سبد حمایتی صادرات تخممرغ
حبیبالله افزونی
کارشناس ارشد ترویج و توسعه روستایی
ایران یکی از تولیدکنندگان عمده تخممرغ در جهان بهشمار میرود که بهدلیل وجود مرغداریهای تخمگذار در ردههای مختلف اجداد، مادر، پولت و تخمگذار تجاری در سطح استاندارد و مطلوب قادر به تولید حداقل یک میلیون تن تخممرغ صنعتی در سال است. با توجه به اینکه نیاز کشور سالانه حدود 800 هزار تن تخممرغ بوده و حدود 100 هزار تن تخممرغ از طریق مرغان بومی و سایر ماکیان بومی تأمین میشود، از این رو مصرف تخممرغ صنعتی حدود 700 هزار تن برآورد میشود. از طرفی، با توجه به مخاطراتی که صنعت طیور کشور را تهدید میکند، تولید سر به سر تخممرغ به صلاح نبوده، برای اطمینان از تولید پایدار و مطمئن باید همواره حدود 100 هزار تن تخممرغ مازاد بر مصرف داخلی تولید شود تا چنانچه مشکلی برای گلههای مرغ تخمگذار بهوجود آمد، تأمین تخممرغ مورد نیاز کشور تحت تأثیر این مسئله واقع نشود. تولید مازاد بر مصرف، تبعاتی نظیر افت قیمت تخممرغ، ضرر و زیان تولیدکنندگان و خطر حذف زودهنگام گلههای مولد را در پی دارد، از این رو برای اطمینان خاطر تولیدکنندگان و ثبات قیمت تخممرغ، باید مازاد تولید بر مصرف تخممرغ از چرخه بازار داخلی خارج شود. مکانیسمهای مختلفی برای این کار وجود دارد؛ ازجمله آنها میتوان به این موارد اشاره کرد:
1- یکی از این مکانیسمها صادرات تخممرغ است. صادرات تخممرغ در دنیا بسیار محدود بوده، بهصورت منطقهای و بین کشورها انجام میگیرد. عمده صادرات ایران به دو کشور عراق و افغانستان صورت میگیرد؛ با این وجود صادرات تخممرغ به کشورهای ارمنستان، آذربایجان، امارات، بحرین، تاجیکستان، ترکمنستان، عمان، گرجستان و سایر کشورهای منطقه انجام میشود. با توجه به اوضاع و شرایط منطقهای، تنها کشور ایران و ترکیه ساختار تولید تخممرغ به میزان فراوان و برای صادرات دارند.
2- در کشور ما متأسفانه نهتنها یارانه صادرات پرداخت نمیشود، بلکه مقررات و بخشنامههای متعدد روند صادرات را مختل میکند؛ بهطور مثال در سال 91 مقررات صادرات تخممرغ چهار بار تغییرات داشته است و طی سالهای 80 تا 91 سیاستها و مقررات 13 بار دستخوش دگرگونی شده است! بیشک تغییرات در آن دسته از قوانین و مقرراتی که باعث تسهیل در امر صادرات میشود، منظور نبوده و نیست. با وجود اینکه تخممرغ صادراتی ایران دارای مطلوبیت برای همسایگان است، پیدا کردن بازار صادراتی با توجه به رقابت شدید با دیگر صادرکنندگان، نسبتاً مشکل بوده و همواره صادرکنندگان ایرانی از نبود قوانین پایدار برای صادرات گلایه دارند. بهطور مثال بارها مشاهده شده با صدور بخشنامهای جلوی صادرات گرفته شده و کامیونهای حامل تخممرغ پشت مرزها سرگردان میشوند و صادرکننده علاوه بر زیان مالی، اعتبار خود را از دست میدهد. در صورتی که این موانع برای برخی از صادرکنندگان دیگر کشورها وجود ندارد.
3- نکته دیگر پایین آمدن قیمت تخم مرغ صادراتی بهویژه در نیمه نخست سال باعث عدم صرفه اقتصادی برای صادرکننده میشود. چنانچه یارانه صادراتی تخصیص یابد، صادرات در طول سال تداوم مییابد و از کاهش قیمتها ممانعت میشود. برای تداوم صادرات باید الزاماتی همچون اعمال مشوقهای صادراتی در نظر گرفته شود که خود، مبحث جداگانهای میطلبد./
D-940726-01
دیدگاه تان را بنویسید