چالش آینده تمدن ایران، با تداوم بی توجهی به محیط زیست
محمدرضا تابش
رییس فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس شورای اسلامی
امروزه موضوع محیط زیست در کانون توجه افکار عمومی و دولتها قرار دارد. سران کشورها، اجلاسهای متعددی داشته و تعهدات زیادی را برای کاهش آلودگیهای زیستمحیطی و جلوگیری از تخریب آن پذیرفتهاند. سازمان ملل متحد هم نسبت به این موضوع حساس بوده و تشکیلات و سازمانهای بینالمللی متعددی نیز عهدهدار رصد کردن وضعیت جهانی و کشوری محیطزیست بوده و راهکارها و پیشنهادات فراوانی از طرف متخصصان امر، برای مقابله با تخریب محیط زیست به دولتها ارایه میشود. در عرصه بینالمللی مسائلی که محیط زیست جهانی را تحتالشعاع قرار میدهد، در سایه عملکردهای دولتمردان، نظارت سازمانهای بینالمللی و قوانین موثر جهانی مورد رصد و ارزیابی قرار میگیرد و سقف زمانی و همچنین الزامات حقوقی و جرایم زیست محیطی برای کشورهایی که به تعهدات خود عمل نکنند منظور میشود. «انجیاو» ها یا سازمانهای مردمنهاد، همراه با دولتمردان در تمامی اجلاسهای بینالمللی، حضور پررنگ و تعیینکنندهای دارند و همچنین نقش آنها در کشورها تاثیرگذار و صیانتکننده محیط زیست است. در هر صورت چه بخواهیم، چه نخواهیم، امروزه وضعیت محیط زیست هر کشور، جزو مولفههای مورد سنجش حکمرانی خوب است. خوشبختانه اصل پنجاهم قانون اساسی ایران که در زمره مترقیترین اصول قوانین اساسی کشورهای دنیا است:
الف) حفظ محیط زیست را وظیفه عمومی تلقی میکند.
ب) طبیعت و محیط زیست را بستر حیات اجتماعی روبه رشد انسانها میداند.
ج) هر گونه فعالیتی که منجر به تخریب محیط زیست شود را ممنوع اعلام کرده است.
د) محیط زیست را متعلق به همه نسلها میداند و استفاده و بهرهبرداری از آن را به نحوی که پایداری آن برای بهرهگیری نسلهای بعد تضمین شود مجاز میشمارد.
در آموزههای دینی، نگرش آیهای به مخلوقات و اینکه همه اجزای خلقت به ذکر و تسبیح خداوند مشغول هستند، تاکیدی بر حفظ محیط زیست و جلوگیری از تخریب آن دارد. قرآن کریم میفرماید: والنجم و الشجر یسجدان؛ گیاهان و درختان برای خدا سجده میکنند. از طرف دیگر ادبیات ما نیز مشحون از پاسداشت طبیعت و پیوند آن با خالق هستی است.
به تعبیر حضرت مولانا:
ذکر و تسبیحات اجزای نهان
غلغلی افکند اندر آسمان
و یا به بیان سعدی علیه رحمه:
به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست
عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست
متاسفانه با وجود آموزههای دینی، فرهنگی و این اصل مترقی قانون اساسی ایران، شاید از سر غفلت یا کمتوجهی دولت و هم مجلس، توجه لازم به تقویت اعتبارات محیط زیست وجود ندارد. متجاوز از ١١ هزار میلیارد تومان به بهداشت و درمان اختصاص دادهایم که عمدتا صرف درمان مردم میشود. اگر بخش کوچکی از این بودجه را به محیط زیست اختصاص میدادیم شاهد شیوع و رواج بسیاری از بیماریهای صعبالعلاج از قبیل سرطانها و بیماریهای ریوی و تنفسی و... نبودیم. امروز هم که بحث بازگشت به لایحه دولت در بند«ل» تبصره ٩ که متاسفانه در کمیسیون تلفیق حذف شده بود، مطرح شد برخی دوستان مجلس به بهانه اینکه در سازمان حفاظت محیط زیست سیاسی کاری میشود، ٦٠ میلیارد تومانی را که قرار بود در زمینههای کنترل آلودگیهای محیط زیست، احیای تالابها، احیای رودخانهها، پایش محیط زیست و آموزش مردم و سازمانهای مردمی صرف شود، تصویب نکردند.
اگر ادعای دوستان مبنی بر اعلام آلوده بودن و سرطانزا بودن بنزینهای پتروشیمی سیاسیکاری است، میتوانند مضرات بنزینهای تولیدی را از دستگاههای مختلف تقاضا کنندT ولی شایسته نبود به بهانه اینکه در محیط زیست سیاسی کاری میشودT با یک اقدام کاملا سیاسی این ٦٠ میلیارد تومان ناچیز بودجه زیست محیطی را حذف کنند. تصویب این بودجه یقینا میتوانست همدردی نمایندگان مردم را با دغدغههای فراوان زیست محیطی مردمانشان در استانهای مختلف بیان کند. امروز ٢٥ استان کشور ما خصوصا استان خوزستان قهرمان درگیر مساله ریزگردهاست. مردمان استانهای گیلان، سیستان و بلوچستان، فارس، اصفهان، مازندران، آذربایجان غربی و... تالابهایشان در خطر انقراض قرار گرفته است. مردمان استانهای کویری توان تامین آب شرب را به سختی دارند. مردمان کلانشهرهایمان که با آلودگی هوا مواجه هستند و سموم منتشره از سوختهای فسیلی آنها را خفه میکند در انتظار تصویب نمایندگانشان بودند تا با تصویب این بودجه دغدغه نمایندگان نسبت به اصلیترین مسایلشان را حفظ کنند.
به ضرس قاطع عرض میکنم برخوردی که ما با محیط زیست داریم و بدون توجه به توان و قابلیت اکوسیستم به بهانه اجرای پروژههای عمرانی و خدماتی، از آن بهره میگیریم با توجه به تغییر شرایط اقلیمی که در آن قرار گرفتهایم و با نظر به اینکه طبق اعلام سازمان فضایی امریکا (ناسا) در سال ٢٠١٣، ٤٥ کشور جهان دچار خشکسالی حاد شدهاند که ایران در رتبه چهارم این لیست قرار دارد ، میتواند تمدن ایران را ظرف ٢٠ تا ٣٠ سال آینده با چالش جدی روبهرو سازد و یک مساله فنی و تخصصی را که هنوز راهکارهایی برای حل آن وجود دارد، به مسالهای سیاسی و در نهایت بحران حاد امنیتی تبدیل کند. اندیشه کنیم و نگذاریم این مسائل جامه تحقق به خود گیرد./
دیدگاه تان را بنویسید