شیر تو شیر!
حبیبا... افزونی - کارشناس ارشد ترویج و توسعه روستایی
وضعیت تولید، بهداشت، مصرف، قیمت، پرداخت یارانه و... شیر در کشورمان شبیه داستان "شیر تو شیر" در ادبیات تمثیلی کشورمان است. دولت که وظیفه ذاتی حمایت از دامداران و صنایع مربوط به شیر و محصولات لبنی را به عهده دارد، به دلیل مشکلات فراوان اقتصادی به جا مانده از دولتهای قبلی -بهویژه دولت نهم و دهم- و کاهش درآمدهای حاصل از فروش نفت و تحریمهای ناشی از برنامههای هستهای صلحآمیز کشورمان قادر به حل مسائل اقتصادی مانند: صادرات مازاد تولید مرغ، تخممرغ، دام زنده و... نیست و مطالبات به حق تولیدکنندگان بهویژه در حوزه کشاورزی همچنان پابرجاست.
مدیران تشکلهای غیردولتی نیز به جای حمایت و پشتیبانیهای مادی و معنوی از دامداران مانند: آشنایی تولیدکنندگان با فناوریهای پیشرفته روز دنیا، افزایش بهرهوری با برگزاری دورههای آموزشی کارآمد، کمک به تکمیل تجهیزات و لوازم مورد نیاز دامداریها، دریافت تسهیلات بانکی از بانکها و مؤسسههای مالی با سود کمتر، رایزنی بهمنظور حذف یا کاهش دریافت مالیات از دامپروران، تأمین بار مالی تبلیغات رسانهای (رادیویی، تلوزیونی، نشریات تخصصی و عام و...) با هدف مصرف بیشتر مردم از شیر و محصولات لبنی، برپایی همایشها، سمینارها و سمپوزیمهای علمی برای ارتقاء دانش، افزایش مهارت و بهرهوری بالا به دامداران، انتشار بروشورهای تبلیغی و ساخت تیزرهای تبلیغی از فعالیتهای واحدهای دامداری، ترتیب بازدید دامداران از واحدهای موفق داخلی و خارجی بهمنظور آشنایی با دامداریهای پیشرفته و مجهز به فناوریهای جدید؛ برپایی نمایشگاههای تخصصی در داخل و خارج کشور با هدف معرفی دستاوردهای ارزشمند کشور در زمینه دام و... -که فلسفه وجودی اینگونه تشکلها بهشمار میرود- بیشتر وقت و انرژی خود را مصروف بحثهای چالشی و گاه تنشزا در رسانههای کشور با دولت (قوه مجریه، مجلس، سازمانهای مربوط و...) میکنند.
رسانههای کشور -بهویژه صدا و سیما- نیز به جای تأسیس شبکههای تلویزیونی در حوزه کشاورزی و افزایش سهم کشاورزان در برنامههای گوناگون صدا و سیما، آگاهسازی، آموزش، ترویج انتقال یافتههای جدید به دامداران، حمایت از کارآفرینان در بخش کشاورزی، طرح مسائل پیش رو فعالیتهای دامپروری و ارائه راه حلهایی برای رفع آنها و... در قالبهای خبر، گزارش، مقاله، گفتگو، معرفی تجربههای موفق کشورهای پیشرفته در زمینه دامداری، بیشتر علاقه به انتشار مطالب چالشی بهویژه میان دولت و تشکلهای غیردولتی و صاحبان صنایع لبنی نشان میدهند. قضیه استفاده از روغن پالم در محصولات لبنی که منجر به کاهش 30 درصدی شیر و سایر محصولات لبنی هنگام طرح آن شد، یک نمونه از دهها مثال از بیسلیقگی دستاندرکاران تهیه خبر در این رسانه بود. مدیران سیما به جای روشنگری مردم و بیان واقعیتها با استفاده از دیدگاههای کارشناسان، مدیران دولتی و تشکلهای غیردولتی در قالب اخبار، گفتگو، مناظرههای تحلیلی و علمی و... در مضرات استفاده از روغن پالم نهتنها در محصولات لبنی که در سایر اقلام تولیدی در کشور، در برنامه 20:30 مجری برنامه ضمن اعلام "میگویند مصرف روغن پالم توسط دامداران صورت گرفته است!" در پخش تصویری از دامدار واحد سنتی میپرسد: "شما میدانید پالم چیست؟! و آن دامدار با لهجه شیرین خود پاسخ میدهد: چی... نه!"
