به روش سنجابها عمل کنیم
شهروند/ یک نوشته کوتاه هست که در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود. شاید شما هم آن را خوانده باشید. یک نوشته کوتاه اما قابل تامل که میگوید: «میلیونها درخت در جهان بهطور اتفاقی توسط سنجابهایی کاشته شدند که دانههایی را خاک کردند و سپس جای آن را فراموش کردند. خوبی کن و فراموش کن. روزی رشد خواهد کرد. ایمان داشته باش که خدا میبیند و هرگز فراموش نخواهد کرد!»
حکایت سنجابهایی که بیتوقع هزاران درخت را در دنیا میکارند حکایت آدمهایی است که بی توقع و بدون هیچ چشمداشتی از دنیا، کارهایی انجام دادهاند که یک خیر جمعی به همراه داشته است. آدمهایی که اگرچه کموکمیابند اما همچنان در جامعه وجود دارند و در کنار ما زندگی میکنند. اما اینکه شهروندان درباره این موضوع چگونه فکر میکنند و اصولا چه زیرساختهای اجتماعی و روانشناختی نیاز است تا یک جامعه به سمت مهربانیکردن بیچشمداشت پیش برود، موضوعی است که در «طرح نو » امروز به سراغ آن رفتهایم. در این گزارش نظر چند نفر از شهروندان را در اینباره میخوانید.
آدمها این روزها بیچشمداشت کاری نمیکنند
«سیما» یکی از کسانی است که دل پری از مهربانی این روزها دارد. او معتقد است مهربانی هم این روزها وسیلهای برای پزدادن شده و ماهیت آن را زیر سوال برده است. او میگوید: این روزها آدمهایی که بیچشمداشت کاری را برای کسی انجام دهند، کم هستند و خیلیهای دیگر هم که مهربانی و کار خیر میکنند انگار فقط برای این است که آن را به همه نشان دهند و درواقع نمایش عجیبی شده که میان آدمهای مشهور هم بیشتر از بقیه است. دیگران هم چون کسی آنها را نمیشناسد، مهربانی و لطفی را که در حق کسی انجام میدهند به اطرافیان و افرادی که میشناسند بروز میدهند که نشان دهندتا چه اندازه آدمهای خوبی هستند. برای همین در صفحات اینستاگرام و فیسبوک عکسهای بسیاری از افراد مشهور و غیرمشهور را در حین کمک به افراد نیازمند، شرکت در مسابقات فوتبال و عکس گرفتن با بچههای کار و... میبینیم که نهتنها حسی از خیرخواهی و کمک در بیننده ایجاد نمیکند، بلکه بیشتر حال آدم را بد میکند. آدمهایی که مهربانیشان بیچشمداشت باشد آن را در بوق و کرنا نمیکنند و درنهایت هم اهلش میدانند که آنها چه آدمهای بزرگی هستند.
منت گذاشتن آفت مهربانیکردن است
مهربانی بیچشمداشت اتفاق بزرگی است. درواقع از عهده هر کسی برنمیآید. همه ما درنهایت دوست داریم در جواب خوبیکردن، خوبی ببینیم و یک جاهایی دلمان گرفته از آدمهایی که جواب مهربانیهایمان را ندادهاند. اینها را «بهنام» میگوید و بعد هم اعتراف میکند ادعایی در اینباره ندارد. او ادامه میدهد که: از بچگی به ما یاد دادند که به دیگران محبت کنیم اما از یک طرفی هم همیشه گفتهاند باید حواسمان به حق خودمان هم باشد. یک جاهایی وقتی از طرف آدمها بیمهری میبینی به این نتیجه میرسی که محبتکردن زیادی و بدون توقع هم ممکن است حق خود آدم را پایمال کند. شاید هم به ظاهر این موضوعات ربطی بهم نداشته باشند اما بههرحال باید درنظر گرفت که هر کسی نمیتواند این ادعا را داشته باشد که بدون هیچ انگیزه و چشمداشتی نیکی میکند. به نظرم انتظار داشتن آنقدرها هم اتفاق بدی نیست. آنچه که ممکن است یک مهربانی را زیر سوال ببرد منت گذاشتن است و البته ریا کردن. این دو مورد آفت بزرگ مهربانیکردن هستند وگرنه انتظار و توقع داشتن از اینکه چون مهربانی میکنی دیگران هم مهربان باشند توقع بیجایی نیست. اگرچه ممکن است کم اتفاق بیفتد اما بههرحال نمیتواند ضرری به مهربانیکردن بزند.
