دستورالعملهایی برای امنیت غذا و خاک
کاظم خاوازی
رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب
از آنجا که دستیابی به غذای کافی، سالم و و مغذی بهعنوان یکی از حقوق اساسی افراد جامعه در سند چشمانداز 20 ساله کشور در افق 1404 مورد تأکید قرار گرفته است، در این راستا بخش کشاورزی خود را موظف به دستیابی به توانمندی لازم در برقراری امنیت غذایی و خوداتکایی در محصولات اساسی میداند. در واقع با تلقی امانتمدارانه، خاک امانتی است در اختیار ما که بهعنوان منبع پایه و بستر تولید از اهمیت بسزایی برخوردار است، بهگونهای که امنیت غذا در گرو امنیت خاک دانسته شده و برای تنویر افکار، سال 2015 بهعنوان "سال جهانی خاک" نامگذاری شده است. لذا در ابتدای برنامه ششم و سالهای باقیمانده تا 1404 وزارت جهاد کشاورزی مصمم شده تا با بهکارگیری کلیه ذینفعان دخیل در حوزه حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه ضریب خوداتکایی محصولات زراعی شامل گندم، جو، کلزا، پنبه، حبوبات، چغندرقند، ذرت و برنج را ارتقاء دهد. به این منظور، معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی "تدوین برنامه جامع حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه" را با هدف افزایش ضریب خوداتکایی هشت محصول زراعی در خردادماه 1393 به مؤسسه تحقیقات خاک و آب محول کرد که در جلد نخست کتاب، وضعیت حاصلخیزی خاک، نظام تأمین، توزیع و مصرف کود به همراه نیازهای پژوهشی، آموزشی و ترویجی و همچنی امور کنترل کیفی، ملاحظات محیط زیستی و الزامات اجرای برنامه به تفصیل ارائه شد. در این مجلد به ارائه دستورالعملهای مدیریت بهینه حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه که از ملزومات برنامه است، بهصورت محصولی پرداخته شده است. در این راستا مؤسسه تحقیقات خاک و آب با برگزاری هماندیشی با متخصصان این حوزه ازجمله پیشکسوتان و محققان ستادی و استانی و بهرهگیری از نتایج و دستورالعملهای قبلی و اخیر مؤسسه و منابع بینالمللی، راهنمای مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه برای هشت محصول یادشده را تدوین کرد. در این جلد، مدیریت تلفیقی حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه که عبارت از بهکارگیری توأمان از منابع شیمیایی، آلی و زیستی برای ارتقاء حاصلخیزی خاک است بهصورت ویژه مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به تغییرات اقلیمی، کمبود مواد آلی و شرایط خاکی که کشور با آن روبهرو است، مدیریت تغذیه گیاه در شرایط تنشهای محیطی (شوری، خشکی، سرما و گرما)، توصیه مصرف کود در کشاورزی حفاظتی، توصیه کود برای مناطق دیم، مدیریت تغذیه بر اساس مراحل رشد فیزیولوژیکی گیاه، استفاده از کودهای نوین و محرکهای رشد گیاهی، رعایت تناوب زراعی و استفاده از کود سبز در توصیه کودی، تولید محصول مغذی و باکیفیت، جنبههای بیولوژیک حاصلخیزی خاک در محصولات مختلف مورد بحث قرار گرفته است. علاوه بر این دستورالعملها بهگونهای تنظیم شده که برای گروههای عملکردی در اقلیمهای مختلف مورد استفاده است. بهعلاوه، دستورالعملهای حاضر قابلیت تبدیل سریع به دستورالعملهای منطقهای، بولتنهای ترویجی و پیامهای تلویزیونی را دارا است.
امید است با اتکال به خداوند منان و عزم ملی کلیه دستاندرکاران در اجرای توصیههای مندرج در این راهنما و نهادینه کردن اصول ارتقاء حاصلخیزی خاک اعم از مصرف بهینه کود، افزایش مواد آلی خاک و... در اراضی کشاورزی زمینه تحقق اهداف پیشبینیشده در برنامههای خوداتکایی، دستیابی به امنیت غذا، سلامت جامعه و حفظ محیط زیست را فراهم کرده و امانتداری مسئول باشیم./
دیدگاه تان را بنویسید