتی سازگار به اقلیم ایران مانند نخود، عدس و مضرات مصرف زیاد محصولاتی مانند چغندر قند(قند)، گندم (نان)، برنج و گوشت، می تواند در ایجاد بازار خوب برای آن محصولات غذایی سازگار به اقلیم خشک و اصلاح الگوی کشت در ایران بسیار موثر باشد، چرا که مردم با هر لقمه خود رای می دهند که چه محصولی تولید گردد و چه تولید نگردد.

آگاه شدن زنان شهری در کنار زنان روستایی از وضعیت خشکسالی های آتی و بیماری های غیر واگیر مرتبط با رژیم غذایی مانند چاقی مفرط، سرطان، دیابت، فشار خون، مسلماً موجب رای مثبت ایرانیان به تولید محصولات غذایی سازگار با اقلیم خواهد شد و با در نظر گرفتن کلیه خانواده های ایرانی اعم از شهری و روستایی به عنوان بخش خصوصی، در امر خطیر مقابله با خشکسالی می توان از این بخش قدرتمند خصوصی در راستای تامین امنیت غذایی و امنیت ملی و پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی با عزم ملی و مدیریت جهادی بهره مند گشت. ایجاد فرهنگ مصرف محصولاتی مانند نخود و عدس و دانه های گندم بطور مستقیم و نه به شکل نان در سبد خانوار ایرانی و جایگزین کردن قسمتی از برنج، نان و گوشت مصرفی مردم ایران با آن، علاوه بر افزایش ارزش غذایی خانوارهای کم در آمد ایرانی با هزینه کمتر، موجب افزایش تقاضای بازارهای داخلی برای این محصولات که ارزش غذایی آن بیشتراز برنج، نان و حتی گوشت است، خواهد شد و کشاورزان تولید کننده نیزکه معمولاً از اقشار کم درآمد جامعه هستند، با بازار خوب داخلی مواجه خواهند شد و با اطمینان بیشتری نسبت به تولید نخود اقدام می کنند.

راهکارهای ترویج مصرف محصولات غذایی سازگار با کم آبی

با ترویج مصرف این محصولات غذایی که به تنش های ناشی از تغییرات اقلیمی و خشکسالی سازگاری بیشتری دارند، می توان گام مثبتی جهت امنیت غذایی و سلامت مردم ایران برداشت و وابستگی کشورمان به سایر کشورها را از نظر نیاز به برنج، گندم و گوشت، در راستای اهداف اقتصاد مقاومتی کمتر نمود. آگاه شدن مردم از ارزش غذایی نخود و سایر محصولات غذایی سازگار به شرایط خشک اقلیمی ایران، بزرگ ترین حمایت از تولید این محصولات غذایی و بطور غیر مستقیم توسعه پایدار روستایی است، چون این امر موجب ایجاد بازار خوب و پر سودی برای کشاورزان این محصولات خواهد شد. بعنوان مثال برای وارد کردن نخود و عدس و دانه گندم در سبد غذایی مردم ایران در مرحله اول نیاز به فرهنگ سازی و اصلاح الگوی تغذیه ای مردم ایران است که این امر مهم نیازمند خلاقیت و ابتکار زنان ایرانی است که چگونه این محصولات را بطوری که مورد پسند افراد خانواده باشد و فرهنگ رایج غذایی را چندان دچار تغییر نکند، وارد جیره غذایی خانواده کنند.

در مرحله دوم، وزارت جهاد کشاورزی با حمایت بیش از پیش از تولید نخود و در نظر گرفتن یارانه هدفمند برای تولید این محصول، کشاورزان دیمکار را به کشت نخود تشویق نماید. برای اصلاح فرهنگ غذایی مردم باید وزارتخانه ها و سازمان های ذیربط از جمله وزارت جهاد کشاورزی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با یکدیگر همکاری نمایند، تا هرچه سریع تر با آگاه سازی اقشار جامعه به وی‍ژه زنان شهری، نتیجه مثبت اصلاح فرهنگ غذایی را در خودکفایی و کاهش نیاز به محصولات عمده غذایی مانند برنج، گندم (نان) و گوشت و همچنین سلامت مردم ایران وافزایش بهره وری از مزارع کشاورزی را ببینیم.

