با وجود سرمایه‌گذاری‌ها، مهاجرت روستایی در ایران شدید‌تر شد

اعتماد / فرشاد مومنی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، در سخنرانی با عنوان «عدالت اجتماعی نیاز نسل امروز» به تحلیل مهم‌ترین نقصان‌های متدولوژیک حاکم بر برنامه‌ریزی توسعه، راه‌حل‌های آن و چرایی گریز از به کار بستن راه‌حل‌ها و امتناع توسعه‌نایافتگی در ایران از این منظر پرداخت.

کدخبر: 26346

اهم گفته‌های وی در زیر آمده است:

مساله حیاتی در ایران این است که علم در ایران نیروی موثری نیست. باید علم را به نیروی اجتماعی تبدیل کنیم و اگر این اتفاق رخ دهد، به یقین می‌توانیم از گرفتاری رهایی یابیم.

نیمه دوم سال ١٣٩٤، سال تصمیم‌گیری‌های بسیار سرنوشت‌سازی برای افق‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت در کشورمان محسوب می‌شود. بنابراین باید از حداکثر ظرفیت‌های دانایی موجود در جامعه استفاده کنیم تا با کمترین هزینه و بیشترین دستاورد از این شرایط عبور کنیم. تجربه برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه کشور می‌تواند بسیار عبرت‌آموز باشد.

تنها در فاصله ١٠ سال بعد پیروزی از انقلاب در زمینه‌های توسعه فیزیکی زیرساخت‌های روستایی مانند آب‌رسانی، برق‌رسانی، جاده‌کشی، مدرسه‌سازی، درمانگاه‌سازی و مجموعه اقداماتی که انجام شد معادل ٥/١١ برابر آن چیزی بود که از حکومت پهلوی تحویل گرفته شد.

در اثر نداشتن فهم نظری روشمند و اتخاذ سیاست‌های ضربه‌زننده به توسعه روستایی در دوره سال‌های اجرای برنامه تعدیل ساختاری سبب شد که با وجود سرمایه‌گذاری‌ها در دوره سال‌های اول توسعه بعد از انقلاب در ایران، به واسطه شوک‌درمانی‌ها، آزاد‌سازی‌ها و سایر خطاهای راهبردی سیاستی که در چارچوب برنامه تعدیل ساختاری اتفاق افتاد، مهاجرت روستایی در ایران در این دوره حتی در مقایسه با موج نخست اصلاحات ارضی قبل از انقلاب نیز شدید‌تر شد.

در طرح مسکن مهر نیز با وجود اینکه اصل تشخیص کانون اصلی بحران در بخش مسکن ایران به حیطه مسکن خانوارهای کم‌درآمد مربوط می‌شود، درست بود؛ اما شیوه سیاستگذاری متناقض، غیر برنامه و غیر عالمانه‌ای که در آن سیاست اعمال شد، عملا سبب شد که حداقل در ٢٠ سال آینده، دولت‌های آتی همچنان در گروگان سیاست غیر برنامه‌ای و غیر کارشناسی گرفتار باشند.

باید بازگردیم و برنامه‌ریزی را به روش علمی و به اعتبار همه دستاوردهای توجیه‌کننده برنامه‌ریزی، شناسایی کنیم و سپس به معنای دقیق کلمه برنامه بریزیم. مانند سبک کنونی تظاهر به برنامه‌ریزی نکنیم بدون اینکه هیچ کدام از لوازم آن را فراهم کرده باشیم.

از لحاظ ساخت جغرافیایی، ساخت جغرافیایی کم‌آب و پراکنده ماهیتا به اشکال گوناگون تمام وجوه نابرابری را در نظام حیات جمعی کشور بازتولید می‌کند. ساخت سیاسی غیرمردم‌سالار نیز کانون اصلی بازتولید توسعه‌نیافتگی در ایران شناخته شده است. همچنین مولفه کلیدی مساله استبداد، هم‌راستایی غیرمتعارفی با نابرابر‌سازی دارد.

کانون اصلی بازتولید گرفتاری‌های کشور این است که از زاویه عدالت اجتماعی و با رویکرد عدالت اجتماعی به مساله توسعه برنامه‌ریزی شده نگاه اصولی نداشته‌ایم.

دولت قبلی ایده عدالت اجتماعی را بدنام کرده است. آنها دم از عدالت زده‌اند اما فلاکت را به جای عدالت به همراه خود آوردند. بی‌سابقه‌ترین سطوح توزیع ناکارآمد و فاسد منابع ملی را در آن دوره شاهد بوده‌ایم.

تنها راه اصولی برای نیل به توسعه عادلانه این است که عدالت را در پرتو اندیشه کارایی و بهره‌وری تفسیر کنیم.

هر رویکردی که می‌خواهد توسعه عادلانه را در دستور کار خود قرار دهد، در ذات خود باید اهتمام خود را بر ارتقای بنیه تولید ملی قرار دهد.

تمرکز بر کارایی و بهره‌وری است. اگر رویکرد توسعه عادلانه بخواهد از طریق رویه‌های پراسراف و پراتلاف تولیدی پایداری را تضمین کند، امکان بقا را برای کشور به وجود نمی‌آورد.

اگر بخواهیم به معنای دقیق کلمه برنامه‌ریزی کنیم، واقعیت این است که با خلأ‌های معرفتی بسیار جدی رو به رو هستیم. خلأ‌های معرفتی سبب شده است که اولویت‌های خود را فراموش کنیم. به این دلیل است که هزینه‌های بسیاری می‌پردازیم اما دستاوردی ایجاد نمی‌شود.

دولت فعلی پس از گذشت دو سال از دوره مسوولیت خود قادر به ارایه آمار دقیق از میزان بدهی ریالی دولت نیست.

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید