علف ایران هم به دهان بز آلپاین شیرین می آید
با وجود اینکه منشاء نژاد بز آلپاین کوههای سرد آلپ میباشد این نژاد توانایی زندگی در شرایط آب و هوایی گرم و خشک را نیز دارد و میتوان گفت بز آلپاین تقریبا با هر نوع شرایط آب و هوایی سازگار است. تولید شیر بالا همراه با ویژگیهایی مانند عادتپذیری سریع با محیط، قناعت در مصرف خوراک و توانایی راهپیمایی در کوچهای طولانی و بهرهوری مناسب، بز آلپاین را یکی از گزینههای مناسب برای اصلاح نژاد واحدهای پرورش بز عشایری و واحدهای روستایی ایران، که عمده پرورش و تولید دام کوچک را بر عهد دارند، میکند. طی چند سال اخیر، با واردات دام زنده و فرآوردههای ژنتیکی این نژاد توسط برخی از تولیدکنندگان بخش خصوصی، رگههایی از بز آلپاین را بطور محدود میتوان در بین گلههای بز کشور دید.
با توجه به شرایط اقتصادی کشور و خشکسالیهای اخیر و تاثیرات منفی آن بر مراتع، هزینه خوراک و نگهداری دامها بخصوص برای دامداران خرد، روستایی و عشایر افزایش یافته است تا حدی که ادامه فعالیت در این صنعت از توان مالی بسیاری از آنان خارج است، در این وضعیت برای نجات صنعت دام کوچک کشور، که روستاییان و عشایر عهدار اصلی آن هستند، توجه به افزایش بهرهوری بیش از گذشته خود را نشان میدهد.
ورود گلهها و استفاده از محصولات ژنتیکی نژادهای پرتولید همچون، آلپاین فرانسه با توجه به ویژگیهای این نژاد و تطابق خوب آن با شرایط آب و هوایی ایران، جهت افزایش تولید و بهرهوری و ایجاد اشتغال پایدار در جوامع عشایری و روستاها، به شرط حفظ ذخایر ژنتیکی بز بومی کشور بسیار مناسب و مفید خواهد بود.
دکتر رکنی، معاونت امور تولیدات دام وزارت جهاد کشاورزی در اقدامی تازه، برای بهبود وضعیت صنعت دام کوچک کشور، به ویژه در واحدهای روستایی و عشایر، اقدام به صدور مجوزهای لازم برای واردات بز شیری آلپاین فرانسوی و بز سانن توسط بخش خصوصی کرده است.
با این اقدام، در مرحله اول 750 راس نژاد بز شیری سانن و آلپاین ماده و تعدادی بز نر از فرانسه وارد میشود که تولید شیر آنان بطور میانگین در طول دوره شیردهی حدود 700 کیلوگرم است، پیشبینی شده است تا پایان سال جاری، 10 هزار راس بز توسط بخش خصوصی وارد کشور شود.
انتخاب بز آلپاین نژاد فرانسوی به دلیل شیروارتر بودن و ساختار پستانهای متناسبتر و انطباق بیشتر ویژگیهای آن با شرایط کوچ عشایر ایران، نسبت به سایر نژادهای مشابه است. تعدادی از بزهای نر فرانسوی برای تولید اسپرم و تعدادی دیگر برای تلاقی و آمیختگی با بزهای بومی ایران و فعالیتهای اصلاح نژادی واحدهای روستایی و عشایر برای افزایش تولید شیر وارد میشوند، تا بخشی از افزایش تولید شیرخام کشور از محل توسعه و تکثیر پرورش بزهای شیری خارجی در کشور تامین شود و ظرف مدت 10 سال تولید شیر بز کشور که در مجموع 500 هزار تن در سال است به حدود 700 هزار تن برساند.
محصولات تولید شده از شیر بز به دلیل طعم و ویژگیهای خاص و تاثیر این محصولات بر سلامت افراد جامعه با وجود مواد مغذی، قیمت بالاتری نسبت به محصولات مشابه داشته و بازار خوبی را نیز در کشورهای دنیا دارد، به همین دلیل میتوان با برنامهریزی درست و کارشناسی شده بازار جدیدی را با ثبت برند از تولیدات بز ایرانی مانند بسیاری از کشورهای فعال در این صنعت تعریف کرد و از این طریق ارزآوری مناسبی را برای کشور داشت تا در نهایت، سود آن عاید دامدار عشایر و روستایی نیز شود.