ما در اصل به خودمان مهربانی میکنیم
«شیوا» ٣٣ساله است و فعال یک موسسه مردمنهاد است. او میگوید: «فکر میکنم مهربانی بیچشمداشت هر زمانی و هر جایی یک مفهوم دارد. این نوع مهربانی بیشتر به نظرم بین آدمهایی که خیلی به هم نزدیکند اتفاق میافتد. مثلا خانواده یا دوستان نزدیک. در غیراین صورت مثلا در مورد آدمهایی که آنها را نمیشناسیم بدون چشمداشت کمککردن و مهربانیکردن چیزی نیست که معمول باشد.» او درباره کارهای داوطلبانه و شرکت در کار خیر میگوید: «من خیلی این فعالیتها را مصداق مهربانیکردن نمیدانم. ما در این دنیا زندگی میکنیم و وظایفی در قبال هم داریم. اینکه به وظایفمان نسبت به هم عمل کنیم مهربانی نیست یا اگر هست، لطف نیست. داریم کاری که باید را انجام میدهیم تا دنیای بهتری داشته باشیم. اینکه من در یک کار خیر شرکت کنم کمک به جامعه خودم و همینطور کمک به خودم است. اگر در حق یک کودک کار، مهربانی کنم و کمکش کنم، آن کودک آسیب کمتری میبیندو بعد در جامعه بهتر عمل میکند. اگر اینطوری فکر کنیم مهربانی یکجورهایی این است که خودمان وظیفهمان را بدانیم و عمل کنیم. مهربانی به طبیعت و حیوانات هم همینطور است یعنی درنهایت اگر هم داریم مهربانی میکنیم به خودمان مهربانی کردهایم.»
مهربانیهای بیچشمداشت قابل اطمینان هستند
«علی» ٢٢ساله و دانشجو است. به نظر او مهربانی بدون چشمداشت یعنی اینکه به بقیه احترام بگذاری و خواستههایشان خواستههای تو باشد. یعنی اگر کسی به کمک احتیاج دارد فکر کنی خودت در آن شرایط هستی و هر کاری میتوانی برای نیازشان انجام دهی: «اگر آدمها را واقعا دوست داشته باشی و مثل خودت برایت مهم باشند آن وقت بدون توقع به آنها کمک میکنی. طوری کمک میکنی که انگار باید این کار را میکردی. درغیر این صورت خودت هم ناراحتی. انگار آرامش او آرامش تو است. به این فکر نمیکنی که این کار را بکنم که بعدا او هم به من کمک کند. در غیراین صورت بعدها مشکل به وجود میآید. این کمک است که بعد ادامه پیدا میکند. اما آدم خیلی باید روی خودش کار کند تا به این نقطه برسد. تا آن موقع هم به نظرم به بقیه کمک کنیم، حالا با هر چشمداشتی که هست، باشد. یک نفر برای اینکه خدا از او راضی باشد، یک نفر برای اینکه یک لبخند در چهره کسی که آسیب دیده ببیند، یک نفر هم برای اینکه برای خودش اعتبار به دست بیاورد. کمککردن بد نیست اما اگر بدون چشمداشت باشد میتوانیم به ادامه آن اطمینان داشته باشیم.»
دیدگاه تان را بنویسید