رازهای هستهای هاشمی
اعتماد / میخواستم عبدالقدیرخان را ببینم اما نشد پس از جنگ اولین غنی سازی در امیرآباد با همان چیزهایی که از پاکستان گرفته بودیم انجام شد پاکستانیها ٤ هزار سانتریفیوژ دست دوم نسل اول را با مقداری نقشه به ما دادند در مسیر دماوند کارگاهی ساختیم که نخستین آزمایشهای هستهای ما در آنجا انجام شد قرار بود در الموت قزوین آب سنگین را بسازیم ،تونل هم بزنیم و زیرکوه بسازیم که محفوظ باشد امادولت من تمام شد در زمان جنگ، مخصوصا وقتی عراق به بمباران مراکز تولید برق در ایران روی آورد، ما هم تصمیم گرفتیم برای تامین برق در آینده جهت تولید آن در نیروگاه هستهای اقدام کنیم عراق به نزدیکیهای غنیسازی رسیده بود که اسراییل همه آنها را منهدم کرد پیش از اسراییل در مهر ٥٩، نیروی هوایی ما تاسیسات اتمی «اوسیراک» عراق را نابود کرده بود ١٤ شهریور ١٣٦١ یک جلسه مشورتی با حضور رییسجمهور و نخست وزیر وقت داشتیم که یک واحد نیروگاه بوشهر راه بیفتد در زمان شاه کیک زرد را از آفریقای جنوبی خریده و یک مقدارش را آورده بودند که من ٢٠٠ تن به خریدمان اضافه کردم و چیزی حدود ٧٠٠ تن را آوردیم ما اورانیوم نداشتیم، رفتیم سراغ کشف معدن اورانیوم در ساغند که البته معدن کمظرفیتی بود چینیها برای ما در ساغند، چاههای بسیار عمیقی زدند تا به اورانیوم برسیم علی لاریجانی داشت در مذاکرات نتیجه میگرفت که عوض شد
میگفتیم حالا که این کار نیمهکاره است و هزینههای زیادی هم شده، با آلمانیها که خرجهای زیادی در آنجا کردند و برای این کار آمادگی دارند، ادامه بدهیم. بعضیها هم به آنجا رفته و حرفهایی زده بودند و گویا آلمانیها هم دلیلی پیدا کرده بودند که نیایند. مثلا میگفتند دو قسط ارزی و ریالی سررسید شده پرداخته نشد و رییس کارگاه آلمانیها از ناامنی گلایه داشت. یعنی عملا میگفتند که از طرف شما لغو شده و نمیخواستند خودشان را مقصر جلوه بدهند. ما از آقای امراللهی که در آنجا مسوولیت هم داشت، پیگیری کردیم و خواستیم که ادامه بدهند. با اینکه بعضیها، مخصوصا جوانهای تحصیلکرده هستهای، مخالف بودند و نمیخواستند کارها شروع شود، بنا شد که سایت فعال شود. ما هم رفتیم و بازدید کردیم. بعدا وقتی جنگ شروع و آنجا ناامن شد، همان مقدار فعالیت هم متوقف شد. طبعا طبیعت جنگ به گونهای بود که نمیشد در آنجا کار کرد. انجام کار هستهای در جایی که در تیررس دشمن بود، معنایی نداشت. عراقیها هم در جاهایی داخل کشور آمده بودند. لذا آن طرحها ماندند. بعدا این بحثها شروع شد و هنوز در حال جنگ بودیم که بنا شد در دو فاز پیگیری کنیم. یکی اینکه با آلمانیها صحبت کنیم که بیایند. برای اینکه تکلیفشان بود و آنها میگفتند که خودتان فسخ کردید و ما قبول نداشتیم. بحث ما همینطور ماند. یک بحث هم کارهای داخلی بود. در امیرآباد هم چیزهای زیادی فعال بود که اینجا را هم تقویت میکردیم و دنبالش بودیم. بعد به مراحلی رسیدیم که از آلمانیها مایوس شدیم و به فکرهای دیگری افتادیم. با پاکستانیها صحبتهایی شد. یک دانشمند هستهای به نام آقای عبدالقدیرخان در پاکستان بود. هاشمی در ادامه صحبتهایش به این اشاره میکند که در سفرهایی که به پاکستان داشت هرگز نتوانست با عبدالقدیرخان دیداری داشته باشد و میگوید: در سفری که به پاکستان رفته بودم، خواستم ایشان را ببینم. اما به من نشان ندادند. آیتالله خامنهای هم ایشان را ندید. ولی هر دوی ما در دوران جنگ پیگیری میکردیم که باید کارهایمان را شروع کنیم. گویا خود آقای عبدالقدیرخان اعتقاد داشت که دنیای اسلام باید بمب هستهای داشته باشد و به این کار عقیده داشت و بمب هستهای پاکستان را