هم اکنون برای ایجاد ارزش افزوده شیرهای تولید شده از بزهای وارداتی و اصلاح نژاد شده، بسیاری از کارخانجات لبنی اعلام آمادگی کرده تا علاوه برجمعآوری شیرهای تولیدی، آن را با قیمت بسیار مناسبی از دامداران و عشایر خریداری کنند. این در حالیست که اگر فقط خطوط تولید پنیر با استفاده از شیر بز برای تولید انواع پنیر فرانسوی با تنوع و کیفیت بالا در کارخانجات لبنی کشور راهاندازی شده و بازار عرضه داخلی و خارجی آن تعریف شود میتواند به تنهایی هزینهی قسمت بزرگی از صنعت دام کوچک کشور را تامین نموده و رشد و شکوفایی این صنعت را به همراه داشته باشد.
در خصوص اهداف و نتایج مثبت حاصل از این اقدام معاونت امور دام وزارت جهاد کشاورزی، مهندس ملاصالحی رئیس مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی گفت:
بعدازظهر سهشنبه مورخ 1/2/94، یک محموله 750 رأسی بز اصلاح شده از نژادهای «سانن» و «آلپاین» با هدف تشکیل گلههای مادری مورد نیاز برای توسعه نژاد بز شیری از کشور فرانسه وارد فرودگاه امام خمینی تهران خواهد شد.
این محموله با مجوز مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی و توسط بخش خصوصی در راستای طرحهای مورد نظر برای افزایش تولید شیر و تنوع بخشی به منابع تولید ویتامین شیر خام مورد نیاز واحدها و صنایع فرآوری وارد میگردد.
گفتنی است که بسیاری از انواع پنیرهای مشهور و پرفروش دنیا با استفاده از شیر بز تولید میشود و شیر بز در طب سنتی و برخی از موارد درمانی نیز کاربرد دارد. همچنین بز از دیرباز به دلیل مصرف علوفه کم ارزش و فرآوردههای فرعی کشاورزی و نگهداری در شرایط سخت محیطی، به گاو فقرا معروف بوده است.
این حیوان به دلیل قابلیت، بالا برای تولید شیر و گوشت در شرایط گوناگون صنعتی و سنتی و در قالب واحدهای کوچک و بزرگ کاملا مناسب است. توسعه واحدهای صنعتی و نیمه صنعتی و نیز، واحدهای کوچک روستایی پرورش بز با استفاده از نژادهای اصلاح شده داخلی و وارداتی از جمله طرحهای در دست اجرای معاونت امور تولیدات دامی است.
در همین راستا و همزمان با واردات گلههای اصلاح شده خارجی، اصلاح نژاد بزهای بومی کشور از طریق بهگزینی و پرورش خالص کشی از نژادهای موجود و انجام آمیختهگری با نژادهای وارداتی نظیر سانن و آلپاین در بخش دیگری از جمعیت بز کشور نیز در دست اقدام میباشد.
باید گفت که این گلهها در سامانههای غیرمرتعی و در قالب سامانههای بسته و مزرعهای نگهداری خواهند شد. همچنین با راهاندازی خط تولید پنیر از شیر بز در تعدادی از واحدهای فرآوری، تقاضا برای شیر در حال افزایش است و این واحدها حاضر به پرداخت مبالغ بیشتری برای شیر بز در مقایسه با شیر گاو هستند.
وی در ادامه افزود: مطابق با پیشبینی صورت گرفته در برنامه اقتصاد مقاومتی و برنامه ششم در نظر است بخشی از توسعه تولید شیر را از محل پرورش تأمین نماییم. بر این اساس، پیشبینی میشود سال هدف (ده سال آتی) تولید شیر بز به هفتصد هزار تن در سال برسد. این در حالیست که سهم تولید شیر گوسفند و بز در حال حاضر و در مجموع، پانصد هزار تن برآورد میگردد و پیشبینی میشود حدود نیمی از این تولید، از محل پرورش پانصد هزار رأس بز مولد اصلاح شده نژادهای خارجی (یک میلیون دویست هزار رأس کل گله) تولید و مابقی توسط بزهای آمیخته حاصل از تلاقی بزهای وارداتی با نژادهای بومی موجود و نیز بزهای بومی خالص اصلاح شده تأمین گردد.
در این طرح در نظر است جمعیت بز آمیخته را در سال هدف به پیش از یک میلیون رأس برسانیم و برای رسیدن به این جمعیت باید سالانه حداقل یکصد هزار رأس بز ماده بومی جدید با اسپرم نژادهای پر تولید خارجی (تولید شده در داخل و یا وارداتی) تلقیح گردد. توسعه واحدهای تولید و فرآوری اسپرم تا رسیدن به ظرفیت تولید بیش از یک میلیون دز اسپرم بز در سال و نیز، آموزش و تجهیز اکیپ خاص تلقیح مصنوعی بز ضروری است. همچنین توسعه واحدهای فرآوری مخصوص شیر بز که از هم اکنون نیز آغاز گردیده، ضروری است.
منبع: دام و کشت و صنعت
دیدگاه تان را بنویسید