حداکثر تعهد ایران برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای چند درصد است؟
اعتماد ،غزل حضرتی/ نشست بینالمللی آب و هوا در پاریس، با حضور ١٩٥ کشور از سراسر جهان، ١٢ دسامبر به پایان رسید، نشستی با توافقی عادلانه و الزامآور که قرار است تعهداتی را برای کشورهای شرکتکننده ایجاد کند؛ تعهداتی متفاوت برای کشورهایی با سهم آلایندگی متفاوت. در این میان، سران کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، در کنار هم، حاضر شدند تا هرکدام بنابر سهمی که ازانتشار گازهای گلخانهای دارند، تعهداتی را به ناظر بیطرف بدهند، تعهداتی که از سال ٢٠٢٠ شروع میشود و تا ٢٠٣٠ قرار است به آن میزان از کاهش انتشار دست یابند.
آماری که از بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای دنیا در ٢٠١٥ منتشر شده، نشان میدهد تنها کشورهای توسعهیافته دستی بر آلودگی هوا ندارند که خیلی از در حال توسعهها هم در لیست ١٠ کشور اول آلاینده قرار گرفتهاند. اندونزی، برزیل، ایران، هند و کرهجنوبی کشورهاییاند که با قرار گرفتن در میان این ١٠ کشور برتر آلاینده، نشان دادند کشورهای در حال توسعه هم میتوانند با وجود محدودیتها و دوربودنشان از صنعتی بودن کشورهای پیشرفته، سهم بسزایی در آلودگی داشته باشند. چین، با بیش از ٢٨درصد سهم، بزرگترین آلودهکننده هوا با گاز co٢ محسوب میشود. ایالات متحده امریکا در مقام دوم، بعد از چین، با سهمی نزدیک به ١٦ درصد قرار دارد.
اما تفاوتی میان کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته در اجلاسی چون نشست آب و هوای پاریس وجود دارد، تعهداتی که از سوی کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته اعلام شده و درنظر گرفته شده، تفاوتهای اساسی باهم دارند. مدیرطرح ملی تغییر آب و هوا، درخصوص آنچه در پاریس گذشت بهطور اجمالی به «اعتماد» گفت: آنچه در این اجلاس فراهم شد، بستری مناسب برای کشورهای در حال توسعه بود. کشورهای توسعه یافته تعهداتشان را پذیرفتند و در حال توسعهها هم قرار است در اجلاس تکمیلی که در چندماه آینده برگزار میشود، خود را ملزم به اجرای تعهداتشان کنند.
محسن ناصری، با اشاره به ارایه برنامههای کاهش ایران قبل از برگزاری نشست گفت: کشور ما هم برنامه خود را برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای، قبل از نشست ارایه کرده بود. از نتایج نشست پاریس این نیست که کشورهای در حال توسعه تعهد بپذیرند، اما این تثبیت شدکه جامعه بینالملل متعهد شود که میزان اثرگذاری گازهای گلخانهای را تا یک و نیم یا دو درجه فیکس کنند. اما اینکه چیزی به عهده کشور ما گذاشته شود، هنوز اتفاق نیفتاده است. این بحث خاص و ویژه ما نیست، بحث تمام کشورهای در حال توسعه است. اگر ما کشور توسعهیافتهای بودیم، یا جزو کشورهای پیوست یک بودیم، با ما هم با همین شرایط برخورد میکردند. اما الان با شرایط در حال توسعه بودن با ما برخورد میشود.
او با اشاره به بحث سازگاری که یکی از مباحث اصلی در این نشست بود، گفت: کشورهایی که عضو کنوانسیون هستند، متعهد بودند برنامههای خود را برای کاهش انتشار و سازگاری قبل از پاریس ارایه دهند. ایران هم یک هفته قبل از نشست، برنامه کاهش خود را ارایه داد که در آن هم به مباحث سازگاری مثل آب، کشاورزی، تنوع زیستی اشاره کرده است و هم اقداماتی که میخواهد انجام دهد را روشن کرده و هم برنامه کاهش انتشارمان را ارایه کرده است. نکتهای که هست این است که در این نشست به نظر میرسد به سازگاری توجه زیادی شده. از کشورها خواسته شده ستادهایی را برای سازگاری تشکیل دهند. در واقع، سازگاری و مباحث مرتبط با آن، به نوعی به مسائلی چون اثرگذاری در آب، تولید کشاورزی، بهداشت و... مربوط میشود که اینها جزو معلولهای انتشار گازهای گلخانهای هستند و خود این گازها، در دایره علتها میگنجند. جامعه بینالملل هم علتها را میبیند هم معلولها را. تاکنون بستر تعهد برای کشورهای توسعه یافته فراهم بود که انتظار میرود این بستر برای کشورهای در حال توسعه هم در آینده نه چندان دور فراهم شود.
