مشاهدات یک عابر
اعتماد ، اسماعیل کهرم /سالها پیش عکاسی را کنار گذاشتم و فکر کردم خود طبیعت از هر عکسی زیباتر است. هنگامی که از منظرهای عکاسی میکردم (آن وقتها) پس از مدتها صبر وقتی نتیجه عکاسی را میدیدم مایوس میشدم چون قابل مقایسه با اصل جنس نبود. بعدها حس کردم که نوشتن مشاهدات تصویر بهتری را از وقایع به دست میدهد.
شاید من عکاس قابلی نبودم، در نوشتن هم دستی ندارم ولی لااقل میتوانم نیمی از آنچه مشاهده میکنم انتقال دهم. این دستنوشتهها مشاهدات یک عابر است در خیابانها و بیابانهای زندگی با لنزهای یک دوستدار طبیعت و محیط زیست پاک. از خانه آمدم بیرون. در هر چند قدم ورقهای کاغذ را میدیدم که در پیادهرو افتاده بودند. خم شدم و به ترتیب آنها را برداشتم. راست میگویند که «برای یک زباله، یک کمر خم میشود.» همان طور که پیش رفتم کاغذها زیادتر شدند. جلوتر که رفتم کودک هفت، هشت سالهای را دیدم با مادرش که یک کتاب را در دست گرفته بود. ورق به ورق را میکند و به زمین میانداخت و عبور میکرد... مادرش هم انگار نه انگار. به آنها نزدیک شدم. تعداد زیادی از اوراق در دستم بود. به مادر نشان دادم و محترمانه گفتم خانم حیف نیست که این کتاب را ورق به ورق پاره میکنید؟ مادر با خشم گفت کتاب خودشه، دلش میخواد پاره کنه. بعد کتاب را از دست پسرش گرفت و به زمین انداخت و رفت. کتاب را برداشتم. روی جلد آن نوشته بود «گلستان سعدی». اکنون آن کتاب پس از صحافی نهچندان ماهرانه من، زیب کتابخانه شخصیام شده. درست است که انسان از دامان مادر به معراج میرود ولی شاید سقوط هم همان منشأ را دارد.قدم زدن را دوست دارم. تمرکز و قدرت مشاهده انسان را بالا میبرد. قدم زدن آهسته به خصوص قدرت مشاهده را افزایش میدهد. مغازهها، مردم، داخل جویها، بالای درختها و بالا خودنوشتهها بر در و دیوار، همه به نظرتان میآید. مناظری که حین رانندگی اصلا دیده نمیشوند.حین قدم زدن در خیابان شریعتی بودم کنار یک مخزن زباله نگاهم به چندین کتاب افتاد که روی هم افتاده بودند. شاید اینها را یک دانشآموز که دستش به زبالهدانی نمیرسید در خیابان رها کرده بود. خدای من در کدام جامعه کتاب زباله محسوب میشود؟ کتابهای دوران دبستان را اگر حفظ کرده بودیم از نظر معنوی و مادی چقدر ارزش داشتند؟ نکند دانشآموز ما پس از گذراندن امتحانات فکر کرده کتاب به درد نمیخورد.رفتم کتابها را برداشتم. جغرافیا، کتاب فارسی، کتاب تاریخ... همگی در شرایط تقریبا نو، معلوم بود که زیاد هم مطالعه نشده بودند. این کتابها هماکنون مانند گنجینهای در کتابخانه من جای گرفتهاند. کتاب ادبیات فارسی این مجموعه به راستی گنجی عظیم است. ما کی قدر دوست بیزبان خود را میدانیم. در کنار چهارراهی عبور میکردم. یک اتومبیل کنارم ایستاد. خانمهای داخل ماشین به خودشان رسیده بودند که معلوم بود جایی به مهمانی و جشن و سرور میرفتند.حدسم درست بود. خانمی که کنار راننده نشسته بود سوال کرد و آدرس یک سالن اجتماعات را گرفت. من شروع به دادن آدرس کردم. از اینجا برمیگردید، میپیچید دست راست، خیابان پاسداران (خانم: میدونم)، میپیچید دست راست (میدانم)، تا سر چهارراه بعد میپیچید دست راست (خانم: میدونم)، من با خنده گفتم خانم شما که همه را میدونید پس چرا میپرسید؟ خانم فرمود: «دانا اونه که هم بدونه و هم بپرسه.» و بنده عرض کردم (در میان خنده شدید همسفرهای خانم): «چو دانی و پرسی سوالت خطاست.» آنها رفتند و من هم سر خود گرفتم و متفکر که با این ضربالمثلهای ضد و نقیض چه باید کرد؟مثلا در گلستان سعدی جایی میخوانیم که «پرتو نیکان نگیرد چون که بنیادش بد است/ تربیت نااهل را چون گردکان بر گنبد است.» و جایی دیگر در داستان گِل خوشبوی میخوانیم که «...گِلی ناچیز بودم ولیکن مدتی با گل نشستم... کمال همنشین با من اثر کرد وگرنه من همان خاکم که هستم!»
دیدگاه تان را بنویسید