هم او ساخت. هر چند طول کشیده بود تا بمب را بسازند. وی ادامه داد: به هر حال حاضر شدند تا یک مقدار به ما کمک کنند، در حدی که مثلا دست دوم نسل اول سانتریفیوژهایی را که غنیسازی میکنند، با نقشه مقداری به ما دادند. نقشهای که بعدا خودمان بتوانیم بسازیم. کمکم شروع کردیم و بوشهر را ادامه دادیم. یعنی کارهایی را که امکان داشت، انجام دادیم. چون آنجا نیروگاه بود. در یک قسمت کارهای نیروگاه را میکردیم و یک قسمت هم کار قطعهسازی مربوط به غنیسازی بود. آیتالله هاشمی با اشاره به دوران روی کار آمدن دولت سازندگی میگوید: در همان شرایط دولت من شروع به کار کرد که جنگ تمام شده بود. نیروگاه با موشک عراقیها آسیب دیده و گنبد آن سوراخ شده بود و امنیت نداشت. باید کارهایی را انجام میدادیم که کار نیروگاه را جدی گرفتیم. در این مقطع یک نفر از نیروهای فنی و اجرایی هستهای خیلی همکاری و به آقای امراللهی کمک کرد و بنا شد غنیسازی را شروع کنیم. برای اولین غنیسازی در جایی که در امیرآباد درست کردند، از همان چیزهایی که از پاکستان گرفته بودیم، کنار هم چیدند که ما هم برای بازدید رفتیم. کارگاهی هم در کنار سالن برای قطعهسازی درست کردیم که خودمان بسازیم. قطعات، مواد و فلزات خاصی را که لازم بود، تامین کردیم و کار در دو جهت شروع شد. رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در پاسخ به این سوال که آیا در آن مقطع کسانی در ایران بودند که به شما توصیه کنند که مثلا میشود به سمت سلاح هستهای هم رفت، میگوید: اولا همه کسانی که با روحیات ایراندوستی مشغول فعالیتهای هستهای بودند برای استفاده از مواهب غیرنظامی آن کار میکردند و با اخلاقیات اسلامی، مخالف حرکت در مسیر ساخت بمب هستهای بودند که میدانستیم جز کشتار جمعی، نتیجهای ندارد؛ ثانیا مسوولان آژانس بینالمللی هستهای میآمدند و بازرسی میکردند.
در بخش دیگری از این گفتوگو آیتالله هاشمی با اشاره به دولت اصلاحات و قرارداد سعدآباد میگوید: قبل از اینکه دولت آقای خاتمی تمام شود، مذاکرات بود و چون آقای روحانی دبیر شورای امنیت بود، نقش مذاکرهکننده را داشت. آن موقع تهدیدها و خطر شروع شده بود و به جایی رسیده بود که ما داوطلبانه کارها را تعلیق کنیم و فقط کارهای محدودی را که مشخص شده بود، انجام بدهیم. ولی غنیسازی و این کارها را تعطیل کنیم و تحقیقات را ادامه بدهیم که ماجرای آن مفصل است. وقتی آقای احمدینژاد آمد،تصمیم گرفتند که تعلیق را بشکنیم. هنوز کار آقای احمدینژاد شروع نشده بود که به آقای خاتمی پیشنهاد کردند که ایشان تعلیق را بشکند. در آن دوره گاهی جلسهای خدمت رهبری بود که جمع زیادی شرکت میکردند. در آن جمع وزیر خارجه، رییسجمهور، روسای قوا، من، نظامیها مثل آقای شمخانی و دیگران بودند و برای قدم به قدم کارها مشورت میشد. تصمیمات رهبری با مشورت بود که نتیجه آن جلسه را میپذیرفتند. وقتی احمدینژاد آمد و گفت که تعلیق را بشکنیم، آقای خاتمی گفت: من نمیشکنم، برای اینکه یک پرونده سنگین تهدید برای دولت بعد باقی میماند و من نمیخواهم دولت بعد از من وارث این مشکل شود. بعدها نمیدانم چگونه آقای خاتمی را قانع کردند که ایشان تعلیق را باز کرد. از آن به بعد دعواها شدت گرفت و بقیه مسائل که تا الان ادامه دارد. آقای روحانی، آقای ظریف و آقای صالحی- که اواخر جزو دولت آقای احمدینژاد شده بود ـ در این مایهها نبودند. وقتی آقای روحانی آمد، این جزو اهدافش بود و مساله را برای حل در دستور قرار داد. آقای ظریف هم وزیر خارجه شد و بعد چند نفر آمدند و رفتند که آقای صالحی آمد و سازمان را به عهده گرفت و کارشان را شروع کردند.
