یک خبر، سه چهره/ اولویتهای اقتصادی دولت با اجرای برجام
اعتماد / برنامهریزی برای آینده، یکی از مهمترین اتفاقهایی است که این روزها در میان خبرهای مختلف برجام گم شده. همه درباره برجام حرف میزنند و ماجراهایی که به تصویب آن کشیده میشود. اما در میان این هجمه و هیاهو، اکثریت کاری به روزهای بعد از برجام ندارند و اینکه قرار است چه اتفاقی بیفتد؛ اینکه با خروج ایران از تحریمها و ورود ارزهای خارجی که طلب دولت بود، سرنوشت اقتصادی ایران چه میشود. همین است که سراغ سه کارشناس حوزه اقتصادی رفتیم و از آنها پرسیدیم؛ در این هیاهو، دولت باید چه برنامههایی را برای بعد از برجام درنظر بگیرد تا اقتصاد در رکود، جانی تازه بگیرد.
بازار خفته بیدار میشود
آلبرت بغضیان ٭
عدهای معتقدند که دولت باید به رکود توجه کند و عدهای دیگر هم میگویند تورم مهمتر است. اما اگر بخواهیم میان این دو گزینه، یکی را ارجح بدانیم و برای یکی برنامهریزی کنیم و دیگری را فراموش، موفق نخواهیم شد. سیاستهای اقتصادی دولت باید برمبنای ترمیم هردو باشد و بازار خفته را با توجه به تولید و حمایت از تولیدکنندگان بیدار کند. در حال حاضر مردم زندگی خود را برای رسیدن به توافق و به نتیجه رسیدن برجام تعطیل کردهاند و اگر دولت بخواهد در بازاری چنین راکد، تنها به یک بخش توجه کند و سایر بخشها را در نظر نگیرد، بازهم اصلاحات اقتصادی انجام نمیشود. تحریمها، تولید ایران را فلج کرد و باعث بالا رفتن دستمزدها و قیمت تمام شده کالاها شد. با به نتیجه رسیدن توافق و اجرای برجام، باید به سمت تثبیت اقتصادی حرکت کنیم و حمایت از بازار داخلی. اگر نقدینگی رسیده بدون پشتوانه در بازار تزریق شود، ممکن است در مدت زمان کوتاهی، اوضاع اقتصادی همه بهتر شود و منفعت به همه برسد، اما با چنین راهحلی دوباره به مشکلات اقتصادی قبلی بازمیگردیم و بدون اصلاح زیرساختها و تولیدات، دوباره به مشکل میرسیم. راهحل این است که دولت زیرساختها و تولیداتی که در اثر تحریم از بین رفتهاند را دوباره زنده کند تا سرمایهگذارهای خارجی که امنیت اقتصادی ایران را مناسب نمیدانستند، به سمت بازارهای ایران حرکت کنند و به فضای اقتصادی ایران مطمئن باشند. در حال حاضر بازار ایران دچار تقاضای خفته است، با اجرای برجام و برنامهریزی دولت برای حمایت از تولیدات، ممکن است تا سال آینده نتیجه این برنامهریزیها را نبینیم، اما میشود حدس زد که این بازار راکد، در اواخر سال دوباره جان تازه میگیرد و با جان گرفتن تولید، در سالهای آینده از این رکود و تورم اقتصادی خارج میشویم.
٭ اقتصاددان و استاد دانشگاه
زیربناها تقویت شوند
علی قنبری ٭
مردم در انتظار اجرای برجام هستند. بازار را تعطیل کردهاند و دست به هیچ کاری نمیزنند تا زمان موعود برسد و فعالیتهای اقتصادی خود را از سر بگیرند. برجام و توافق هستهای برای مردم، مهمترین اتفاق است و حتی برخی فکر میکنند که با اجرای برجام، همهچیز یکشبه درست میشود و اوضاع اقتصادی در رکود و گرفتار تورم، ناگهانی بهبود پیدا میکند. در حالی که اقتصاد یکشبه درمان نمیشود و دولت برای رفع مشکلات به راه طولانی و زمان احتیاج دارد. شاید نخستین اقدام دولت همین است که این نکته مهم را به مردم گوشزد کند و مردم را در جریان برنامههای دقیق و زمان لازم را شفاف و واضح قرار دهد تا بعد از اجرای برجام، ناامیدی رخ ندهد. اما اتفاق مهمتر برنامهریزی برای دوران پساتحریم و پس از توافق است. سیاستهای اقتصادی باید به سمت خروج از رکود، جذب سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی، سیاستهای عرضه، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال برای بیکاران برود؛ اتفاقهایی که با حمایت از تولید و تقویت زیرساختها رخ میدهد. ارزهای رسیده باید صرف زیربناها شود تا با پا گرفتن دوباره تولید که در دوران تحریم، ضربات اساسی خورده، بازار پررونق شود، قیمتها کاهش پیدا کند و اهداف ذکر شده به دست بیاید.
٭ معاون وزیر کشاورزی
چرخ تولید حرکت کند
محمدعلی خطیبی ٭
لغو تحریمها، موانع زیادی را برمیدارد؛ موانعی که در اقتصاد ما تاثیرگذار است و میتواند در از بین رفتن رکود و تورم کمک کند. برای پیشبینی آینده، دو حالت متصور است؛ حالت اول ورود نفت ایران به بازارهای جهانی و افزایش قیمت نفت است و حالت دوم ورود نفت ایران به بازارهای جهانی و کاهش قیمت. اگر حالت اول اتفاق بیفتد و قیمت نفت در بازارهای جهانی همچنان تغییری نکند یا افزایش پیدا کند، میتوانیم به افزایش درآمد دولت، امیدوار باشیم. اما اگر حالت دوم اتفاق بیفتد، تغییر چندانی در منابع ارزی رخ نمیدهد. در کنار این اتفاق، طلبهای قبلی دولت از فروش نفت که به خاطر تحریم نرسیده بود، تزریق میشود و دولت کمی دستش باز میشود. اگر این شرایط رخ دهد، میتوانیم امیدوار باشیم که خزانه جان میگیرد و دولت میتواند برنامهریزی اقتصادی درستی داشته باشد؛ برنامهای که باید برمبنای حمایت از «توسعه» باشد و نه تزریق پول به بازار. دولت باید به زیرساختها توجه کند و تمام برنامههای خود را به حمایت از تولیدات داخلی معطوف کند. در ماههای آینده، نحوه هزینه کردن دولت بسیار مهم است. اگر مدیران دولتی بخواهند شبیه الگوهای قبلی این درآمد را صرف واردات کالاهای لوکس و مصرفی کنند، بازهم درها روی همان پاشنه قبلی خواهد چرخید و اوضاع اقتصادی ممکن است در ظاهر بهتر شود، اما در اصل به مشکلات قبلی بازمیگردیم. این هزینه رسیده باید صرف سرمایهگذاری داخلی در زیرساختها و ترمیم صنایعی شود که در اثر تحریمها ضربه خوردند و باعث بالا رفتن قیمتها، تورم و مشکلات اقتصادی دیگر شدند. چرخهای تولید باید دوباره چرخیده شوند تا در آیندهای که نمیتوانیم انتظار داشته باشیم خیلی نزدیک و زود باشد، اوضاع و احوال اقتصادی بهبود یابد.
٭نماینده سابق ایران در اوپک
دیدگاه تان را بنویسید