چشمها را باید شست
وحید زندی فخر
«کشاورزی، موضوع نیست»؛ این دقیقا جملهای بود که رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت جهادکشاورزی در نخستین دیدار خود با خبرنگاران مطرح کرد و از این طریق خواست که وارد بحث وضعیت کشاورزی ایران و چگونگی موضوعیت بخشی به این بازار بزرگ شود.
امروز که چیزی حدود 2سال از آن نشست صمیمانه میگذرد، به نظر میرسد هنوز هم بخش کشاورزی و حتی امنیت غذایی در کشور موضوعیت ندارد. گویا مردم بیشتر ترجیح میدهند که راجع به مسائل کم اهمیتتری همچون قیمت بنزین یا اتومبیلهای لوکس صحبت کنند. البته نه اینکه در حوزه غذا هیچ خبری نباشد، اما خبرهایی هم که وجود دارد، اکثرا منفی و مربوط به صنایع غذایی است، نه کشاورزی.
خاک و آب، وقتی با زحمات بیدریغ کشاورزان مخلوط میشود، محصول پاک و بینقصی را به انسان هدیه میدهد که به ناچار برای ادامه حیات باید از آن استفاده کرد. اما همین محصولات وقتی برای فراوری به درون حیطه صنعت پا میگذارد، میتواند به انواع و اقسام آلودگیها و مسمومیتها آلوده شود. اگرچه آلودگی در مزرعه هم اتفاق میافتد، اما به مراتب کمتر و قابل اغماضتر از بخش صنعت است.
اصلا انگار این صنعت آمده تا زندگی طبیعی انسانها را ببلعد؛ غولی که روز به روز بزرگتر میشود و با بولدوزر سرمایه، ریشه درختان را یکی یکی از خاک جدا میکند. همین صنعت بود که هوای پاک را از ما گرفت و به جای آن سرب و ذرات معلقی را جایگزین کرد که هر لحظه ریههای ما را میخراشد.
به تیتر روزنامهها که نگاه میکنی، شاید بیش از 90درصد آنها به موضوعاتی از قبیل نفت، اقتصاد کلان، مسکن و چیزهایی از این قبیل اختصاص دارد، اما کمتر میتوان تیتری را پیدا کرد که مربوط به کشاورزی - یعنی همان زیربنای امنیت غذایی - باشد. این درحالی است که همین موضوع مسکن، به هیولای کبریت به دستی تبدیل شده که باغها را میسوزاند و حلق زمینخواران را از سرمایههای بادآورده پر میکند.
در همین باب، چند روز پیش، کارشناسان در شبکه "بازار" راجع به نشریات تخصصی کشاورزی گفتوگو میکردند. یکی از مسائل مهمی که فعالان این عرصه با آن درگیرند، موضوع کمبود نقدینگی و تبدیل شدن صفحات این نشریات به آگهیهای تبلیغاتی با شیبی نسبتا تند است. البته اکثر مطبوعات کشور با چنین معظلی دست و پنجه نرم میکنند، اما این مشکل در بخش کشاورزی بیشتر به چشم میآید. این در حالی است که چنین نشریاتی وظیفه خطیر اطلاعرسانی و انتقال دانش نوین و در یک کلمه ترویج را به عهده دارند. وقتی دغدغه اصلی این نشریات، مسئله مالی باشد، ناخودآگاه، صفحاتی که باید به بالا بردن اطلاعات کشاورز اختصاص یابد، مملو از آگهیهای رنگارنگی میشود که شاید بیشترشان کالاهای خارجی باشند.
تنها در چند ماه اخیر که موضوع بحران آب، به بحثی جدی میان مسئولان و مردم تبدیل شد، کمکم جامعه، اهمیت این مایه حیات را درک کرد و به موضوع روز بدل شد. اما این اتفاق زمانی افتاد که منابع آبهای کشور رو به اتمام است و میتوان گفت که تقریبا در دقیقههای نود، تازه به اشتباهات و خطاهای طول بازی فکر میکنیم.
به هر ترتیب موضوعی که لازم است در این نوشتار به آن پرداخت، بحث کشاورزی است؛ بخشی که اگرچه از کمبودها و آسیبهای جدی رنج میبرد ،اما هنوز به همت تلاشگران و فعالان، روی پا ایستاده ولی با کمر خم.
عنقریب است که این بخش هم همانند حوزه آب به بحرانی عظیم دچار شود؛ بحرانی که بیربط به کمبود آب نیست و اینبار تغذیه جامعه را هدف خواهد گرفت. آن زمان هر چقدر نفت، مسکن یا اتومبیل داشته باشیم و حتی صنعتمان به وسعت مرزهای کشور شده باشد، باز هم وابستهایم. حتی...حتی اگر خودروسازیمان به حدی پیشرفت کرده باشد که مردم اروپا و آمریکا سوار اتومبیلهای ایرانی شوند!
القصه، به نظر میرسد بر مسئولان و حتی مردم عادی واجب است که زاویه دید خود را نسبت به بخش کشاورزی عوض کنند. در غیر این صورت، در هیچ زمینهای نمیتوانیم دم از خودکفایی و استقلال بزنیم. ما باید یاد بگیریم که تکنولوژی و صنعت، هرچقدر هم پیشرفته باشد، با سفرههای خالی مفت نمیارزد! حالا هی چوب حراج به زمینهای کشاورزی بزنیم و باد به غبغب بیندازیم که نفت و گاز داریم، اما روزی از خواب غفلت بیدار میشویم که گرسنه مانده ایم و برای بشقابی غذا به سوی بیگانهها دست دراز کرده ایم؛ آن روز، روز قهر طبیعت است... چشمها را باید شست./
دیدگاه تان را بنویسید