هشدار نسبت به خشکسالی انباشتهشده در کشور
شهروند / میگویند ایران به سمت خشکسالی پیش می رود. چند سال است نشانه های خشکسالی در ایران ظاهر شده، کاهش بارش ها، پایین رفتن سطح آب رودخانهها و نیز افزایش دمای هوا همه و همه نشان می دهد پیش بینی ها درباره اینکه خشکسالی در راه ایران است، به واقعیت نزدیک می شود.
دیروز، «شاهرخ فاتح»، رئیس مرکز خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی اطلاعات جدیدی از وضعیت خشکسالی در ایران اعلام کرد و از خشکسالی شدید در ۱۶ استان در ۳ ماه گذشته و نیز کاهش دما در ۱۳ استان در شهریور ۹۴ خبر داد. به گفته «شاهرخ فاتح»، در تیرماه سال ۹۴ دمای میانگین متوسط روزانه در بیشتر مناطق کشور گرمتر از میانگین بلندمدت بود؛ به گونهای که محدوده وسیعی از شمال غرب کشور حدود ٢ تا ٣ درجه گرمتر از شرایط نرمال بود. در ماهِ تیر همچنین مناطقی از شمال تا غرب کشور حدود یک تا دو درجه از شرایط طبیعی گرمتر بوده است و بقیه مناطق کشور دمایی حدود نرمال تا نیم درجه گرمتر را در این ماه تجربه کرده است.
رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی کشور ضمن تشریح وضع دمای ماه گذشته و خشکسالی کشور در ٣ بازه زمانی مختلف، از وضع هشداردهنده کشور در زمینه خشکسالی خبر داد و گفت: همه استانهای کشور از پدیده خشکسالی انباشته و تثبیتشده رنج میبرند.
شاهرخ فاتح در مورد شرایط دمای شهریورماه سال ٩٤ به ایسنا گفت: طی شهریورماه ٩٤ بیشتر مناطق کشور، شرایط متفاوتی را در مقایسه با الگوهای مورد انتظار و طبیعی دمایی شهریورماه که متکی بر آمارهای بلندمدت آن مناطق در این بازه زمانی است، نشان دادهاند.
او گفت: بخشهای شمال غرب کشور شامل آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی، بخشهای وسیعی از استانهای غربی و جنوب غربی و جنوبی کشور شامل کرمانشاه، ایلام، لرستان، خوزستان، بوشهر، جنوب فارس و جنوب سیستان و بلوچستان نسبت به شرایط مورد انتظار و طبیعی شهریورماه حدود نیم تا یک درجه سلسیوس گرمتر بودهاند.
او ادامه داد: در شهریور ٩٤ شرایط گرمتری در استان خوزستان حاکم بود بهطوری که مناطق مختلف این استان طی شهریورماه ٩٤ بین یکونیم تا دو و نیم درجه سلسیوس گرمتر از میانگین بلندمدت شهریورماه خود بودهاند.
به گفته فاتح، در مقابل برخی مناطق کشور در شهریورماه ٩٤ شرایط خنکتری نسبت به آنچه براساس آمارهای بلندمدت برای این ماه مورد انتظار است، داشتهاند. بهعنوان نمونه استانهای سمنان، تهران، خراسان شمالی، بخشهای بزرگی از استانهای اصفهان، مرکزی، خراسان رضوی، بخشهای کوچکتری از استانهای مازندران، یزد، البرز، خراسان جنوبی، فارس، قزوین و همدان حدود نیم تا یک درجه از شرایط طبیعی مورد انتظار برای شهریور خنکتر بودهاند و مابقی استانهای کشور شرایط شهریورماه طبیعی را داشتهاند.