حداقل ٤ و حداکثر ١٢ درصد کاهش انتشار
مدیرطرح ملی تغییر آب و هوا در سازمان محیط زیست، از کف و سقف برنامههای متعهدانه ایران به نشست پاریس اشاره کرد و گفت: برنامهای که ایران برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای ارایه داده است، روی دو عدد ٤درصد و ١٢درصد بسته شده، اعدادی که نشان از کمترین و بیشترین حد کاهش میدهد. او با تقسیمبندی این دو عدد به شرایط مشروط و غیرمشروط گفت: برنامه کاهش انتشار ما در دو برنامه مشروط و غیرمشروط ارایه شده است. کاهش ٤ درصدی همان سطح غیرمشروط ماست و برنامه کاهش ١٢درصدی همان کاهش مشروط. سطح مشروط، سطحی است که به دریافت کمکهای بینالمللی و فناوری وابسته و مشروط است و بدون این کمکها، امکان رسیدن به این حجم کاهش امکانپذیر نیست. اما سطح غیرمشروط، سطحی است که کشور میتواند با توان ملی و پتانسیلهای مالیاش به این حجم کاهش برسد. اما یک پوشش وجود دارد که تمام اقدامات ما را منوط به حذف تحریمها و مراودات بینالمللی و تجاری آزاد کرده است. به گفته ناصری، برنامه کشورها برای سالهای ٢٠٢٠ تا ٢٠٣٠ درنظر گرفته شده و با درنظر گرفتن تحریمهایی که ایران و توان تکنولوژیکش تحتالشعاع آن قرار گرفته، امیدواریم که در این بازه زمانی این مسائل به کلی برطرف شود و ایران هم بتواند متعهد به برنامهاش باشد. اما در میان کشورهای مختلف با سهمهای متنوع، تعهدات مختلفی به چشم میخورد. برخی توان بیشتری برای کاهش دارند و برنامه منسجمتری ارایه میکنند و عدد کاهششان بزرگتر است و برخی کوچکتر و کمتر. برخی کشورها زیر بار عهد تا ٣٠درصدی کاهش انتشار هم رفتهاند و برخی هم هستند که تنها ٣درصد میتوانند از حجم ورود آلایندههایشان به جو بکاهند. در این میان، توان فنی و مالی و زیرساختهای کشورها حرف اول را میزند. ناصری در این خصوص معتقد است: مسلما باید سطح تعهد کشورهای توسعه یافته بیشتر باشد و هست. آنها در این نشست، متعهد شدند میزان انتشار گازهای گلخانهای را به زیر عددی که در سال ١٩٩٠ وجود داشت، برسانند. بادرنظر گرفتن اینکه از دهه ٩٠ میلادی تا الان چه توسعه صنعتی در این کشورها اتفاق افتاده، خود نشان از این میدهد که عزم کشورها برای کاهش انتشار جدی است و میخواهند به کیفیت هوا در آن دهه برگردند. این یک اقدام مهندسی و عزم ملی جدی را میطلبد که اکثر کشورها در این نشست، از وجود آن در برنامههایشان خبر دادهاند. ناظر بیطرفی که در این میان قرار است بر برنامههای کاهش انتشار نظارت کند و تعهد کشورها را به خاطرشان آورد، کنوانسیون آب و هوا است که گروهی را تشکیل میدهد تا نظارت کند بر برنامههای کشورها. برنامههای خواسته شده از کشورها، حداقل تا ٢٠٣٠ قرار است عملی شود. البته این موعد مقرر در بعضی کشورها تا ٢٠٥٠ هم ادامه مییابد.
دیدگاه تان را بنویسید