برگزاری همایش ها، تولید برنامه های رادیو- تلویزیونی آموزشی و ترویجی، چاپ پوستر ها و نشریات علمی و ترویجی، برگزاری دوره های آموزشی برای زنان شهری و روستایی و بهیاران و کارشناسان بهداشتی و دهیاران و مروجان کشاورزی می تواند در تسریع آگاه سازی زنان شهری در کنار زنان روستایی در امر ترویج فرهنگ صحیح غذایی که با اقلیم خشک ایران هماهنگ است، بسیار موثر باشد. به عنوان مثال، برای مصرف نخود، عدس و دانه گندم می توان از جوانه این محصولات به صورت خام و چرخ شده در مخلوط با گوشت چرخ کرده ( همانند مصرف پروتئین سویا در مخلوط با گوشت ) برای تهیه سُس ماکارونی و کتلت استفاده نمود و یا از جوانه چرخ شده آنها، در مخلوط با برنج، پلویی با ارزش غذایی بیشتر تهیه کرد و به این ترتیب قسمتی از برنج مصرفی با جوانه نخود، عدس و گندم که ارزش غذایی بیشتری دارد جایگزین می گردد. یا در مثالی دیگر، با مخلوط کردنِ گوشت چرخ کرده (50 درصد) با جوانه نخود یا عدس (50 درصد)، ترکیبی بسیار ارزان تر از گوشت تهیه می شود که از نظر مزه فرق چندانی با مصرف گوشت خالص چرخ کرده نخواهد داشت، اما ارزش غذایی دارویی این دو محصول، به آن اضافه شده و در ضمن این ترکیب بسیار ارزان تر از مصرف گوشت خالص است و به این ترتیب اقشار کم درآمد و آسیب پذیر نیز می توانند با صرف هزینه کمتر، سبد غذایی خانواده خود را با محصولی با ارزش غذایی بیشتر، مانند نخود که حتی در طب سنتی و نوین از آن به عنوان داروی گیاهی برای درمان بیمارهای و پیشیگری از بیمارهایی مانند دیابت و بالا بودن کلسترول خون و سرطان توصیه می شود، پر نمایند؛ در صورتی که مصرف بیش از حد برنج، نان و گوشت باعث این بیماری هاست.

نقش زنان در ترویج فرهنگ صحیح غذایی

فرهنگ عامل سازنده هویت فردی و اجتماعی جامعه و منشاء ساز و کارها و سرمایه‌های مادی و معنوی یک ملت در سیر تکاملی و تاریخی محسوب می‌شود. زنان به عنوان نیمی از افراد جامعه در تغییر و شکل‌دهی فرهنگ جامعه نقش مهمی دارند. نگاه زنان از نظر فردی و تعمیم این نگاه فرهنگی در فضای خانه و خانواده به عنوان یک خواهر، مادر یا همسر می‌تواند به سرعت بخشیدن به دست یابی به چشم‌اندازها در اصلاح سبک زندگی کمک کند، به شرط اینکه زنان با مسائل و مشکلات فرهنگی واجتماعی بخوبی آشنا باشند. نباید از یاد برد که پایه و اساس بحث فرهنگ و فرهنگ‏سازی در خانواده شکل می‌گیرد. زنان ما در عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی فعالیت‌های مختلفی انجام می‌دهند، اما هیچ‏گاه از یاد نبرده‌اند که به هر حال رسالتی را به عنوان فرهنگ‌سازی در راستای پیشبرد اهداف ملی در خانواده بر عهده دارند. زن در خانه، فرهنگ را به گونه ای در نقش همسر و نیز مادر برای کودک نشان می دهد و از سوی دیگر، در محیط کار همراه با اجتماع در انتقال فرهنگ و انجام آداب، سنن و باورها و اعتقادات جامعه، نقش بسیار موثری دارد. بر اساس شواهد و منابع موجود با تغییر فرهنگ زنان در یک جامعه، می توانند تمامیت فرهنگ آن جامعه را تغییر داد.

