تحلیل معاون وزیر جهاد کشاورزی از تاثیر فعالیت های داعش
امروز در روزنامه اعتماد به مناسبت حادثه غم بار و تروریستی داعش در فرانسه، یادداشتی از قول علی قنبری، معاون وزیر جهاد کشاورزی و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس منتشر شده است که در آن نگارنده جدیترین آسیبی که اقتصاد ایران از فعالیتهای اقتصادی داعش خواهد دید را مورد واکاوی قرار داده است...
حمله گروهک تروریستی داعش به فرانسه در واقع حمله به اقتصادی جهانی است. به عبارتی دیگر در کنار آسیبهایی که به امنیت جهانی وارد میشود، تمامی کشورهای جهان با رکود اقتصادی ناشی از چنین بیثباتی و بیامنیتی روبهرو خواهند شد. در شرایط کنونی اقتصاد جهانی با تهدید جدی به نام «داعش» روبهرو شده است. متاسفانه گروهک تروریستی داعش بزرگترین نهاد تغذیهکننده غیرقانونی از درآمدهای نفتی جهان است. وقتی گروهک تروریستی داعش از محل فروش نفت مناطق تحت کنترل خود در سوریه و عراق، ماهانه حدود ٥٠ میلیون دلار درآمد کسب میکند، قطعا جدی بودن آسیب جهانی برای این گروهک موضوع قابل توجه در اقتصاد جهان است.
لذا کشورهای منطقه و عرضهکنندگان جهانی نفت در وهله اول در معرض مشکلات اقتصادی ناشی از چنین گروهکهایی هستند. برای همین منظور باید کشورهای جهان در مقابل چنین گروهکهایی متحد شده و مواضع جدیتری را اتخاذ کنند. اقتصاد ایران نیز از تیررس بحران اقتصادی جهان ناشی از شکلگیری گروهکهای سیاسی که رویکرد اقتصادی دارند در امان نخواهد بود.
جدیترین آسیبی که اقتصاد ایران از فعالیتهای اقتصادی داعش خواهد دید، کاهش قیمت جهانی نفت است که درآمدهای نفتی کشور را بهشدت کاهش داده است. با کاهش درآمدهای نفتی و بهتبع آن کاهش درآمدهای کشور، رکود اقتصادی ایران تعمیق یافته و خروج از رکود با تاخیر روبهرو خواهد شد. گرچه به لطف انسجام مالی و پولی دولت اعتدال بودجه کشور به سمت مالیاتی شدن پیش رفته است اما هنوز درآمدهای نفتی برای وضعیت اقتصاد کلان کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. در کنار مسائل داخلی، شوک اقتصادی جهان از محل حملات داعش همچنین شوکهای منفی قیمت نفت، نیز موضوع قابل توجهی است به این ترتیب که از لحاظ تجارت بینالملل هم کشور با تهدید کاهش تراز تجاری روبهرو خواهد شد. تضعیف شرایط اقتصادی کشورهای طرف تجاری ایران هم موجب کاهش، حتی منفی شدن تراز تجارتی کشور میشود. در آسیبشناسی چنین رویکردی متاسفانه باز هم مسائل اقتصادی هستند که مطرح شده و به عنوان عوامل شکلگیری تروریسم جهانی مورد نکوهش واقع میشوند. پیشزمینه شکلگیری چنین تروریسمی در جهان اقتصاد است و آسیبپذیرینترین کشورها بعد از کشورهای صادرکننده نفت، کشورهای دلاری و بعد از آن کشورهایی هستند که مورد هدف حملات تروریستی واقع میشوند. رائول کارسو و فریدریش اشنایدر (٢٠١١) دو عامل را به عنوان مهمترین عوامل بسترساز تروریسم معرفی میکنند. نخستین عامل از نگاه این دو تن فقر و فرصت های نابرابر است. فقرا هزینه فرصت کمی دارند بنابراین به راحتی میتوانند به سوی اقدامات تروریستی جذب شوند. در مورد داعش میبینم که درآمد بالایی که این گروهک برای جذب افراد پیشنهاد میدهد روزبهروز به بزرگتر شدن آن میانجامد.
موضوع هزینه فرصت یکی از مهمترین موضوعات در تحلیل های اقتصادی تروریسم است. این موضوع به گسترش فرصت های برابر در رفع فقر در همه جوامع و به ویژه کشورهای بسیار فقیر مربوط است. هرچه دسترسی عمومی به آموزش، سلامت و حقوق شهروندی برابر بیشتر باشد رویآوردن به اقدامات تروریستی و روگرداندن از این شرایط سختتر خواهد بود و در نتیجه اقدامات تروریستی کاهش مییابد. اولسون (١٩٦٣) معتقد است که در نتیجه جهانی شدن اقتصاد، تغییر قیمتهای نسبی و تغییر الگوی کار تغییر قیمتهای نسبی در نتیجه واردات و صادرات اتفاق می افتد. اولسون معتقد است که قیمت ها سریعتر از دستمزدها تعدیل میشود. این عامل باعث پیشی گرفتن تقاضا بر عرضه است و در نتیجه تورم در جامعه افزایش می یابد. از این طریق قدرت خرید مردم کاهش یافته و فقر بیشتر میشود. از طرف دیگر با تغییر الگوی کار نیز کارگران ساده به تدریج حذف شده و جای خود را به ماشین ها یا کارگران بامهارت میدهند. این عامل نیز موجب فقیرتر شدن کارگران میشود. این دو عامل باعث بروز نارضایتی های اجتماعی و اقتصادی میشود. درواقع شکلگیری داعش ناشی از وضعیت اقتصادی جهانی و گسترش نابرابری بوده و در وهله اول نیز به اقتصاد جهانی آسیب میزند.
در کنار مسائل فوق داعش رویکرد دیگری که برای ضربه زدن به اقتصاد جهانی و خصوصا ارزش دلار ایجاد کرده است نگهداری درآمدهای حاصل از فروش نفت خود به صورت طلاست چراکه از سال گذشته این گروهک تروریستی بهدنبال رواج پول ویژه خود با نام دینار اسلامی در مناطق تحت سیطرهاش بوده است تا خود را از نظام مالی جهانی جدا کرده و تاکید دارد که پولهایش از جنس طلا، نقره و مس باشد. به این ترتیب با کاهش ارزش جهانی دلار به اقتصادهای دلاریشده ضربههای جدی وارد کرده و کاهش ارزش دلار را به دنبال خواهد داشت و در کنار آن با افزایش تقاضای جهانی برای طلا پایه پولی بسیاری از اقتصادها را با مشکل روبهرو میکند.
با شکلگیری گروهکهای تروریستی که رویکرد سیاسی مبتنی بر اقتصاد در جهان دارد قطعاً وضعیت اقتصادی جهان با تهدیدهایی روبهرو خواهد شد و سریعترین مبارزه با آن نیز تمرکز قدرتهای جهانی و همدلی جهانی برای حذف آنهاست.
دیدگاه تان را بنویسید