نگاهی به آمار مصرف سرانه شیر در کشورمان در مقایسه با مصرف سرانه این ماده با ارزش غذایی در سایر کشورهای توسعه یافته نشان از فاصله قابل تأمل با این قبیل کشورها است. در حالی که سرانه تولید شیرخام در کشور 107 کیلوگرم است و به عبارتی هر فرد قادر است معادل یک لیوان شیر را در روز مصرف کند، در برخی از کشورهای پیشرفته این میزان بیش از 250 کیلوگرم بوده، بعضاً در کشورهای آمریکای شمالی، اروپای غربی، استرالیا و نیوزلند بیش از 280 کیلوگرم است؛ به بیان دیگر هر فرد قادر خواهد بود بین سه تا چهار لیوان شیر مصرف کند.
بگذریم. بهتر است با هم داستان "شیر تو شیر" را بخوانیم:
"یکی بود. یکی دیگر هم نبود. روزی روزگاری، شیری دمش را روی کولش گذاشت و ازجنگل به شهر رفت تا ببیند آنجا چه خبر است و آدمها چه کار میکنند. همان دقیقه اول، در خیابان دوم، سر کوچه سوم، عدهای از آدمها را دید که جلو مغازه چهارم صف کشیدهاند. با کنجکاوی جلو رفت و سرک کشید؛ اما نفهمید چه خبر است. از یک نفر که آخر صف بود پرسید: "آقای آدم! چه خبر؟"
- آقای آدم گفت: "خبری نیست، بهجز سلامتی"
- شیر گفت: "منظورم این است که اینجا چه خبر است؟ این آدمها چرا پشت به هم کردهاند؟"
- آقای آدم که متوجه اشتباهش شده بود، با عصبانیت گفت: "مگر کوری؟! خب شیر میدهند دیگر، تو هم اگر شیر میخواهی برو پشت سر من"
- شیر که از تعجب یالهایش سیخ شده بود، گفت: "شیر میدهند! یعنی مرا میدهند؟"
- آقای آدم که حوصلهاش سر رفته بود گفت: "تو را که نمیدهند... عرض کردم شیر میدهند، شیر شیشهای. اگر شیشه خالی نداری بهتر است که بیخود اینجا نایستی!"
- شیر گفت: "به روی چشم" و در حالی که هنوز یالهایش سیخ بود با خود گفت: "شیر دیگر چه نوبری است! مگر به غیر از ما شیر دیگری هم در این دنیا وجود دارد؟! آن هم شیری که توی شیشه جا بگیرد!" در همین موقع خانمی را دید که با دو شیشه سفیدرنگ از مغازه خارج شد. شیر به ریش آنها خندید: "هه هه هه! آدمهای شیرندیده! به دوغ میگویند شیر!"
شیر به راهش در آن خیابان ادامه داد. رفت و رفت و رفت تا اینکه مغازهای توجهش را جلب کرد. اولش فکر کرد آنجا مغازه مگسفروشی است؛ چون پر از مگسهای ریز و درشت بود. با خود گفت: "این آدمها چه چیزها که نمیفروشند!" اما بعد متوجه چیزهای چرب و چیلی توی مغازه شد. دلش میخواست بداند آنها چه هستند. پسربچهای را که از آنجا میگذشت صدا کرد و گفت: "آهای! بچهآدم! بیا اینجا ببینم."