زن در نقش تربیتی خود به عنوان مادر، به حقیقت در سِمَت رهبریِ کودک قرار می گیرد و مادر در این رهبری مسئولیتی عظیم دارد؛ زیرا با القائات خود در افکار و اندیشه های او و نیز جهت دادن تمایلات و عقاید او، طرز برخوردها، آرزوها، اهداف و جنبه های اخلاقی و اجتماعی آینده او و جامعه را می سازد و زمینه را برای اصلاح یا افساد او فراهم می سازد. غذا وسیله بقا و سلامت انسان است و کودک انتخاب غذای مناسب را از مادر می آموزد. در دامان مادر، او جهت فکری خاصی می گیرد که بعدها درصدد دفاع از آن برمی آید. به همین دلیل است که رهبریِ مادر در دوران کودکی موجب سعادت، و پرورش غلط، موجب شقاوت اوست. در قرآن کریم به نقش والای زنان در بهبود شرایط زندگی اشاره شده است. در سوره روم آیه 23 می فرماید:

"ومن آیاته أن خلق لکم من أنفسکم أزواجاً لتسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه اِن فی ذلک لا یات لِِقَوم یتَفَکرون" یعنی " از نشانه‌های خداوند این است که همسرانی از جنس خود شما برای شما آفرید تا در کنار آن ها آرامش یابید و در میان تان مودت و رحمت قرار داد. در این، نشانه‌هایی است برای گروهی که تفکر می‌کنند." در این آیه مبارکه، خداوند خلقت زن را از آیات و نشانه‌های خود دانسته و زن را سبب محبت و رحمت و سکون و آرامش می‌داند. زنان فرهیخته نقشی تکامل گرا در جامعه دارند. تکامل گرایی زن به معنای حضور او در دعوت به خوبی‌ها و از خود گذشتگی او برای کمال عمومی جامعه و ایجاد فرصت برای کمال دیگران است. بر خلاف بعضی از تفکرات دیگر،‌ از نظر اسلام، زن صرفاً به خود دعوت نشده است و به رعایت مصالح خود توجه نمی‌کند،‌ بلکه به کمال عمومی جامعه و مشارکتی که می‌تواند در دستگیری از افراد دیگر جامعه داشته باشد میاندیشد. زن به تناسب طبیعت خود، قدرت تأثیر گذاری بر فرهنگ و رفتار دیگران و خصوصاً مردان را داراست و بدین ترتیب، می‌تواند تا سطح هدایت فرهنگی جامعه انجام وظیفه کند و نقش مؤثر و تعیین کننده‌ای در سرنوشت ملت از نظر اقتصادی، امنیت غذایی و امنیت ملی داشته باشد.

در جامعه ای که ما در آن زندگی می کنیم، وقتی سخن از فقر به میان می آید، ناخود آگاه فکر مردم به طرف زمینه های اقتصادی گرایش پیدا می کند. در صورتی که فقر ابعاد متفاوتی دارد و می توان یکی از آنها را فقر فرهنگی نامید. توجه به تقویت فرهنگ، بیشتر از هر چیز دیگری در بهبود سطح زندگی جامعه ما تأثیرگذار خواهد بود. ما هر چقدر کوشش کنیم مشکلات اقتصادی خود را حل کنیم، ولی اگر به موضوع های فرهنگی توجه کمتری کنیم، تمامی تلاش های ما بی نتیجه خواهد ماند.

ارتقای فعالیت های فرهنگی زنان، توسعه فرهنگی کشور و در کنار آن توسعه روستایی را به دنبال دارد، به ویژه در امر فرهنگ و امنیت غذایی که امنیت ملی به آن وابسته است و باید با عزم ملی و مدیریت جهادی به این توسعه فرهنگی ضروری برسیم. با این هدف، نقش بانوان شهری در کنار بانوان روستایی در جهاد فرهنگی در خصوص اصلاح و هماهنگ کردن فرهنگ غذایی با شرایط خشک اقلیمی ایران که موجب توسعه پایدار روستایی می گردد و ما را در راستای اهداف اقتصاد مقاومتی از وابستگی به کشورهای خارجی برای تامین غذای مردم ایران می رهاند، بسیار پررنگ است./

D-941029-01

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید