یک خبر، سه چهره/ آیا فقر و مشکلات اقتصادی به فرهنگ جامعه آسیب میزند؟
اعتماد / امروز، روز جهانی ریشهکنی فقر در جهان است. روزی که باعث میشود، کمی فارغ از خبرها و گزارشها به «فقر» فکر کنیم و بپرسیم؛ در جامعهای که مشکلات اقتصادی گریبانگیر شده و دولتمردانش به دنبال راهحل هستند، این مشکل اساسی چه ضربههای غیرمستقیم وارد کرده و چطور خود را در اجتماع و فرهنگ نشان میدهد. صابر شیبانی اقتصاد دان حوزه فقر، سالار مرادی عضو کمیسیون اجتماعی مجلس و محمد امین قانعی راد جامعهشناس به این سوال پاسخ دادند.
فقر ،بزهکاری را افزایش میدهد
صابر شیبانی
تربیت و سطح فرهنگ خانواده تاثیر زیادی در رشد جایگاه اجتماعی و فرهنگی افراد دارد، اما بیش از آن وضعیت درآمدی و سطح معیشتی فرد تاثیر دارد. وقتی افراد درآمد پایدار نداشتهباشند، یا نتوانند به شغل خود در طولانی مدت امیدوار باشند و تکیه کنند، نمیتوانند روی رفتارهای اجتماعی خود مدیریت صحیحی داشته باشند.
به همین دلیل بهتر است این موضوع به یک باور تبدیل شود که مشکلات اقتصادی افراد بر سطح فرهنگ آنها اثر میگذارد و نمیتوان از افرادی که با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم میکنند، انتظار داشت مرتکب ناهنجاریهای اجتماعی نشوند یا بتوانند ادامه تحصیل بدهند. افرادی که در تامین معمولیترین نیازهای زندگی خود با مشکل روبهرو هستند، قطعا مطالعه نمیکنند، تلویزیون نگاه نمیکنند، فرزندان خود را بهخوبی تربیت نمیکنند و مدیریت درستی بر رفتارهای اجتماعی و شهری خود ندارند. بنابراین بدونشک فرزندانی که این افراد به جامعه تحویل میدهند هم سرشار از ناسازگاریهای اجتماعی هستند و نمیتوانند از یک چارچوب فرهنگی صحیح تبعیت کنند.
فرزندان بدون هیچ اطلاعی از وظایف اجتماعی خود وارد محیطهای اجتماعی میشوند و مراحل مختلف زندگیشان را طی میکنند. قطعا فردی که به جز کسب درآمد به چیز دیگری نمیاندیشد نمیتواند رفتارهای اجتماعی خود را مدیریت کند و این انتظار اشتباهی است که جامعه از این افراد دارد. در حوزه ادبیات مربوط به فقر منابع زیادی درباره تاثیرگذاری فقر بر فرهنگ یا فرهنگ بر فقر وجود دارد. همه اینها نشاندهنده این مهم است که فرهنگ تحت تاثیر معیشت خانوادهها و وضعیت درآمدی آنها قرار دارد و این موضوعی است که میتوان در علل رشد بزهکاری و ناهنجاریهای اجتماعی مورد بررسی قرار داد.
فقر، سلامت جامعه را تهدید میکند
محمد امین قانعیراد
در گذشته گرسنگی یکی از نمادهای فقر معرفی میشد، اما امروز نداشتن مسکن نمادی برای فقر یک خانواده است. یکی از مهمترین نیازهای خانواده امروزی مساله مسکن است و وقتی مرد خانواده از پس تامین این نیاز مهم برنیاید، روابط خانوادگی با مشکلات بزرگتری روبهرو خواهد شد.
پس از مسکن، مصرف کالاهای فرهنگی از جمله نیازهای یک خانواده معاصر است. کتاب، سینما، موسیقی و تامین اوقات فراغت سالم از جمله کالاهای فرهنگی هستند که فقدان مصرف آنها در پایین ماندن سطح فرهنگی یک خانواده اثر دارد. فرهنگ خانوادهها، فرهنگ جامعه را میسازد و جامعه سالم نیازمند خانوادههای سالم است. نخستین و مهمترین تاثیر فقر در جامعه، در خانواده پیدا میشود.
