به نام «سلامت» به کام «درمان»
منصور انصاری
گرچه روز معلم سپری شده و همه میدانیم معلمان حال و روز خوشی ندارند، مسئولان هم به خوبی میدانند و میکوشند که کار کنند اما در حدی که تحول ساز باشد نمی توانند، تنها میماند که از آنان به بهانههای مختلف یاد کنیم. من هم چون سایرین که همگی مدیون معلمان هستیم و نمی توانیم جز نکوداشت یاد و خاطره آنان کاری چشمگیر انجام دهیم یاد میکنم؛ از معلم فرزانه ای که حکایتی عبرت آموز از «امیر ارسلان نامدار» بازگو کرد.
کلاس سوم ابتدائی بودم، بسیار کم فهم اما این پیر فرزانه بر آن بود که به بهانه افسانه امیر ارسلان مفهومی ماندگار را در اذهان و جان ما به جای گذارد که گذاشت، روحش قرین رحمت باد. حکایت کرد که روزی از روزهای روزگار، امیر رسلان دلاور نامدار زیر درختی گشن به خواب خوش بهاری رفته بود، به ناگاه دیوی تنوره کشید و بر وی ظاهر شد، دلاور افسانه، شمشیر بُرّان از نیام بر کشید و دیو نگون بخت را شقه کرد، باز دیو دیگر از فراز تنوره کشید و امیر ارسلان تا غروب دیوان بسیار همی کشت اما همچنان فرود میآمدند، گویا قرار بود تا ابد پدیدار شوند و پایانی بر ظهور آنان تصور نمی شد، دلاور افسانه سر بر آسمان برداشت تا از دادار روزگار طلب کمک کند.
به ناگاه دریافت بر بالای شاخه ای بلند مادر دیوان« فولاد زره دیو» ترکه ای بر دست دارد و با هر تکان برگی فرو میریزد که به دیوی مهیب تبدیل میشود، امیر ارسلان کمان برکشید و تیری خدنگ به جانب مادر دیوان روانه کرد که گریخت و دیگر دیوی فرو نیامد، در اوج این افسانه شیرین، معلم فرزانه، ما را درسی آموخت که هنوز بعد از نیم قرن فراموش نکرده ام و آن رابطه «علت و معلول» بود. او گفت: مادر دیوان «فولاد زره دیو» علت بود و دیوان بسیار دیگر معلول، تا وقتی امیر ارسلان علت را نشانه نگرفته بود، دیوان بسیار دیگر همچنان برای نابودی امیر ارسلان فرود میآمدند. حال این حکایت کودکانه ولی عمیق را آوردیم تا وزارت بهداشت، درمان، آموزش پزشکی و وزیر مردم دار و مردم دوست این وزارتخانه را متوجه علت کنیم، بودجه هنگفت درخور و البته ارزشمند و ضروری که تخصیص نیافتن آن در دولتهای پیشین غفلت نسبت به مردم و دریغی در حق جامعه به ویژه دهکهای متوسط و پائین بوده است، برای سلامت و درمان اختصاص یافته است، اما گویا فقط «درمان» آن در اعتبارات و تخصیص ها ملحوظ میشود و سلامت به کلی فراموش شده است.
در واقع وزیر بهداشت و معاونان ایشان ظاهراً نمی خواهند این اصل بدیهی را بپذیرند که عدم سلامت عمومی علت بسیاری از بیماری هاست و ده ها و صد ها شاخص قبل از درمان و در حوزه سلامت وجود دارد که تحقق و اجرائی کردن آنها نیاز به بودجه دارد؛ گسترش فرهنگ مصرف شیر، به ویژه شیر فراوری شده پاستوریزه، کمک به مدارس برای خرید مواد لبنی سالم قابل استفاده و انواع شیر مخلوط با آب میوه ها، مغذی کردن بسیاری از مواد غذایی، معرفی الگوهای مصرف ساده و قابل دسترس برای جوانان و نوجوانان، برگزاری مسابقات غذای سالم و در حوزه زیر ساخت ها، تخصیص اعتبارات برای نظارت گسترده تر سازمان دامپزشکی بر مواد غذایی با منشاء دامی، کمک به واردات سموم کم عارضه دارای استانداردهای جهانی محیط زیست، تشویق و ترغیب وارد کنندگان و تولید کنندگان کودها آلی زیستی، کمک اعتباری به گسترش مبارزات بیولوژیک در عرصه آفات کشاورزی، کمکهایاعتباری برای محققان و دانشمندانی که در این حوزه فعالیت تحقیقاتی مطالعاتی دارند، و به طور کلی تخصیص بخشی از اعتبارات سلامت برای تولید مواد غذایی سالم و فرآوردههای زراعی و باغبانی از مقطع قبل از تولید تا بستهبندی و عرضه در واحدهای صنفی با تعریف یک راهبرد و در چارچوب تعامل با وزارت جهاد کشاورزی با عنوان «گسترش سلامت پیش از درمان».
آیا گمان نمی شود اگر فقط بخشی از این مصادیق مورد توجه قرار گیرد، بحث هزینههای هنگفت و روز افزون درمان به شدت کاهش مییابد؟ اینکه توپ سلامت را شوت کنیم به میدان این و آن محصول و فرآورده دام و طیور یا کشاورزی و مواد غذایی و تبدیلی، موجب نمی شود که بیش از گذشته از توجه به سلامت عمومی جامعه که پیش شرط درمان است دور شویم؟ آیا خیلی غیر منطقی و دور از ذهن است اگر بگوییم حال که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به بودجه ای تقریباً قابل توجه دست یافته است، بخشی از آن را صرف سرچشمه سلامت که همانا فرآیند تولید غلات، میوه، صیفی، سبزی، تره بار، فرآوردههای دام و طیور و به طور کلی غذای سالم و بهداشتی است نماید؟
آیا این تصمیم شجاعانه، که البته ممکن است گفته شود که سموم و کودهای پرعارضه چه ربطی به وزارت بهداشت و درمان دارد، خود اقدامی کارساز و تعیین کننده در کاهش هزینههای درمان که غالباً متاثر از تغذیه ناسالم است نخواهد بود!؟ کافی است یک لحظه فرا بخشی فکر و عمل کنیم، بدون تردید تحولی ایجاد خواهد شد که ضمن صرف هزینه هایی بسیار کمتر از هزینههای سنگین درمان،ماندگاری همیشگی در فرهنگ عمومی نیز خواهد داشت!/
دیدگاه تان را بنویسید