لاریجانی خوب پیش میرفت و هیاهویی نداشت
وی همچنین در پاسخ به این سوال که نقش ظریف و صالحی را در روند مذاکرات چگونه دیده است، میگوید: اینها کاملا به صورت فنی مذاکره میکردند. آقای صالحی از لحاظ کارهای آژانس و آقای ظریف اصل مسائل و مذاکرات را پیگیری میکردند. آقای صالحی بیشتر با آژانس و آقای ظریف بیشتر با ١+٥ سروکار داشت. قبل از اینها، آقای جلیلی مذاکره میکرد. یک دوره هم آقای لاریجانی مذاکره میکرد. آقای لاریجانی خوب پیش میرفت و هیاهویی نداشت و منطقی صحبت میکرد و داشت نتیجه میگرفت که عوض شد. وقتی موضوعی مثل پرونده هستهای، سیاسی و فنی شد، اعضای تیم مذاکرهکننده هم باید ترکیبی از شخصیتهای آگاه به مسائل سیاسی و فنی باشد. در اینگونه مسائل حرفهای شعاری و صدور بیانیههای تند جواب نمیدهد. در تمام سالهایی که پرونده هستهای ایران باز شد، حرف ما این بود که غرب دارد بهانهگیری میکند، در چنین فضایی نباید بهانه به دست آنها بدهیم. ولی تیم جدید خیلی خوب عمل کرد. هاشمی در پاسخ به این سوال که مقام معظم رهبری توصیه کردند که روال و روند قانونی برجام در مجلس طی شود، ولی این ماجرا نباید باعث دودستگی و شکاف شود برای اینکه دولت حقوق همین مخالفان حتی اندک را هم رعایت کند، شما چه توصیهای دارید که روند اعتدالی پیش برود و حقوق مخالفان تامین شود، میگوید: ما از چند بعد دستاورد داریم. اینکه اینها چه کار کنند؟
باید گفت که مخالف حق دارد و اگر در مجلس مطرح شد، نظرش را بگوید و نهایتا رایگیری شود، چنین شد و شورای نگهبان هم نظر شما را داده است. البته چون دولت قانونا لازم نمیدانست، خودش نداد و اینها آمدند طرح دادند. دولت هم مخالفت نکرد و دولتیها هم آمدند و دفاع کردند. یعنی قهر نکردند. ولی خودشان برای این کار اقدام نکردند. دلیلش هم این بود که به عقیده آقای روحانی، اینها چنین حقی ندارند و لزومی ندارد که مجلس ببیند و نظر دهد. چون رهبری هم صریح نگفتند که لازم است مجلس ببیند. اما از لحاظ سیاسی خوب نیست مجلس برکنار باشد. اگر مجلس تایید کند، یک پشتوانه است و قویتر میشود. همین اتفاقی که در مجلس افتاد و ایشان هم میدانستند. چون قبلا آقای لاریجانی به آقای روحانی گفته بود که در مجلس رد نمیشود. چون اینها فراکسیون بزرگی دارند و صد و هفتاد، هشتاد نفر هستند و میدانست که رای میدهند. این جای نگرانی نداشت. اما بداخلاقیهای برخی واقعا بداخلاقی بود. یعنی دلواپسها نهتنها در مجلس، بلکه عدهای از انسانهای بیاطلاع را تحریک میکردند که حرفهای بدی بزنند. صدا و سیما به آنها میدان میداد