مشکلات اقتصادی، در روابط خانوادگی بیش از باقی رفتارهای اجتماعی خودش را نشان میدهد و جدیترین آسیبها را به شاکله خانواده وارد میکند. رفتارهای خشونتآمیز، سردی روابط زناشویی و در بعضی موارد قطع روابط آنها مشکلاتیاست که ریشه بسیاری از آنها در فقر نهفته است.
قطعا رشد فرهنگی فرزندان یک خانواده در گرو روابط سالم پدر و مادر است، در خانوادهای که رفتارهای خشونتآمیز زن و مرد در آن دیده میشود فرزندان پرخاشگری تربیت میشوند.
فقر مشکلات گستردهای را در روابط خانوادگی بر جا میگذارد؛ مشکلاتی که جامعه امروزی را با بحران روبهرو کرده و نیازمند مدیریت جدی است. تعاملات اجتماعی افراد ریشه در روابط خانوادگی آنها دارد، بنابراین اگر یک فرد رفتارهای ناسازگارانهای در روابط اجتماعی خود بروز میدهد، قطعا باید دلیل آن را در سطح فرهنگی او جستوجو کرد.
فقر،آمار طلاق را بالا می برد
سالار مرادی
رابطه عمیقی بین فقر اقتصادی و فقر فرهنگی افراد وجود دارد. در دنیای امروز خانوادههای زیادی برای تامین حداقلهای زندگی خود با مشکل روبهرو هستند، حداقلهایی مثل مسکن، پوشاک و غذا که تامین آنها، آرامش را برای خانواده همراه دارد.
این خانوادهها به باقی نیازهای خود اهمیت کمتری میدهند و اولویتی در تامین باقی نیازهای خود ندارند. نیازهایی مثل فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و هنری خانواده که اگرچه در دسته ارزشهای فردی و اجتماعی قرار میگیرند اما افرادی که از لحاظ اقتصادی در جایگاه خوبی قرار ندارند به این بخش از نیازهای خانواده خود اهمیتی نمیدهند و آنها را کنار میگذارند. به عنوان مثال خانوادههای کمدرآمد به ورزش، هنردوستی، سرگرمیهای اوقات فراغت و حتی تحصیلات فرزندان خود اهمیت نمیدهند و در بسیاری موارد ما شاهد ترک تحصیل فرزندان خانوادههای کم درآمد هستیم. موضوعی که نه تنها به دلیل مشکلات اقتصادی خانواده کمدرآمد رخ داده که از عدم آگاهی آن خانواده در اهمیت سواد، علم و دانش خبر میدهد. قطعا ترک تحصیل فرزندان این خانوادهها در شکلگیری سطحفرهنگ آنها تاثیر مهمی خواهد داشت. قطعا فردی که حتی در پایان رساندن تحصیلات ابتدایی خود ناکام بوده از لحاظ فرهنگی مشکلات زیادی را برای جامعه به همراه میآورد. مشکلاتی که جامعه را به صورت جدی تهدید میکند. مشکلات مالی نهتنها در حوزه رفتارهای اجتماعی افراد تاثیر میگذارد، بلکه در عدم پایداری روابط زناشویی آنها نیز تاثیرگذار است؛ موضوعی که مشکلات زیادی را در جامعه کنونی ایران به وجود آورده. افراد بهاین دلیل که از پس مخارج زندگی بر نمیآیند تن به ازدواج یا ادامه زندگی زناشویی خود نمیدهند و خود این موضوع مشکلات گستردهتری را در جامعه ایجاد میکند. بهتازگی، آمار طلاقهایی که بهدلیل مشکلات مالی افراد ایجاد میشود، بالا رفته است.
دیدگاه تان را بنویسید