گزارش نتایج مقدماتی سرشماری کشاورزی

 

کدخبر: 21102

اشاره:

سرشماری عمومی کشاورزی 1393 در مهر و آبان‌ماه سال جاری به‌طور همزمان در سراسر کشور توسط مرکز آمار ایران و با مشارکت وزارت جهاد کشاورزی به مرحله اجرا درآمد.

خلاصه‌ای از نتایج اولیه و مقدماتی این سرشماری که در اجرای آن بیش از 12 هزار نفر در رده‌های سازمانی مختلف شرکت داشته‌اند، از نظرتان می‌گذرد.

بنا به گزارش مرکز آمار ایران، نتایج نهایی و قطعی پس از بررسی تفصیلی فایل داده‌ها در نیمه نخست سال 94 ارائه خواهد شد. امید است نتایج و داده‌های این طرح ملی بتواند نقش محوری در نظام ملی آمارهای کشاورزی کشور و نیز برنامه‌ریزی‌های آتی بخش کشاورزی فراهم سازد.

1- طی سرشماری عمومی کشاورزی 1393 تعداد کل بهره‌برداران‌ کشاورزی فهرست شده در کشور شامل تمام واحدهای تولید کشاورزی کوچک و بزرگ اعم از حقیقی و حقوقی، چهار میلیون و 43 هزار گزارش شده است که در مقایسه با سرشماری عمومی کشاورزی سال 1382 حدود شش درصد کاهش نشان می‌دهد. به‌رغم این کاهش هنوز کشاورزی به‌‌عنوان فعالیت اقتصادی اول در روستاهای کشور محسوب می‌شود و بیشترین سهم را در اشتغال روستایی به خود اختصاص می‌دهد. طبق نتایج آمارگیری مستقل از نیروی کار نیز جمعیت شاغل در بخش کشاورزی کشور نزدیک به چهار میلیون نفر برآورد می‌شود که نوعی هم‌خوانی و هماهنگی با نتایج این سرشماری دارد.

منظور از کشاورزی در این سرشماری، آن دسته از فعالیت اقتصادی است که درباره کشت و کار محصولات زراعی، باغی، کشت محصولات گلخانه‌ای، دامداری، پرورش ماکیان به روش سنتی، پرورش کرم ابریشم، پرورش زنبور عسل و پرورش ماهی است. آمار مرغداری‌های صنعتی طی سرشماری‌ها و آمارگیری‌های مجزا توسط مرکز آمار ایران اعلام می‌گردد. ضمناً زیربخش صید و صیادی و همچنین جنگل و مرتع از شمول این سرشماری خارج هستند.

2- از بین چهار میلیون و 43 هزار بهره‌بردار کشاورزی فهرست شده، اکثریت مطلق آنها یعنی چهار میلیون و 33 هزار بهره‌بردار مربوط به اشخاص حقیقی یا همان کشاورزان، دهقانان و دامداران است که عمدتاً خرده‌مالک هستند و تنها 9 هزار و 600 بهره‌برداری 0.2 درصد متعلق به اشخاص حقوقی (شرکت‌ها و مؤسسه‌های عمومی) است.

3- مساحت اراضی کشاورزی کشور (شامل زراعت و آیش و باغ) بدون در نظر گرفتن جنگل، جنگل‌کاری و مرتع‌داری حدود 16.6 میلیون هکتار گزارش شده است که در مقایسه با سرشماری عمومی کشاورزی 1382، که 17.7 میلیون هکتار اعلام شده بود معادل 6.2 درصد کاهش را نشان می‌دهد. از دلایل این کاهش می‌توان به تغییرات مکرر رسمی و غیررسمی در کاربری اراضی از کشاورزی به غیرکشاورزی، موضوع کم‌آبی و عدم کشت زمین به مدت بیش‌ از پنج سال اشاره کرد. با این حال مساحت باغات کشور از سال 82 تاکنون از حدود یک میلیون و 500 هزار هکتار به بیش از یک میلیون و 800 هزار هکتار رسیده است که رشد 25 درصدی را نشان می‌دهد. این در حالی است که طی مدت فوق با کاهش 9 درصدی مساحت اراضی زراعی برای کاشت محصولات سالانه مواجه هستیم. وسعت این اراضی از حدود 16 میلیون هکتار در سال 82 به 14.7 میلیون هکتار در سال 93 کاهش یافته است. طبق نتایج این سرشماری متوسط اراضی کشاورزی یک بهره‌بردار با زمین در کل کشور 4.9 هکتار است. در مقام مقایسه باید اشاره کرد که این متوسط در کشورهایی نظیر کانادا، برزیل، انگلستان و آمریکا به ترتیب 273، 72، 71 و 178 هکتار است.