فاتح به وضع خشکسالی کشور در ٣ بازه زمانی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت اشاره کرد و درخصوص شاخص مورد استفاده در پایش خشکسالی هواشناسی، گفت: مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران با استفاده از دادههای در اختیار خود که از طریق شبکه گسترده دیدهبانی هواشناسی کشور تامین و در بانک اطلاعات سازمان هواشناسی کشور ذخیره میشود، نسبت به محاسبه انواع شاخصهای پایش خشکسالی هواشناسی اقدام میکنند که یکی از این شاخصها شاخص SPEI است که در آن، همزمان از دادههای بارندگی و تبخیر و تعرق پتانسیل استفاده میشود که طی بازههای زمانی متنوعی قابل محاسبه و ارایه است. فاتح ادامه داد: براین اساس، در نگاه کوتاهمدت، شاخص خشکسالی SPEI سهماهه گذشته کشور نشان میدهد در بخشهای زیادی از کشور با خشکسالی مواجه هستیم. این بخشها شامل شمال غرب، شمال و شمال شرق کشور متشکل از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، جنوب و مرکز استان کرمان، استان هرمزگان، بخشهای وسیعی از استانهای بوشهر، کرمانشاه، ایلام، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و چهارمحال و بختیاری است.
به گفته او، در مقابل مناطقی از کشور هم هستند که با استفاده از این شاخص، شرایط ترسالی نشان میدهند؛ نظیر بخشهای کوچکی از استانهای کردستان، لرستان، سیستان و بلوچستان، خوزستان، شمال فارس، شمال کرمان و شرق استان تهران.
رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی کشور افزود: از نظر خشکسالی بقیه مناطق کشور شرایط طبیعی دارند.
او افزود: در نگاه میانمدت و با استفاده از شاخص SPEI ١٢ ماهه، همه بخشهای استانهای کرمانشاه، مرکزی، قم، سمنان، گلستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی و همچنین بخشهای وسیعی از استانهای اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، بوشهر، خراسان جنوبی، زنجان، قزوین، البرز، تهران، مازندران، کهگیلویه و بویراحمد و نیز بخشهای کوچکی از استانهای کرمان و فارس مناطقی هستند که خشکسالی خفیف تا شدید را نشان میدهند. بقیه بخشهای کشور دارای شرایط نرمال خشکسالی در یکسال اخیر بودهاند و در مقابل، مناطق محدودی از شمال استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی و همچنین بخشهایی از گیلان و مازندران و بوشهر شرایط «ترسالی» را داشتهاند.
فاتح با اشاره به شاخص SPEI ٧ساله خشکسالی که یک شاخص بلندمدت است، تاکید کرد: هرچه شاخص را در بازه زمانی بلندمدتتری بررسی کنیم به نوعی نشانگر و انعکاسدهنده تجمیع و تثبیت خشکسالی در منطقه است. اگر از شاخص یکماهه خشکسالی صحبت کنیم، این امر کمتر نگرانکننده است، چرا که با بارش در ماه یا ماههای بعدی امکان بازگشت آن به شرایط طبیعی و حتی ترسالی وجود دارد، اما وقتی از خشکسالی با شاخص ٧ساله در یک منطقه صحبت میشود، این مسأله نگرانکننده است؛ چون در کوتاهمدت امکان جبران آن وجود ندارد.
فاتح در ادامه با اشاره به نقشه پهنهبندی خشکسالی با استفاده از شاخص SPEI٧ساله کشور اظهار کرد: بخش بسیار گستردهای از کشور دچار خشکسالی است و حتی میتوان بیان کرد که تمامی استانهای کشور با شدت و ضعف و با درجات مختلف از خفیف تا شدید از پدیده خشکسالی رنج میبرند. این امر نشاندهنده آن است که شرایط خشکسالی بلندمدت کشور از وضع واقعا هشداردهندهای برخوردار است.
به گفته فاتح، خشکسالی از میزان بارش، دما و ذخیره آب تبعیت میکند؛ درحال حاضر نیز بارش کشور کم است و سطح آبهای جاری و زیرزمینی هم پایین آمده، بنابراین بارشها جایگزین ذخایر مصرفشده نمیشود. بررسیها نشان میدهد که بدون استثنا همه استانها با خشکسالی انباشته و تثبیت شده درگیر هستند و امکان جبران آن حداقل در کوتاهمدت بسیار دشوار است.
دیدگاه تان را بنویسید