- پسر جلو آمد و گفت: "بله آقاشیره" شیر به پشت شیشه مغازه اشاره کرد وگفت: "اینها چیه که دل مگسها را برده؟"
- پسر زبانش را دور لبهایش تاب داد و با ملچ ملوچ گفت: "خب معلومه، شیرینی"
- چشمان شیر گشاد شد و پرسید: "شیرینی دیگر چه موجودی است؟"
- پسرگفت: "شیرینی یک جور خوراکی خوشمزه است دیگر، اما شیرینیهای شهر ما خوشمزهتر از اینهاست."
- شیرگفت: "شهر شما؟ مگه اینجا شهر شما نیست؟"
- پسر جواب داد: "نه کاکو من بچه شیرازم. چند روزی است که با همشیرهام آمدهام خانه شیرعلی که با بچههاشون بریم شیروان، شیره انگور بیاوریم."
- یهو شیر از شنیدن این همه کلمه شیری پریشان شد و متعجب به حرفهای پسر فکر کرد: شیراز و همشیره و شیرعلی و شیروان و شیره انگور و آهسته با خودش گفت: "بابا اینها چه قدر شیر ندیدهاند!" آقاشیره که خیلی تشنه بود، رو به به پسر کرد و پرسید: "آهای! بچهآدم! اینجا برکهای، چشمهای، رودخانهای پیدا نمیشود که کمی آب بنوشم؟"
- پسر غریبه را به طرف آن خیابان برد و چیزی نشانش داد و گفت: "بفرما کاکو! از این شیر آب بخور!"
- آقاشیره نگاهی به آن چیز بیمعنی کرد و گفت: "این هم شیر است؟"
- نیش پسر باز شد و گفت: "ها، بله کاکو! این هم مثل شما اسمش شیر است. این جایش را که تاب بدهی، از آن آب بیرون میآید." بعد آن را باز کرد و شیر با تعجب فراوان پوزه خود را جلو برد و از آن شیر مقداری آب نوشید.
- شیر با خودش گفت: "مثل اینکه آبش خوب است، یادم باشد همیشه از همین شیر آب بخورم." آب را که نوشید، احساس گرسنگی کرد. هوس گوشت تازه آدم کرده بود. نگاه معنیداری به قد و قامت پسر انداخت و گفت: "اسم شما چیه؟"
- پسر بادی به غبغبش انداخت و پاسخ داد: "اسم من اردشیر است، اردشیر شیرانلوی مشیری"
- باز هم یالهای شیر از تعجب سیخ شد؛ اما به روی خود نیاورد و پرسید: "آدمبچه جان! تو چه قدر لاغر و مردنی هستی! مگر در شهر چیزی برای خوردن گیرت نمیآید؟"
- اردشیر گفت: "چرا گیرم میآید، اما اشتها ندارم، میگویند وقتی به دنیا آمدم مادرم به جای شیر خودش، شیرخشک به من داده، برای همین لاغر و ضعیف هستم."
- شیر با قیافهای که از ترس پریشان شده بود پرسید: "چی چی خوردی؟" شیر چند قدمی عقب عقب رفت و با خودش گفت: "اینجا عجب شهر شیر تو شیری است، از هرچه حرف میزنند شیر از آن میریزد. حتی شیر را هم خشک میکنند و میدهند بچههایشان بخورند! بهتراست تا دیر نشده و مرا خشک نکردهاند، از اینجا فرار کنم." بعد دمش را روی کولش گذاشت و در مقابل چشمان ناباور اردشیر گرد و خاکی کرد و از نظر پدید شد.
چند روز بعد شیر قصه ما، در یک همایش بینالجنگلی این خاطره را برای حاضران تعریف کرد و چون کمی شاعر تشریف داشت با این چند بیت شعر به سخنرانیاش خاتمه داد:
من شیرم و تو شیری و ما شیر
این شیر چه حرفی است به هم بسته چو زنجیر
از شیر پدیدار شده بس کلماتی
این واژه شده در همه جا واژه تکثیر
در شهر اگر شیر زیاد است و فراوان
در جنگل سرسبز فقط شیر منم، شیر
D-930908-01
دیدگاه تان را بنویسید