جدول مساحت اراضی کشاورزی

شرح

مساحت (هکتار)

مساحت اراضی کشاورزی

16569657

مساحت اراضی زراعی

14730244

مساحت باغ و قلمستان

1839413

4- تعداد انواع دام سبک شامل گوسفند و بز برای ماه‌های مهر و آبان سال جاری 44 میلیون رأس اعلام شده است که این رقم مربوط به جمعیت حداقلی این دام طی سال است. مضافاً زمان اجرای سرشماری در سال 1393 مصادف با عید سعید قربان و دهه محرم بوده که ذبایح انجام شده، به‌عنوان یکی از عوامل کاهش جمعیت دامی برای دوره آمارگیری محسوب می‌شود. بر اساس آمارگیری‌های دامداری و بررسی‌های مرکز آمار ایران، با آغاز زایش‌های فصلی، جمعیت دام سبک در اسفند سال جاری به حدود 58 میلیون رأس خواهد رسید. برای بهره‌برداری از آمار جمعیت دام سبک بسیار اهمیت دارد که به این نکته توجه شود که جمعیت دام سبک به دلیل فصلی بودن زایش در طی سال ثبات ندارد و از جمعیت حداقلی در ماه‌های مهر و آبان به جمعیت حداکثری در انتهای دوره زایش تغییر خواهد کرد.

5- در این سرشماری جمعیت گاو و گوساله 4.2 میلیون رأس گزارش شده است.

6- متوسط تعداد دام در هر بهره‌برداری برای گوسفند 36 رأس، برای بز 19 رأس و برای گاو شش رأس محاسبه شده است.

تحلیل نتایج استانی سرشماری

بهره‌بردار کشاورزی

استان‌های خراسان رضوی و مازندران به ترتیب با 8.3 و 7.9 درصد دارای بیشترین تعداد بهره‌بردار کشاورزی کشور هستند در حالی که استان‌های البرز و قم با 0.7 و 0.3 درصد بهره‌بردار، در نتهای رتبه‌بندی قرار دارند.

اراض کشاورزی

استان‌های خراسان رضوی و خوزستان در مجموع با 24 درصد اراضی کشاورزی کشور در رتبه نخست و دوم قرار داشته و استان‌های یزد، البرز و قم نیز جمعاً با 1.29 درصد، پایین‌ترین درصد اراضی کشاورزی کشور را دارند.

اراضی زراعی (محصولات سالانه)

استان‌های خراسان رضوی، خوزستان و آذربایجان شرقی جمعاً با بیش از سه میلیون و 715 هزار هکتار (25 درصد) بیشترین و استان‌های قم و البرز با حدود 74 هزار هکتار (0.5 درصد) کمترین مساحت زمین در عرصه‌های زراعی کشور را در اختیار دارند.

باغ و قلمستان

استان‌های کرمان، فارس و خراسان رضوی در مجموع با 666 هزار هکتار (36 درصد) بیشترین عرصه‌های باغی کشور را به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که استان‌های قم و ایلام با 15 هزار هکتار (0.8 درصد) کمترین مساعت باغ‌های کشور را در اختیار دراند.

دام سبک (گوسفند و بز)

از نظر فراوانی تعداد دام سبک، بیشترین تعداد دام مربوط به استان‌های خراسان رضوی و فارس به ترتیب با 9 و 8.6 درصد و کمترین تعداد نیز مربوط به استان‌های قم و البرز به ترتیب با 5.7 و 4.5 درصد است.

گاو و گوساله

استان‌های آذربایجان شرقی، تهران و آذربایجان غربی جمعاً با 23.8 درصد بیشترین تعداد گاو و گوساله کشور و استان‌های ایلام، هرمزگان و بوشهر با کمتر از دو درصد کمترین تعداد این نوع دام را در اختیار دارند./

D-931023-01

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید