متولی تولید و تجارت محصولات حلال کیست؟
شهروند / امروز حلال بودن محصولات تنها یک مسأله دینی نیست بلکه در مقیاس تجاری گسترده شده است و بهعنوان نشان جهانی در اطمینان از کیفیت و انتخاب سبک زندگی درنظر گرفته میشود. جمعیت رو به رشد مسلمانان و بالارفتن سطح آگاهی، فرصتهای زیادی را برای آن دسته از تولیدکنندگانی که به موضوعات مرتبط با نفوذ در بازار جهانی حلال توجه دارند، فراهم میکند.
اساسا غذا و تغذیه یک کالای استراتژیک است و صنعت غذا نیازمند زیرساختهای ویژه، تجهیزات، فناوری و دانش روز دنیاست، درحالی که تاکنون عزم جدی برای رقابتی کردن صنعت غذایی حلال صورت نگرفته است. متاسفانه نهتنها به تولید و تجارت امروزه این صنعت به اندازه لازم توجه نشده بلکه در استفاده بهینه از منابع موجود طبیعی و انسانی برای تولید و صادرات صنایع غذایی حلال تلاش کافی صورت نگرفته است. این صنایع پتانسیل تولید محصولات غذایی متنوعی را دارند که ظرفیت صادرشدن در وهله اول و برندشدن در مرحله بعد را دارند و میتوانند در زمره علاقهمندیهای خوراکی بینالمللی درآیند.
معمولا تصور عمومی این است که چون هر محصول غذایی تولیدشده در داخل مرزهای کشورهای مسلمان حلال است، در بیرون از مرزها نیز مصرفکنندگان چنین برداشتی از آن میکنند. اما اینگونه نیست. لوگوی حلال شناخته و تاییدشده توسط مراکز معتبر جهانی که روی محصولات برچسب میشود، در تصمیمگیری مشتریان موثر است. برخی کشورها با درک این مسأله و تلاش برای اجرای قوانین استاندارد محصولات حلال اقدامات مختلفی را درکشور خود اجرا کردهاند.
در ایران هنوز متولی مشخصی در امر غذای حلال وجود ندارد. حتی در این زمینه بخشهای نامرتبطی وارد شدهاند که بهصورت غیرقانونی لوگوی حلال به برخی از شرکتهای تولیدکننده محصولات غذایی میفروشند و از این راه کسب سود میکنند. بنابراین ارایه لوگوی حلال نامعتبر نام محصولات غذایی حلال ایران را در بازارهای جهانی مخدوش میکند و موجب بیاعتمادی مصرفکنندگان به حلیت محصولات صادراتی ایران می شود.
بهعنوان نمونه درترکیه چند سازمان خصوصی اقدام به تأیید محصولات حلال کردند تا اینکه در سال ٢٠١١ بزرگترین تشکیلات تایید و استانداردسازی ترکیه موسوم به «موسسه استانداردهای ترکیه» (TSI) فعالیتهایش را گسترش داد و تایید محصولات حلال را به فهرست فعالیتهایش افزود.TSI با همکاری دفتر امور مذهبی ریاست جمهوری ترکیه گواهی حلال به شرکتها اعطا میکند. علاوه بر این برای حل مسائل مربوط به رسمیت شناختن گواهیهای حلال صادرشده توسط کشورها و موسسات دیگر، TSI فعالیتش در زمینه صدور گواهی حلال را در چارچوب قوانین (SMIIC) انجام میدهد. افزون بر این TSI برای اینکه بتواند فعالیتهایش در زمینه غذای حلال را با یک پایه علمی و مذهبی قوی انجام دهد، علاوه بر کمک گرفتن از کمیتههای فنی SMIIC، اقدام به تاسیس یک شورای دانشگاهی متشکل از کارشناسانی درحوزه الهیات، بیوشیمی، دامپزشکی، علوم غذایی و تکنولوژی کرده است. در این راستا گزارشهای مربوط به تجزیه و تحلیل نمونهها و نیز گزارش بازرسی برای صدور گواهی غذای حلال، به کمیسیون تایید غذای حلال ارایه میشود. این کمیسیون پنج عضو دارد که یکی از اعضای آن از اداره امور مذهبی ترکیه است. تصمیم نهایی برای صدور گواهی حلال را این کمیسیون میگیرد که آرای همه اعضا مبنای کار است ولی در غیاب عضو اداره امور مذهبی هیچ تصمیمی گرفته نمیشود. مدت اعتبار گواهی حلال یکسال است. لازم است در ایران نیز نهادی متولیگری امور حلال را به عهده گیرد. این نهاد باید متشکل از نمایندگانی از سازمانها و نهادهای مرتبط با امر حلال باشد.
شرح خدمات این نهاد میتواند از این قرار باشد: بررسی تشخیص حلیت، بررسی صدور گواهی حلال و نظارت فقهی و تایید حلیت، برنامهریزی و نظارت برای افزایش تولید، برندسازی و ...
همچنین جهت اطلاعرسانی مصرفکنندگان داخلی و در راستای اجرای ماده ١١ قانون نظارت شرعی بر صید و ذبح، فرهنگسازی شود.
بیتا نوروزی عضو هیأتعلمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
دیدگاه تان را بنویسید