که در آنجا تحلیلهای سطحی کنند. البته تمام این کارها و مزاحمتهایی که میکردند، به ضررشان تمام شد. چون ما میدانیم و آنها هم میدانند که ٨٠ تا ٩٠ درصد مردم با این روند توافق موافق هستند و میخواهند که راحت شوند و انرژی هستهای صلحآمیز را داشته باشند. مردم این را میخواهند. آنها خودشان را بدنام کردند. جلسه دیروز پریروز (قبل از رایگیری مجلس) برای آنها خیلی سنگین تمام شد و در جامعه مقدار زیادی برای خودشان مساله درست کردند. چون اینها خودشان را به گونهای به رهبری منتسب میکنند که مثلا ما نظر ایشان را بیان میکنیم. ایشان خودشان زبان دارند و بیشتر از همه هم میتوانند بگویند و میتوانستند جلوی آن را بگیرند. نیاز به دعوا و حاشیهسازی نبود. خیلی بد بود که در مجلس این کار را کردند. البته شیوه رهبری همین است که میدان میدهد تا دیگران حرفهایشان را بزنند. اگر با اخلاق و براساس منافع ملی رفتار میکردند، بد نبود. چون وقتی بحث میشود، مردم هم مسائل را میفهمند. اما اینگونه نشد.
آغاز تعامل با دنیا مهمترین دستاورد برجام
آیتالله هاشمی در این گفتوگو مهمترین دستاورد برجام را آغاز تعامل ایران با کشورهای مهم و پیشرفته دنیا دانست و اضافه کرد: وقتی تحریمها برداشته شود، میفهمیم که چقدر مشکل داشتیم. هنوز کسی نمیخواهد ابعاد خسارتهایی را که دیدیم، بگوید. چون هنوز تمام نشده و موقع گفتن نیست. به هر حال تحریمهای ظالمانه متوقف و تا حدودی هم جبران میشود. بعد هم با رونق پیش خواهیم رفت و کارهای ما بهتر میشود. ثانیا موقعیت بینالمللی ما در دنیا بهتر میشود. موقعیت ما در دنیا بد شده بود. تا همین حد هم ایرانیها عزتی در دنیا پیدا کردند. البته جنگیها فکر میکنند که عزت ما این است که تندرویهای دنیا از ما خوششان بیاید که این کار، همیشه آسان است. یعنی هر وقت میتوان این کار را کرد. ما کشور بزرگی هستیم و باید در دنیا حرف بزنیم و کار کنیم و باید در مسائل جهانی شرکت داشته باشیم. ایران میتواند وزنه سنگینی در دنیا داشته باشد. مهمترین دستاوردی که داشتیم، این است که رسما به عنوان کشوری که عضو باشگاه هستهای است، شناخته شدیم. تا به حال قبول نکرده بودند. اما الان قبول کردند که هستیم. قبول کردند غنیسازی کنیم. نیروگاه داشته باشیم و به صورت صلحآمیز از هرچه میخواهیم، استفاده کنیم. در مساله هستهای در دنیا بعضیها جلوتر و بعضیها عقبتر هستند. مثلا ژاپن هم مثل ما است. حدود ٣٠، ٤٠ کشور هستند که مثل ما اجازه غنیسازی صلحآمیز دارند و درعینحال حق ندارند کار نظامی بکنند و ما هم مثل آنها میشویم.
دیگر جملات مهم و کلیدی آیت الله هاشمی رفسنجانی به شرح زیر است:
عبدالقدیرخان اعتقاد داشت که دنیای اسلام باید بمب هستهای داشته باشد و به این کار عقیده داشت و بمب هستهای پاکستان را هم او ساخت
پاکستانیها چهار هزار سانتریفیوژ دسته دوم نسل اول را با نقشه مقداری به ما دادند
در مسیر دماوند یک کارگاهی ساختیم که نخستین آزمایشهای هستهای ما شد
در الموت قزوین تاسیساتی ساختیم تا در حصار کوهها باشد و با ضدهوایی محافظت میشد
بنا شد در الموت آب سنگین را بسازیم و فرض هم بر این بود که تونل بزنیم و زیرکوه بسازیم که محفوظ باشد تا نتوانند آن را بزنند
با تمام فعالیتی که پس از جنگ در دولت من شد، نتوانستیم به غنیسازی برسیم
عراق به نزدیکیهای غنیسازی رسیده بود که اسراییل همه آنها را منهدم کرد
پیش از اسراییل در مهر ٥٩، نیروی هوایی ما تاسیسات اتمی «اوسیراک» عراق را نابود کرده بود
١٤ شهریور ١٣٦١ با حضور رییسجمهور و نخستوزیر وقت تصمیم گرفتیم نیروگاه بوشهر راه بیفتد
در زمان انجام کارهای مقدماتی هستهای، آژانس به ما کمکی نکرد اما هیچوقت مزاحم ما هم نشد
ما اورانیوم نداشتیم، رفتیم سراغ کشف معدن اورانیوم در ساغند که البته معدن کمظرفیتی بود
چینیها برای ما در ساغند، چاههای بسیار عمیقی زدند تا به اورانیوم برسیم
در هرمزگان یک معدن آسان نزدیک زمین پیدا کردیم
همه جور مراجعهای از بازار سیاه داشتیم؛ برخی میگفتند اورانیوم ٩٠ درصد غنیشده میدهند، برخی ١٠٠درصد، برخی میگفتند تکنولوژی میدهند.
پیشنهادهای فروش بمب به ایران، بیشتر کار جاسوسها بود تا ببینند نیت اصلی ما چیست
ماموران درباره پیشنهادهای خرید هستهای مقداری پیش میرفتند اما هیچوقت عملی نشد
تاسیسات uCf اصفهان را با چینیها شروع کردیم، نقشهاش هم آنها دادند
٦٠ میلیون دلار برای اصفهان به چینیها دادیم اما کار را نیمهکاره رها کردند
برنامه گداخت هستهای ایران از زمان شاه آغاز شد که در همان زمان شاه به نتیجه رسید
گداخت هستهای، اصفهان، پروژه غنیسازی و uf٦ همه در زمان من پیگیری شد
آنقدر به پیشرفت هستهای علاقهمند بودند که با خط خودم ٢٥ میلیون دلار برای تاسیسات آبسنگین در روزهای آخر دولتم بودجه نوشتم
بنبست مساله هستهای، جنگ است
غربیها نشان دادند که اگر نتوانند موضوعی را حل کنند، گزینه نهاییشان جنگ است
چند جنگ اخیر نشان داده که غربیها و امریکاییها سربازان خود را داخل کشور در حال جنگ نمیآورند، از راه دور میجنگند و کارشان نابود کردن زیرساختهاست، ما هیچ مایل نیستیم که وارد چنین جنگی شویم
فکر میکنم در توافق هستهای ما چیزی را از دست نمیدهیم و اگر آنها زمانی تخلف کنند و اجرا نکنند، ما آسانتر میتوانیم اجرا نکنیم
اورانیومهای غنیشده ٢٠ درصد به درد ما نمیخورد، ما میخواستیم آنها را برای چه نگه داریم؟
ما پلوتونیوم نمیخواهیم، چون به درد کار نظامی میخورد
مذاکرهکنندگان ما اجازه نداشتند وارد بحث موشکی با طرف مقابل شوند
بداخلاقیها در مجلس واقعا بداخلاقی بود
دلواپسها نه تنها در مجلس، بلکه عدهای از انسانهای بیاطلاع را تحریک میکردند که حرفهای بدی بزنند
تمام این کارها و مزاحمتهایی که میکردند، به ضررشان تمام شد
اینها خودشان را به گونهای به رهبری منتسب میکنند که مثلا ما نظر ایشان را بیان میکنیم اما ایشان خودشان زبان دارند و بیشتر از همه هم میتوانند بگویند و میتوانستند جلوی آن را بگیرند
دیدگاه تان را بنویسید